YDS Grammar — Relative Clauses (Sıfat Cümlecikleri)

Relative clause (diğer adıyla adjective clause ya da Türkçe karşılığıyla sıfat cümleciği / ilgi cümleciği) iki ayrı cümleyi tek cümle olarak yazmak için kullanılan ileri seviye bir gramer yapısıdır. Yapı, ilk cümlede geçen bir ismi alır ve o ismi nitelemek üzere ikinci cümleyi cümleciğe dönüştürür.

İngilizcede sıfat (adjective) normalde ismin önünde tek kelimelik bir kullanımdır:

• The diligent student got the highest mark. (Çalışkan öğrenci en yüksek notu aldı.)

Fakat tek kelimelik nitelik yetmediğinde — örneğin "matematik olimpiyatında birinci olan öğrenci" demek istediğimizde — sıfat artık tek kelime olmaktan çıkar; bir cümleciğe dönüşür. Bu cümlecik ismin arkasına yazılır ve başında bir relative pronoun (who, which, that vb.) bulunur:

• The student who came first in the mathematics olympiad got the highest mark.

İki Cümleyi Birleştirme Mantığı

Relative clause her zaman iki cümleyi tek cümleye dönüştürür. Adımlar:

1. İki cümlede ortak olan ismi bul.
2. İkinci cümledeki ortak ismi sil.
3. Sildiğin ismin yerine uygun relative pronoun (who, which, whose...) yaz.
4. Pronoun'u ikinci cümlenin başına çek; bu cümleyi birinci cümlenin nitelenen isminin hemen arkasına yerleştir.

Temel Relative Pronoun Tablosu

YDS'de Relative Clause Soru Tipleri

Sınavda relative clause beş farklı soru biçiminde önümüze çıkar:

1. Cümle tamamlama (sentence completion): Boşluğa uygun pronoun veya kısaltılmış sıfat-fiil seçeneği.
2. Cloze test: Paragraf içinde bir veya iki boşluk relative pronoun veya kısaltma sorar.
3. Restatement / paraphrasing: "The country in which I was born..." ile "The country where I was born..." gibi eşdeğer yapıların değiştirilmesi.
4. Paragraph completion: Paragrafa eklenmesi gereken cümle relative clause içerir; doğru bağlaç paragrafın akışına bağlı olarak seçilir.
5. Reading comprehension: Doğrudan soru olmasa da uzun ve iç içe relative clause'ları olan cümleleri hızlı çözümlemek anlama hızını arttırır.

Nitelenen isim, relative clause'un öznesi rolündeyse — yani ek cümleciğin fiilini o isim yapıyorsa — özne konumunda bir pronoun kullanılır.

• İnsan için: who veya that
• Hayvan / cansız için: which veya that

Özne Konumunu Anlamanın Tek Anahtarı

Cümle Birleştirme Örneği

YDS Tipi Örnek Cümleler

• Researchers who study climate change have warned about a possible tipping point.
• The legislation which was enacted last year aims to protect endangered species.
• People who suffer from chronic insomnia are advised to limit screen time before bed.
• The vaccine that has been developed by the joint research group is now in phase three trials.
• Companies which fail to adapt to digital transformation tend to lose market share quickly.

Boşluk Analizi Tekniği

YDS'de cümleyi oku, sonra şu üç kontrolü çek:

1. Boşluktan hemen sonra ne var? Fiil → özne konumu → who / which / that.
2. Nitelenen isim insan mı, cansız mı, yer mi, zaman mı?
3. Cümlede virgül var mı? (Defining / non-defining ayrımı bölümünde detaylandırılacak.)

Relative Clause Nerede Biter?

Relative clause'un sınırını bulmak için ikinci fiili takip et. İlk fiilden sonra gelen ikinci yüklem ana cümleninkidir; relative clause oradan önce sona erer.

• The professor who teaches Ottoman history won the prize.

Burada "teaches" relative clause'un fiili, "won" ise ana cümlenin yüklemidir. Cümlecik "who teaches Ottoman history" — "won" ana cümleye aittir.

Nitelenen isim, relative clause'un nesnesi rolündeyse — yani ikinci cümlede başka bir öznenin fiilinin nesnesi konumundaysa — nesne konumunda bir pronoun kullanılır.

