Yazım Kuralları

Büyük harf kuralları, KPSS'de en fazla soru çıkan yazım başlığıdır. Pratik birkaç kural ezberlenirse soruların tamamına yakını çözülebilir.

1. Cümle Başı ve Şiirde Dize Başı

Her cümle büyük harfle başlar. Şiirde her dize büyük harfle başlar. Bu kural değişmez.

2. İki Noktadan Sonra

İki noktadan sonraki yazımda üç farklı durum vardır:

3. Tırnak ve Parantez İçi

Tırnak veya parantez içine yazılan ifade bir cümle ise büyük harfle başlar ve noktalama işareti de tırnağın içinde kalır. Cümle değilse ya da özel isim değilse küçük harfle başlar.

• Kemal "Seni seviyorum." dedi. — tırnak içi cümle, büyük harf
• Ahmet Haşim (izlenimcilik) şiirleriyle tanınır. — tırnak içi cümle değil, küçük harf

4. İki Kısa Çizgi veya İki Virgül Arası (Ara Cümle)

İki virgül veya iki kısa çizgi arasına yazılan ara cümleler, özel isim olmadıkça küçük harfle başlar.

Örnek: Bir zamanlar —bu zamanlar çok da uzakta değildir— çocukluğumu orada geçirdim.

Özel isim kategorisi geniştir; hangi kelimelerin büyük, hangilerinin küçük yazıldığını sınıflandırarak öğrenmek gerekir.

Kişi Adları, Soyadları ve Lakaplar

Kişi adları, soyadları ve lakaplar büyük harfle başlar: Kadir Gümüş, Abası Yanık, Boynu Eğri Mehmet Paşa.

Unvanlar ve Saygı Sözleri

Kişi adlarından önce veya sonra gelen unvanlar, rütbe adları ve saygı sözleri büyük yazılır: Doktor Hasan, Ayşe Hanımefendi, Berk Bey, Sayın Rektör.

Akrabalık Adları — "Vali Örneği"

Akrabalık adları (amca, teyze, dede vb.) kişinin adının yerine kullanılıyorsa büyük, akrabalık anlamında ve iyelik ekiyle kullanılıyorsa küçük yazılır.

Mektup ve Resmi Yazışmalarda Seslenme

Mektuplarda seslenme ifadesinin her kelimesinin ilk harfi büyük, arkasına virgül gelir: Sevgili Babacığım, / Sayın Cumhurbaşkanı, / Değerli Meslektaşım,

Coğrafya adlarında hangi kelimenin büyük hangisinin küçük yazıldığını öğrenmek için "tabela kuralı" çok pratik bir yöntemdir.

Coğrafi Adlar — Tabela Kuralı

Deniz, nehir, göl, dağ, plato, boğaz, ırmak, geçit gibi coğrafi şekillerin adlarında her kelimenin ilk harfi büyük yazılır: Ege Denizi, Van Gölü, Ağrı Dağı, Fırat Nehri, Çanakkale Boğazı.

İstisna: "Kıta" sözcüğü küçük yazılır: Asya kıtası (Asya büyük, kıtası küçük).

İl, İlçe, Köy, Semt Adları

Yerin kendi adı büyük, türünü belirten son kelime küçük yazılır: Konya ili (Konya büyük, ili küçük), Ilgın ilçesi, Büyükoba köyü.

Çünkü "Konya" dediğinizde il olduğu anlaşılır; "ili" sözcüğü fazladan.

Mahalle, Meydan, Bulvar, Cadde, Sokak

Adres yazarken bu sözcüklerin tamamının ilk harfi büyük yazılır: Fatih Mahallesi, Atatürk Bulvarı, Nevzat İspir Meydanı, İnkılap Sokağı.

Yön Adları

Yön adları (kuzey, güney, doğu, batı, kuzeydoğu vb.) yer adı oluşturduğunda büyük, yalnızca yön bildirdiğinde küçük yazılır.

