TYT Türkçe - İsim ve Sıfat Tamlamaları

Tamlamalar Konu Özeti

En az iki sözcüğün bir araya gelerek yeni bir anlam birliği oluşturmasına tamlama denir. Tamlamalar; İsim Tamlamaları ve Sıfat Tamlamaları olmak üzere iki ana gruba ayrılır. İsim tamlamaları; belirtili (kapının kolu), belirtisiz (kapı kolu) ve zincirleme (evin kapısının kolu) olmak üzere üç alt başlıkta incelenir. Sıfat tamlamaları ise bir sıfatın bir ismin niteliğini veya özelliğini belirtmesiyle oluşur.

İsim tamlamalarında birinci sözcüğe tamlayan (-ın, -in), ikinci sözcüğe tamlanan (-ı, -i) denir. Belirtili tamlamalarda tamlayan ile tamlanan yer değiştirebilir veya araya başka sözcükler girebilir (Örn: Rengi çok güzeldi denizlerin). Ayrıca tamlayan veya tamlanan düşebilir; bu durum 'tamlayanı düşmüş isim tamlaması' şeklinde sorularda karşımıza çıkar. Sıfat tamlamaları ise herhangi bir ek almadan 'nasıl, hangi' gibi soruların cevabı olarak kurulur.

ÖSYM, TYT sınavında tamlamaları 'yapısal bozukluklar' veya 'altı çizili sözcük gruplarının türü' sorularında sıkça kullanır. Özellikle tamlayanı ile tamlananı arasına sıfat girmiş isim tamlamaları (Örn: Eski okulun yeni bahçesi) ve bir tamlayanın birden fazla tamlanana bağlandığı durumlar önemli soru potansiyeli taşır. Ayrıca tamlama eklerinin (-ın, -ı) iyelik ve hal ekleriyle karıştırılmaması istenir.

Sınav Taktikleri: 'Belirtisiz isim tamlaması' ile 'sıfat tamlaması' arasındaki farkı anlamak için ikinci sözcüğe 'ne' sorusunu sorun (Örn: Sokak lambası -> Ne lambası? - İsim Tamlaması / Parlak lamba -> Ne lamba? - Cevap yok, nasıl lamba? - Sıfat Tamlaması). Zincirleme tamlamayı bulmak için tamlama içinde tamlama (en az üç isim) olup olmadığına odaklanın.