• İnsan için: whom, who, that veya Ø (silinmiş)
• Cansız / hayvan için: which, that veya Ø (silinmiş)

Bu konumda — defining clause olduğu sürece — pronoun düşürülebilir. Cümle pronoun'suz da gramer açısından doğrudur.

Nesne Konumu Mantığı

"Him" düştü, yerine whom geldi; whom relative clause'un başına çekildi. Aynı cümle who, that veya pronoun'suz da kurulabilir:

• The historian who I admire for his rigorous methodology is going to give a lecture.
• The historian that I admire for his rigorous methodology is going to give a lecture.
• The historian I admire for his rigorous methodology is going to give a lecture. (pronoun düşmüş)

Nesne Konumunu Anlamanın Anahtarı

YDS Tipi Örnek Cümleler

• The committee chairperson whom the board recently appointed has announced sweeping reforms.
• The hypothesis which the research team proposed in 2018 was finally confirmed last month.
• The senior researcher that the foundation is funding has published over fifty articles.
• The article (which) I read on the train was surprisingly well-argued.
• The candidate (whom) we interviewed yesterday will join the team next Monday.

Özne vs Nesne — Hızlı Karşılaştırma

whose "kimin / neyin" anlamı katan, sahiplik bildiren bir pronoun'dur. İnsan, hayvan ve cansız varlıklar için — ayrım gözetmeden — kullanılır.

Whose'un Ayırt Edici Özelliği

Çeviri

whose Türkçeye çoğunlukla "-nın / -nin / -ın / -un" ya da "-ı / -i / -u / -ü / -sı / -si" iyelik ekleriyle çevrilir:

• The diplomat whose proposal was accepted... → Önerisi kabul edilen diplomat...
• The institution whose reputation is at stake... → İtibarı tehlikede olan kurum...
• The author whose latest novel won the Booker Prize... → Son romanı Booker Ödülü'nü kazanan yazar...

Cümle Birleştirme Örneği

YDS Tipi Örnek Cümleler

• The economist whose theories challenged the prevailing view became a Nobel laureate.
• The corporation whose CEO resigned last week is facing a major lawsuit.
• The patient whose symptoms were misdiagnosed has filed a complaint.
• The university whose alumni network spans more than a hundred countries hosted the conference.
• The species whose habitat is shrinking faces the highest risk of extinction.

Whose = Of Which / Of Whom (Resmi Alternatif)

Cansız varlıklar için whose'un akademik / resmi bir alternatifi the + isim + of which, insanlar için the + isim + of whom kullanımıdır. Yapı şöyle dönüşür:

• The company whose products dominate the market...
• = The company, the products of which dominate the market,...

• The author whose most influential work was banned...
• = The author, the most influential work of whom was banned,...

Yanlış Kullanım Uyarısı

whose'dan sonra fiil gelemez. Aşağıdaki yapılar yanlıştır:

• ✗ The man whose came late... (whose + fiil ✗)
• ✗ The book whose was published... (whose + fiil ✗)

Doğrusu: The man who came late... / The book which was published...

YDS Çeldirici Tuzağı

YDS'de boşluktan sonra direkt isim gelirse cevap büyük olasılıkla whose'dur. Eğer şıklarda whose yoksa "the + isim + of which / of whom" yapısı aranır.

where, when ve why üçü de ortak bir özelliğe sahiptir: kendilerinden sonra tam cümle (S + V + O) ister. Özne veya nesne eksikse bu yapılar değil; who / which / whom / that aranır.

Where — Yer

where, yer bildiren isimlerin (city, country, room, house, building, region, area, place vb.) arkasına gelir.

Where — Örnekler

• The laboratory where the team conducts experiments is equipped with state-of-the-art technology.
• The remote village where the anthropologist had lived for two years was severely affected by the earthquake.
• I would like to retire to a coastal town where the climate is mild and the cost of living is low.
• The conference where the new findings were presented attracted scholars from around the world.

Where = In Which / At Which

where'in resmi / akademik alternatifleri in which ve at which'tir. Anlam aynıdır:

• The country where the conflict began... = The country in which the conflict began...
• The lecture hall where the seminar took place... = The lecture hall in which the seminar took place...

Yer İsmi Her Zaman Where Almaz!