Tarihi Olay ve Dönem Adları

Tarihi olaylar, dönemler ve çağların her kelimesi büyük yazılır: Dünya Savaşı, Tanzimat Dönemi, Orta Çağ, Lale Devri, Servetifünun Dönemi.

Din, Mezhep ve Dini Terimler

Din ve mezhep adları büyük yazılır: İslamiyet, Hristiyanlık, Musevilik, Katoliklik. Mensupları da büyük: Müslüman, Hristiyan, Ortodoks.

Allah, Tanrı, İlah sözcükleri inandığın yüce varlığı kastediyor ise büyük, genel ya da mecazi anlamdaysa küçük: "Eski Yunan tanrıları" (birden fazla, genel) → küçük; "Tanrıya şükür" → büyük.

Gezegen ve Yıldız Adları

Uzay cisimlerinin özel adları büyük; Güneş, Ay, Dünya sözcükleri gezegen anlamında büyük, mecazi ya da başka anlamda küçük.

"Sen benim güneşimsin." → küçük (mecaz). "Güneşte patlamalar olacak." → büyük (gezegen).

Kurum adları, eser adları ve bayram/özel gün adlarındaki büyük harf kuralları sınavda sıkça karşılaşılan kategorilerdir.

Kurum, Kuruluş ve Kurul Adları

Kurum, kuruluş, kurul, bakanlık, üniversite, fakülte gibi resmi yapıların adlarındaki her kelimenin ilk harfi büyük yazılır: Gazi Üniversitesi, Türk Dil Kurumu, Bakanlar Kurulu, Türk Yurdu Derneği.

Kanun, Tüzük, Yönetmelik Adları

Kanun, tüzük, yönetmelik ve yönerge adlarının her kelimesi büyük yazılır: Türk Ticaret Kanunu, Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği. Ama "Ben kanunlara uyarım" derken küçük.

Kitap, Dergi, Gazete ve Sanat Eserleri

Eserlerin kendi adı büyük, ardından gelen tür adı küçük yazılır: Milliyet gazetesi, Varlık dergisi, Handan romanı, 35 Yaş şiiri, Ağlayan Kızlar tablosu.

İstisna: Resmi Gazete — gazetenin adının içinde "gazete" sözcüğü bulunduğu için her iki kelimenin de ilk harfi büyük yazılır.

Edat ve bağlaçlar eser adı içinde bile küçük yazılır: Leyla ile Mecnun (ile küçük).

Ulusal Bayramlar ve Özel Günler

Özel zamanı belirlenmiş (takvimde yeri olan) gün ve haftalar büyük yazılır: Kurban Bayramı, Cumhuriyet Bayramı, Anneler Günü, Yeşilay Haftası, Sevgililer Günü.

Özel zamanı olmayan günler küçük: "altın günü" (her ne zaman istersen yapılan).

Yerler ve Milletlerin Meşhur Ürünleri

Yerin adı büyük, ürünün adı küçük yazılır: Maraş dondurması, Antep fıstığı, Van kedisi, Konya pidesi, İngiliz anahtarı, Adana kebabı.

Ancak özel isim kökenli olsa bile kalıplaşarak kavram adı hâline gelen sözcükler küçük kalır: arap sabunu (TDK sözlüğünde küçük harfle kayıtlı, ırka değil sabun türüne ad olmuş), lüle taşı, arabaşı çorbası.

Gün ve ay adlarının ne zaman büyük ne zaman küçük yazıldığını basit bir ipucuyla ezberleyebilirsiniz.

Gün ve Ay Adları

Gün ve ay adları (Pazartesi, Ocak vb.) için şu kural geçerlidir: Cümlede 1'den 31'e kadar bir rakamsal ifade veya yıl varsa büyük, yoksa küçük yazılır.

