TYT Türkçe - Edat

Edatlar (İlgeçler) Konu Özeti

Tek başlarına anlamları olmayan, kendinden önceki sözcüklerle öbekleşerek cümle içinde araç, benzerlik, amaç, sebep, zaman gibi anlam ilgileri kuran sözcüklere edat (ilgeç) denir. Sık kullanılan edatlar arasında 'gibi, kadar, için, göre, üzere, ile, doğru, karşı, rağmen, dolayı' yer alır. Edatlar, isimlerle birleşerek edat öbeği oluştururlar ve bu öbekler cümlede genellikle sıfat veya zarf görevinde kullanılırlar.

Edatların en önemli özelliği, cümleden çıkarıldıklarında cümlenin anlamının bozulması veya ciddi şekilde daralmasıdır. Bazı edatlar kendinden önceki isme hal ekleriyle (yönelme, ayrılma) bağlanır: 'sabaha doğru', 'senden başka', 'çalışmasına rağmen'. Bu bağlantı şekilleri edat öbeğinin sınırlarını belirler. Ayrıca 'yalnız, ancak, tek, bir' gibi sözcükler 'sadece' anlamında kullanıldıklarında edat olurlar.

ÖSYM, TYT sorularında edatları genellikle 'sözcük türleri' veya 'edat öbeğinin görevi' başlıkları altında sorar. Özellikle 'ile' sözcüğünün edat mı bağlaç mı olduğu ve 'yalnız/ancak' sözcüklerinin tür ayrımı klasik soru tipleridir. Edat öbeğinin cümleye kattığı anlam (amaç-sonuç, neden-sonuç vb.) paragraf sorularında da karşımıza çıkabilir.

Sınav Taktikleri: 'İle' sözcüğünün yerine 've' getirilebiliyorsa bağlaç, getirilemiyorsa edattır. 'Yalnız' ve 'ancak' sözcükleri 'sadece' anlamındaysa edat, 'fakat' anlamındaysa bağlaçtır. Edat öbekleri bir ismi nitelerse sıfat (Örn: Buz gibi su), bir fiili belirtirse zarf (Örn: Aslan gibi savaştı) görevindedir.