YDS'nin favori tuzaklarından biri budur. Aynı yer ismi cümlenin yapısına göre which, whose veya where alabilir.

When — Zaman

when, zaman bildiren isimlerin (year, day, hour, moment, decade, period, age, era vb.) arkasına gelir.

• 1969 was the year when humanity first set foot on the Moon.
• The decade when smartphones became ubiquitous reshaped consumer behaviour entirely.
• I will never forget the moment when the verdict was announced.
• The era when handwritten letters were the primary form of communication ended decades ago.

When = On Which / In Which / At Which

Preposition seçimi İngilizce zaman edat kurallarıyla örtüşür: on Monday, in 2024, at noon.

• The day when we met... = The day on which we met...
• The year when the company was founded... = The year in which the company was founded...
• The moment when the experiment failed... = The moment at which the experiment failed...

Why — Sebep

why sadece "reason" (ve nadiren "purpose") kelimelerinden sonra kullanılır. Ardından tam cümle gelir.

• Could you explain the reason why you missed the meeting?
• The main reason why the project was delayed is the lack of funding.
• Nobody knows the reason why she resigned so abruptly.

why yerine "for which" de (resmi) kullanılabilir: The reason for which the policy was reversed remains unclear.

Relative clause'lar anlam yönüyle iki temel kategoriye ayrılır. Ayrım virgül kullanımı ile sınıflandırılır ve bu konuda hata yapmak YDS'de bir tam puan kaybı demektir.

1. Defining (Restrictive / Belirleyici) Clause

• İsmi tanımlar; hangi isimden bahsedildiğini belirler.
• Virgül yoktur.
• Cümleden çıkarılırsa anlam bozulur veya belirsizleşir.
• that kullanılabilir.
• Nesne konumundaki pronoun düşürülebilir.

2. Non-Defining (Non-Restrictive / Açıklayıcı) Clause

• İsim zaten bellidir; cümlecik sadece ek bilgi katar.
• İki yandan virgüllerle ayrılır.
• Cümleden çıkarılsa ana anlam bozulmaz.
• that kullanılamaz.
• Pronoun düşürülemez.

Karşılaştırma Tablosu

Özel İsim Kuralı

Özel isim (kişi, ülke, şehir, marka, kurum adı vb.) ile kullanılan relative clause her zaman non-defining'dir. Çünkü özel isim zaten tek başına bellidir; tanımlanmaya ihtiyacı yoktur.

• ✓ Albert Einstein, who developed the theory of relativity, was awarded the Nobel Prize in 1921.
• ✗ Albert Einstein that developed the theory of relativity... (that yasak)
• ✓ Türkiye, which lies between Europe and Asia, has a unique geopolitical position.
• ✓ Apple, whose products dominate the smartphone market, generated record profits last quarter.

Tüm Cümleye Atıf — Virgül + Which

Non-defining yapının özel bir türü "tüm cümleye atıf" yapmaktır. Buradaki which tek bir ismi değil, kendisinden önceki tüm cümlenin bütününü niteler.

• The earthquake severely damaged the historical buildings, which shocked the entire country. — Şok eden ne? Tek başına "buildings" değil, bütün olay (binaların hasar görmesi).
• She finally completed her PhD after seven years of research, which made her family extremely proud.
• The committee unanimously approved the proposal, which cleared the way for immediate implementation.

Bazı cümleler relative clause içinde bir preposition (edat) içerir. Resmi (formal) İngilizcede edat relative pronoun'un başına çekilir; günlük (informal) kullanımda cümle sonuna bırakılır. YDS akademik dil kullandığı için preposition + relative pronoun yapısı sıkça çıkar.

İki Stil — Aynı Anlam

• Resmi: The colleague with whom I shared the office has been transferred.
• Günlük: The colleague (whom) I shared the office with has been transferred.

Preposition Sonrası Hangi Pronoun Gelir?

Preposition Sonrası Tam Cümle İster

Edatlı yapıda relative clause'un arkasında mutlaka S + V + O — yani tam cümle — gelir. Çünkü hem öznesi hem nesnesi eksik değildir; sadece edatın objesi pronoun'a dönüşmüştür.