• "2 Nisan 2024 Salı günü" → hem rakam hem yıl var → Nisan ve Salı büyük
• "Bu yıl mayısın ilk haftası tatiliz." → rakam ve yıl yok → mayıs küçük
• "1999 Kasımı" → yıl var → Kasım büyük
• "Ocak ayının üçüncü haftası" → rakam yok → ocak küçük

Tarihlerin Yazımı

Tarih beş farklı biçimde yazılabilir:

• Ay adı yazıyla: 12 Nisan 1989 (araya nokta ya da eğik çizgi konmaz)
• Ay adı Romen rakamıyla: 12.IV.1989 veya 12/IV/1989
• Tüm rakamla, noktalı: 12.04.1989
• Tüm rakamla, eğik çizgili: 12/04/1989

Para Birimleri

Para birimlerinin adı küçük yazılır: Türk lirası, Amerikan doları, Japon yeni. Ancak milletin adı büyük, birimin adı küçük: Türk lirası, Japon yeni.

Dil ve lehçe adları büyük yazılır: Türkçe, İngilizce, Özbekçe, Kazak Türkçesi. Müzik makam adları küçük yazılır: nihavent, bayati, acemaşiran.

"De/da" ekinin yanlış yazılması sınavda en sık rastlanan hatalardandır. Bir test yöntemiyle tüm soruları çözebilirsiniz.

Hal Eki mi Bağlaç mı?

Türkçede iki farklı "de/da" bulunur:

• Hal eki (bulunma hali): Bitişik yazılır. İsmin sonuna yapışır: okulda, evde, sokaklarda.
• Bağlaç "de/da": Ayrı yazılır. Cümleden çıkarıldığında anlam bozulmaz.

Test Yöntemi

"De/da"yı cümleden çıkarın. Anlam bozulursa hal ekidir → bitişik. Bozulmazsa bağlaçtır → ayrı.

Türkçede dört farklı "ki" bulunur. Her birini tanımak KPSS'de net kazandırır. Pratik bir kural: "ki"nin sonuna "-ler" ekleyin, anlam bozulmazsa bitişik.

1. Sıfat Yapan "ki" — Bitişik

İsmin önüne gelir ve "hangi?" sorusuna cevap verir. Daima bitişik yazılır: aşağıdaki ev, sabahki çocuk, evdeki adam.

2. İlgi Zamiri "ki" — Bitişik

Yerine bir isim koyabilirseniz bu "ki"dir. Önünde mutlaka -m veya -n sesi bulunur: seninki, benimki, Selim'inki. Bu "ki" de bitişik yazılır.

3. Bağlaç "ki" — Ayrı

İki cümleyi birbirine bağlar: Neşeli ol ki genç kalasın. / Selim seni gördü ki çok sevindi. Ayrı yazılır.

4. Edat "ki" — Ayrı

Pekiştirme anlamı verir, cümle sonunda yer alır: Sana ne dedim ki? / Böyle de olmaz ki. Ayrı yazılır.

Her Zaman Bitişik Yazılan "ki'ler"

Bazı bağlaç ve edatlar kurala rağmen her zaman bitişik yazılır. Bunları ezberleyin:

sanki, oysa ki, madem ki, belki, halbuki, çünkü, meğer ki, illaki

Sayı yazımı ve "mi" sorusunun yazımı hem teorik hem pratik uygulamasıyla öğrenilmesi gereken kurallardır.

Sayıların Yazımı

Sayılar üç farklı biçimde yazılabilir:

1. Tamamen rakamla: 35.742.147 (büyük sayılarda üçer üçer nokta konur)
2. Tamamen yazıyla: otuz beş milyon yedi yüz kırk iki bin yüz kırk yedi (hepsi ayrı)
3. Karma biçim: 35 milyon 742 bin 147 (milyon, milyar, bin sözcükleri yazıyla)

Para ve resmi belgelerde: Sayı bitişik yazılır ve başı sonu kapatılır: #35.346,00 TL#

Özel Sayı Durumları

• Yüzde ve binde işaretleri: Araya boşluk konmaz: %40 (doğru), % 40 (yanlış). Binde için: ‰67.
• Üleştirme sayıları: Yalnızca yazıyla yazılır, rakamla yazılamaz: beşer (doğru), 5er (yanlış).
• Ondalıklı sayılar: Virgülle ayrılır: 10,42 (on tam kırk iki yüzde).
• Bayağı kesirler: Payda esas alınır, önce payda söylenir: 2/4 = "dörtte iki" okunur.
• Sıra sayıları: Rakamla yazıldığında kesme işaretiyle bağlanır: "2'nci", "1'inci". Nokta ve "inci" birlikte kullanılamaz: "2'nci" (doğru), "2.inci" (yanlış).
• Belgisizlik anlamı taşıyan sayılar: "Bin bir çiçek topladım" → bin bir bitişik (çok sayıda, belgisiz anlam).

"Mi" Sorusunun Yazımı

"Mi/mı/mu/mü" her zaman ayrı yazılır. Kendisinden sonra gelen ekler ise "mi"ye bitişik yazılır.

• "Evde misiniz?" → "mi" ayrı, "-siniz" mi'ye bitişik
• "Gidecek miydik?" → "mi" ayrı, "-ydik" mi'ye bitişik
• "Seyir mi etti?" → araya "mi" girince ünlü düşmesi iptal olur, seyretmek ayrılır

Birleşik sözcüklerin bitişik mi ayrı mı yazılacağı, KPSS Türkçe'nin en çok soru çıkan bölümlerinden biridir. Temel kural anlaşılırsa çok sayıda sözcük kendiliğinden çözülür.

Temel Kural: İkinci Sözcükte Anlam Kaybı

İki sözcük birleşirken ikinci sözcük asıl anlamını kaybediyorsa bitişik yazılır. Kaybetmiyorsa ayrı yazılır.

• Kuşburnu: "Burun" mu? Hayır, bir bitki. İkinci sözcük anlamını kaybetti → bitişik.
• Deniz yılanı: Gerçekten bir yılan → ikinci sözcük anlamını korudu → ayrı.

Bitişik Yazılan Birleşik Sözcük Kategorileri

İsim + Etmek/Olmak Birleşikleri

İsim ile "etmek" veya "olmak" birleşirken ses düşmesi ya da ses türemesi gerçekleşiyorsa bitişik yazılır, gerçekleşmiyorsa ayrı.

• hissetmek (his + etmek → "s" türedi) → bitişik
• seyretmek (seyir + etmek → "i" düştü) → bitişik
• arz etmek (düşme/türeme yok) → ayrı
• fark etmek, terk etmek, alt etmek → ayrı

Düşme/türeme olmadığı halde her zaman bitişik yazılanlar (ezberlenecek):

def etmek/olmak, men etmek/olmak, katetmek, vadetmek, hamdetmek, cezbetmek, cem etmek, der etmek

Diğer Bitişik Yazım Kuralları

• Emir kipiyle kurulanlar: Albeni, çalçene, incitme, ateşkes, tutkal, seçal → bitişik.
• Ara yönler: Kuzeydoğu, güneybatı, kuzeybatı, güneydoğu → bitişik.
• "Baş" ön veya son unsur: Başhekim, başbakan, başöğretmen / aşçıbaşı, elebası, hekimbaşı → bitişik.
• "Hane, name, zade, zede": Dershane, kahvehane, kanunname, amcazade, depremzede → bitişik. (Hastane, eczane, pastane, postane, tersane → H düşerek "ane" kaldı.)
• Belgisiz anlam verenler: Biraz, birçok, birkaç, birtakım, hiçbir, herhangi → bitişik. (Pek çok ise ayrı: "pek" zarftır.)
• Ev kelimesiyle kurulanlar — gerçek ev değil: Aşevi, huzurevi, çayevi, polisevi, yayınevi → bitişik. Gerçek ev olanlar: dağ evi, bağ evi, ağaç evi, orman evi → ayrı.
• Özel adlarda sıfat + isim + coğrafi unsur: Kırşehir, Karadeniz, Yeşilırmak, Uludağ → bitişik.
• "Oğlu, kızı" ile kurulanlar: Erkezi, çapoğlu, insanoğlu → bitişik.

Son yıllarda KPSS ve MSÜ sınavlarında en sık sorulan birleşik sözcük konusu "alt/üst/üzer" yapılarıdır. 2025 KPSS'de doğrudan sorulmuştur.