YDS Tipi Örnekler

• The hypothesis on which the entire study is based has not been independently verified.
• The funding agency from which we received the grant requires quarterly progress reports.
• The mentor to whom I owe my career is retiring next month.
• The treaty under which the two countries agreed to disarm has been in force since 1987.
• The phenomenon about which physicists have debated for decades remains unexplained.
• The principles by which the constitution was drafted are still relevant today.
• The teacher with whom I worked closely encouraged me to pursue graduate studies.

Hangi Preposition? Fiilin / İsmin Beklediği Edat

Preposition seçimi cümlenin fiili veya ismi tarafından belirlenir. Fiil ile birlikte ezberlenmesi gereken kalıplar (collocation) vardır:

Cansız vs İnsan — Edattan Sonra

Whereby, By Which, Through Which — Yöntem / Süreç

Yöntem, süreç, anlaşma, politika, sistem gibi isimleri niteleyen özel bir grup vardır:

• The procedure by which applications are evaluated has been simplified.
• The mechanism through which hormones regulate metabolism is well understood.
• The legislation whereby tax exemptions are granted has been revised.
• The agreement under which the two parties cooperate is renewable every five years.

whereby daha resmi / yasal bir ifadedir; by which ile aynı anlamı taşır ama yazılı dildeki frekansı düşüktür. Son yıllarda YDS'de çeldirici olarak görülmektedir.

Akademik İngilizcede sıkça karşılaşılan bir yapı: bir grup içerisindeki bir kısma — yarısına, çoğunluğuna, hiçbirine — relative clause ile gönderme yapmak. Bu yapı quantifier + of which / of whom kalıbıyla kurulur.

Temel Şablon

Ana cümle, QUANTIFIER + of which / of whom + yüklem...

Sık Kullanılan Quantifier'lar

• some of which / of whom
• many of which / of whom
• most of which / of whom
• few of which / of whom
• none of which / of whom
• all of which / of whom
• both of which / of whom
• neither of which / of whom
• either of which / of whom
• one / two / three of which / of whom
• half of which / of whom
• a few / a little of which
• each of which / of whom

of which mi, of whom mu?

• of which → cansız varlıklar / hayvanlar / kavramlar
• of whom → insanlar

YDS Tipi Örnekler

• The conference attracted over five hundred participants, most of whom were practising clinicians.
• The library houses thirty thousand manuscripts, some of which date back to the 12th century.
• The research team comprises eight scholars, two of whom are visiting professors.
• The committee reviewed dozens of proposals, none of which met the strict eligibility criteria.
• She has published more than fifty articles, many of which appear in top-tier journals.
• Our solar system has eight planets, each of which has unique features.
• The survey involved 1,200 respondents, half of whom reported significant changes in working conditions.
• The institution operates in twelve countries, most of which require local partners for bilateral programs.

Virgül Kuralı

Quantifier + of which / of whom yapısı her zaman virgülle başlar. İstisnası yoktur — çünkü doğası gereği non-defining (ek bilgi veren) bir clause kurar.

İki Cümleyi Birleştirme — Whose + İsim Yerine

Bu yapının whose + isim ile yakın bir ilişkisi vardır. Karşılaştır:

Quantifier + of which/whom vs Quantifier + of them

İki yapı aynı anlamı verir ama dilbilgisel olarak farklıdır:

• of which / of whom → tek cümle (relative clause kurar): I have ten books, most of which are novels.
• of them → iki ayrı cümle: I have ten books. Most of them are novels.

YDS Soru Kalıbı

Relative clause'lar uzun yapılar kurar. İngilizcede bu cümlecikler sıkça kısaltılır ve geriye sıfat-fiil (V-ing veya V3) ya da çıplak isim/sıfat öbeği kalır. Reduction (kısaltma) YDS'nin en sık çıkan ileri seviye konularından biridir.

Reduction'ın Üç Ön Şartı

1. Aktif Cümlecikte Reduction → V-ing

who/which/that + (is/are/was/were) + V-ing ya da who/which/that + aktif fiil → pronoun ve yardımcı fiil silinir, fiil V-ing hâlinde kalır.

• The professor who is leading the research... → The professor leading the research...
• The company which manufactures these chips... → The company manufacturing these chips...
• Students who study medicine... → Students studying medicine...
• People who live in coastal areas... → People living in coastal areas...
• The committee that meets every Friday... → The committee meeting every Friday...

2. Pasif Cümlecikte Reduction → V3 (Past Participle)

who/which/that + (is/are/was/were) + V3 → pronoun ve yardımcı fiil silinir, V3 kalır.

• The article which was published last week... → The article published last week...
• The artifacts that were discovered in 2003... → The artifacts discovered in 2003...
• Candidates who are selected for the program... → Candidates selected for the program...
• The agreement which was signed in Geneva... → The agreement signed in Geneva...
• Books which were written in the 19th century... → Books written in the 19th century...

3. "To Be" + Sıfat / Edat Öbeği — Tamamen Düşer

Cümlecikte to be asıl yüklem ve sonrasında bir sıfat ya da edat öbeği varsa, pronoun + to be tamamen silinir.

• The man who is responsible for the breach... → The man responsible for the breach...
• The materials which are available in the lab... → The materials available in the lab...
• The students who are present at the lecture... → The students present at the lecture...
• The diplomat who is in charge of negotiations... → The diplomat in charge of negotiations...
• The painting which is on the wall... → The painting on the wall...

Reduction Tablosu

V-ing vs V3 — Hızlı Karar Tekniği

Sıfat-Fiil Konumu (Önde mi Arkada mı?)

Reduction sonucu kalan sıfat-fiil:

• Tek kelime kalmışsa ismin önüne de yazılabilir: The published article = the article published. Genelde sıfat olarak öne çekilir.
• Tamlama / preposition öbeği varsa sıfat-fiil ismin arkasına yazılır: the article published last week ✓, the published last week article ✗.

Reduction'ın Praktik Faydası

YDS reading passage'larında reduction yapısı sık görülür. Örneğin: "The protocol used by the laboratory technicians ensures sterile conditions." Burada "used by..." aslında "which is used by..." kısaltmasıdır. Reading'de bu yapıyı hızlı çözümlemek anlama hızını ciddi şekilde arttırır.

YDS'de relative clause sorularını hızlı ve doğru çözmek için aşağıdaki beş adımı kullan. Her adım yaklaşık 5-10 saniye sürer; toplam çözüm süresi 30-60 saniyede tamamlanır.

Adım 1 — Ana Cümleyi (S-V-O) Çıkar

Cümlenin özne-yüklem-nesne iskeletini bul. Relative clause arada kalan ek kısımdır; ana cümleyi bozmaz.

Adım 2 — Boşluğun Öncesine Bak (Sol)

• İnsan ismi → who / whom / whose
• Cansız isim → which / that / whose
• Yer ismi → where / in which / at which (cümle yapısına göre which de olabilir)
• Zaman ismi → when / on which / in which / at which
• "reason" / "purpose" → why / for which
• Preposition (with, for, in, on, of, by, about...) → whom / which (zorunlu)
• Özel isim (Türkiye, NASA, Einstein...) → defining yasak, non-defining + virgül

Adım 3 — Boşluğun Sonrasına Bak (Sağ)

• Doğrudan fiil (is, has, contains, works...) → özne eksik → who / which / that
• Doğrudan isim → sahiplik → whose
• Özne + fiil ama nesne yok → nesne eksik → whom / who / which / that / Ø
• Tam cümle (S + V + O) → where / when / why veya preposition + whom/which

Adım 4 — Virgül ve Özel İsim Kontrolü

• Virgül var → non-defining → that yasak, pronoun düşürülemez
• Özel isim varsa → her zaman virgül + non-defining
• Tüm cümleye atıf (virgül + which, son fiil sonrası) mı?

Adım 5 — Reduction Sorusuysa Aktif/Pasif Ayır

• Özne fiili yapıyor → V-ing (active reduction)
• Özneye fiil yapılıyor → V3 (passive reduction)
• "to be + sıfat / preposition" → her ikisi de düşer

Çözümlü Örnek 1 — Özne Konumu

Çözümlü Örnek 2 — Preposition + Whom

Çözümlü Örnek 3 — Reduction (V3 — Passive)

Çözümlü Örnek 4 — Reduction (V-ing — Active)

Çözümlü Örnek 5 — Quantifier + of Whom

Çözümlü Örnek 6 — Defining/Non-Defining (that Yasağı)

Çözümlü Örnek 7 — Where vs In Which (Restatement)

Çözümlü Örnek 8 — Whose ile Sahiplik

YDS'de relative clause sorusunu kaybettiren bilgilerin neredeyse hepsi şu on iki noktada toplanır. Sınav öncesi mutlaka tek tek kontrol et.