Alt / Üst / Üzer Sözcükleri

Bu sözcükler somut bir yeri gösteriyorsa ayrı, somut bir yeri göstermiyorsa bitişik yazılır.

Diğer bitişik alt/üst/üzer örnekleri: doğaüstü, gerçeküstü, olağanüstü, şuuraltı, ayaküstü, yüzüstü, ikindi üstü.

İkinci Sözcükte Sıfat Fiil Varsa

İki sözcük birleşiyor ve ikinci sözcükte sıfat fiil eki (-an/-en, -ar/-er/-r, -maz/-mez, -mış/-miş) varsa ve önüne isim gelebiliyorsa, sözcük bitişik yazılır.

• değerbilir insan → "değerbilir" sıfat fiil, önüne "insan" gelmiş → bitişik
• çöpçatan adam → sıfat fiil (-an), önüne isim geliyor → bitişik
• kargaburnu (pense) → anlamını kaybetti, bitişik
• kadirbilmez kişi → sıfat fiil (-mez), önüne "kişi" gelmiş → bitişik

Her İki Sözcükte de Fiil Kip Eki Varsa

İki sözcüğün her ikisinde de aynı kip eki varsa (her ikisinde de -dı/-di, ya da her ikisinde de -r/-ar/-er) ve söz birleşimi kalıplaşmışsa bitişik yazılır.

• İmam bayıldı, kaptı kaçtı, oldu bitti, şıp sevdi, kar yağdı kül bastı → her ikisinde de -dı/-di → bitişik
• Uyur gezer, konar göçer, okur yazar, yanar döner → her ikisinde de -r → bitişik

İkinci sözcük asıl anlamını koruduğunda birleşik sözcük ayrı yazılır. Hayvan, bitki ve eşya adlarında bu ayrımı doğru yapmak sınavın can alıcı noktasıdır.

Gerçek Anlam Korunuyorsa Ayrı Yazılır

İkinci sözcük gerçek anlamıyla kullanılıyorsa ayrı yazılır.

Ayrı Yazılan Hayvan Adları (gerçek hayvan adı)

• Kuşlar: deve kuşu (gerçek kuş), muhabbet kuşu, saksı kuşu, tarla kuşu
• Balıklar: ada balığı, ateş balığı, dil balığı, ton balığı
• Böcekler: ağustos böceği, ateş böceği, cırcır böceği, hamam böceği, ipek böceği
• Yılanlar: deniz yılanı, ok yılanı, su yılanı
• Keçiler: Ankara keçisi, dağ keçisi, yaban keçisi
• Diğer: fındık faresi, Afrika domuzu, yaban domuzu

Ayrı Yazılan Bitki Adları (gerçek bitki parçası)

• Otlar: ayrık otu, çörek otu, güzel avrat otu, beş parmak otu
• Ağaçlar: mantar ağacı, tespih ağacı, ban ağacı
• Meyveler: dağ elması, yer elması, can eriği, gövem eriği
• Çiçekler: ateş çiçeği, altın çiçeği (gerçek çiçek olarak)
• Kökler: altın kökü, meyan kökü, eğir kökü
• Diğer: köpek üzümü, kuş üzümü, dağ armudu, at kestanesi, kuru fasulye, kuru incir

İtinayla Öğrenilmesi Gereken İstisnalar

Semizotu ve dereotu → gerçek "ot" olmalarına rağmen geleneksel olarak bitişik yazılır.

Çörekotu → "k" düşerek "çöre otu" biçiminde bitişik yazıldığı da görülür.

Renk olarak kullanılan bitkiler/hayvanlar: Bakla çiçeği (bitki) → ayrı; baklaçiçeği (renk) → bitişik.

İş, İş Gücü, İş Birliği

İş bölümü (ayrı), iş gücü (ayrı), iş birliği (ayrı) — her ikisi de gerçek anlamını koruduğu için ayrı yazılır.

Ön Sözcüğüyle Kurulan Birleşikler

Yalnızca üç sözcük ön- ile bitişik yazılır: önsezi, öngörü, önayak. Bunların dışındakiler ayrı: ön yargı, ön söz, ön muhasebe, ön hat.

Anlama Göre Değişen Yazım: Herhâlde / Her Hâlde

Aynı sözcük öbeği farklı anlamlarda hem bitişik hem ayrı yazılabilir:

• herhâlde (bitişik) → "galiba, büyük olasılıkla" anlamında: "Herhâlde bugün gelmez."
• her hâlde (ayrı) → "her durumda, her koşulda" anlamında: "Her hâlde başarılı olmak için çalışmalısın."

"Şey" sözcüğü istisnasız her zaman ayrı yazılır: her şey, bir şey, çok şey, hiçbir şey. Bitişik yazımı yoktur.

İkilemeler ve pekiştirmeler kısa ama kesin kurallarla öğrenilir; kısaltmalar sınavda noktalama konusuyla iç içe sorulur.

İkilemeler — Ayrı Yazılır

İkilemeler aralarına herhangi bir noktalama işareti konmadan ayrı yazılır: ağır ağır, yavaş yavaş, karış karış, abur cubur, baştan başa, saçak saçak.

Bitişik yazılan üç ikilem (istisnalar): birdenbire, giderek (git + gide → kalıplaşmış), altüst. Bu üçünü mutlaka ezberleyin, sınavda düzenli çıkar.

Deyimler — Ayrı Yazılır

Deyimlerin tüm sözcükleri ayrı yazılır: çam devirmek, çantada keklik, göz koymak, küplere binmek, akıntıya kürek çekmek.

Pekiştirmeli Sıfatlar — Bitişik Yazılır

Pekiştirme ile kurulan sıfatlar bitişik yazılır: masmavi, güpegündüz, yemyeşil, pepembe (pes pembe), sapsarı, sapasağlam.

Belirteç Olarak Kalıplaşmış Sözcükler

Bazı zaman ve durum belirteçleri bitişik yazılır: sabahleyin, akşamleyin, öğleyin, güneyin (gibi kalıplar).

Kısaltmalar

Kısaltmalara gelen ekler kesme işareti ile ayrılır. Ek seçiminde son harfin okunuşu esas alınır.

• TBMM'nin → son harf M, okunuşu "me" → -nin
• TDK'nin, TDK'ye, TDK'de → son harf K, okunuşu "ke" (ince) → ince ek
• NATO'nun → son harf O, okunuşu "o" → -nun

Kısaltmaların noktası ek geldiğinde kullanılmaz: Alm.'dan değil, Alm'dan.

Ölçü birimleri kısaltmalarına ek gelmez: 5 kg (5 kg'a değil, "beş kiloya").

Sınav soruları belirli hata kalıpları etrafında döner. Bu kalıpları bilen aday, soruları hızla çözer.

En Çok Sorulan Konular (Son 5 Yıl)

1. İkinci sözcük anlam kaybı: kuşburnu (bitişik) — deniz yılanı (ayrı)
2. "Alt/üst/üzer" yapısı: bilinçaltı (bitişik) — masa üstü (ayrı) — 2025 KPSS
3. "De/da" eki: bağlaç mı hal eki mi — 2024 KPSS
4. İki noktadan sonra büyük/küçük — 2022 TYT
5. Vali örneği (makam adları): bakan ile Bakan farkı — 2024 TYT
6. Sıfat fiilinde bitişik/ayrı yazım — 2020 TYT
7. Gün/ay adlarında büyük/küçük: rakam/yıl varsa büyük — 2018 MSÜ
8. Eser adları ve tür adları: Milliyet gazetesi, Handan romanı
9. Yapım eki / çekim eki — kesme işareti: Ankaralı (kesme yok) / Ankara'da (kesme var)
10. Düzeltme işareti (şapka ^): kâr/kar, hâlâ/hala ayrımında kullanılır; yabancı sözcüklerde kullanılmaz (plan, doğru — plân, yanlış)

Sık Karıştırılan Sözcük Çiftleri