1. who vs whose

who'dan sonra fiil; whose'dan sonra isim gelir.

• ✓ The man who came late...
• ✓ The man whose bag was stolen...
• ✗ The man whose came late...

2. which vs where

Aynı yer ismi farklı pronoun alabilir. which boşluk sonrası fiil, where ise tam cümle ister.

• ✓ Italy, where we vacationed last summer, has many historic cities.
• ✓ Italy, which is famous for its cuisine, attracts millions of tourists.

3. that vs which

Defining clause'da ikisi de mümkün. Non-defining (virgüllü) clause'da that yasaktır.

• ✓ The book that I bought yesterday is excellent. (defining)
• ✗ This book, that was published last year, is excellent.
• ✓ This book, which was published last year, is excellent.

4. Preposition + that — Yasak

• ✗ The colleague with that I worked...
• ✓ The colleague with whom I worked...

5. Preposition + whose / where / when / why — Yasak

Edattan sonra sadece whom (insan) veya which (cansız) gelir.

6. Özel İsim + Defining — İmkânsız

Albert Einstein, Türkiye, NASA gibi özel isimler zaten tek başlarına bellidir; tanımlanmaya ihtiyacı yoktur. Bu yüzden virgül zorunludur ve that kullanılamaz.

7. V-ing vs V3 — Aktif / Pasif Karışıklığı

• Özne fiili yapıyor → V-ing (the man writing the letter)
• Özneye fiil yapılıyor → V3 (the letter written by the man)

8. of whom vs of which

• İnsan → of whom
• Cansız / hayvan → of which
• "of them" iki ayrı cümle ister; tek cümle yapısında geçersizdir

9. Virgül + Which = Tüm Cümleye Atıf

Bu kullanımı tek bir ismi nitelemekle karıştırma. Karar için which'ten önce fiil grubu mu yoksa sadece isim mi var sor.

• She missed her flight, which caused major delays. → "which" = uçuşunu kaçırma olayı, tüm cümle.
• She bought a new dress, which she wore at the gala. → "which" = dress (sadece isim).

10. where + Fiil — Yanlış Kullanım

where tam cümle ister; doğrudan fiil gelirse o yer ismi which ile niteliyordur.

• ✗ The city where is beautiful...
• ✓ The city which is beautiful...
• ✓ The city where I grew up is beautiful.

11. why Sadece Reason / Purpose ile

"the place why...", "the day why..." yanlıştır.

• ✓ The reason why she left...
• ✗ The day why we met... (doğrusu when)
• ✗ The country why they immigrated... (doğrusu where)

12. whose ile Of Which Karışıklığı

whose doğrudan isim alır; of which için başında the + isim öbeği gerekir.

• ✓ The corporation whose headquarters are in Tokyo...
• ✓ The corporation, the headquarters of which are in Tokyo,...
• ✗ The corporation, of which headquarters are in Tokyo...

Sınava bir hafta kala bu listedeki maddeleri tek tek kontrol et. Her madde bir sınav sorusunu doğrudan etkiler.

30 Saniyelik Boşluk Analizi

Bağlaç Seçimi Özet Listesi

14 Günlük Hızlı Pekiştirme Programı

Sınav Anı Stratejisi

1. Şıkları önce hızla tara — soru türünü tespit et (basit pronoun mı, reduction mu, quantifier yapısı mı?).
2. Boşluğun ön ve arkasını işaretle. Preposition var mı, virgül var mı, isim mi fiil mi geliyor?
3. Asla pronoun'u "duyguyla" seçme. Mantığa dayan: özne / nesne / sahiplik / yer / zaman.
4. Reduction sorusunda önce aktif / pasif ayrımı yap, sonra V-ing / V3 / Ø arasında karar ver.
5. Restatement'ta "where ↔ in which", "when ↔ on which", "why ↔ for which", "of which ↔ of which" eşdeğerliklerini hatırla.

Bir Sonraki Konu — Noun Clauses