Hukukun Dalları ve Kişiler Hukuku

Hukuk Dalı	Kapsam	Temel Kanun
Kişiler Hukuku	Hak ehliyeti, fiil ehliyeti, hısımlık, yerleşim yeri, tüzel kişi	Türk Medeni Kanunu
Aile Hukuku	Nişanlanma, evlenme, boşanma, velayet, vesayet	Türk Medeni Kanunu
Miras Hukuku	Tereke, mirasçılık, vasiyetname, saklı pay	Türk Medeni Kanunu
Eşya Hukuku	Mülkiyet, sınırlı ayni haklar, zilyetlik, tapu sicili	Türk Medeni Kanunu
Borçlar Hukuku	Sözleşmeler, haksız fiil, sebepsiz zenginleşme	Türk Borçlar Kanunu
Ticaret Hukuku	Tacir, esnaf, şirketler, kıymetli evrak	Türk Ticaret Kanunu
Devletler Özel Hukuku	Vatandaşlık, yabancılar hukuku, kanunların ihtilafı	Milletlerarası Özel Hukuk Kanunu

Kamu hukuku, devlet ile birey arasındaki dikey ilişkileri düzenler. Devlet üstün konumdadır.

Kamu Hukuku Dalı	Ne Yapar?	Anahtar Kavram
Anayasa Hukuku	Devletin yapısı, organları, temel haklar	Devletin iskeleti
İdare Hukuku	Kamu hizmetleri ve idarenin bireylerle ilişkisi	Devletin işleyişi (dinamik)
Ceza Hukuku	Suç ve yaptırımları belirler	Suç ve ceza
Vergi Hukuku (Mali)	Devletin vergi toplaması	Mali güç, adalet ilkesi
Yargılama (Usul) Hukuku	Mahkemelerin izleyeceği usuller	Medeni Usul, Ceza Muhakemesi
İcra ve İflas Hukuku	Devlet gücüyle alacak tahsili	İlamlı/İlamsız icra
Devletler Genel Hukuku	Devletlerin birbirleriyle ilişkileri	Devlet-devlet ilişkisi
Genel Kamu Hukuku	Devlet kavramını teorik/evrensel boyutuyla inceler	"Devlet nedir? Egemenlik nedir?"

Ceza Hukukunun Temel İlkeleri

• Kanunilik: "Kanunsuz suç ve ceza olmaz" — suç kanunda tanımlanmalıdır (tipiklik)
• Masumiyet Karinesi: Suçluluğu hükmen sabit olana kadar kimse suçlu sayılamaz
• Cezaların Şahsiliği: Sadece suçu işleyen cezalandırılır; ailesi sorumlu tutulamaz
• Kabahat: Suç olmayan hafif eylemler; Kabahatler Kanunu ile idari para cezası verilir

Yargı Kolları

• Adli Yargı (Yargıtay): Kişiler arası hukuk ve ceza davaları
• İdari Yargı (Danıştay): İdare ile kişiler arası uyuşmazlıklar
• Anayasa Yargısı (AYM): Kanunların anayasaya uygunluğu
• Uyuşmazlık Yargısı: Yargı kolları arası görev uyuşmazlığı
• Sayıştay: Mali denetim (hesap yargısı)

Hukuk düzeni tarafından kişilere tanınan ve korunan menfaatlere hak denir.

Hak Kazanım Yolları

Tür	Tanım	Örnek
Aslen Kazanma	Kendi fiiliyle, aracısız kazanma	Balık tutma, sahipsiz malı alma (ihraz)
Devren Kazanma	Eski sahibinden yeni sahibine geçiş	Ev satın alma, miras yoluyla geçiş
Tesisen Kazanma	Mevcut hakka dayanarak yeni hak kurma	Mülkiyete dayanarak rehin koyma

Hak Türleri

• Mutlak Haklar: Herkese karşı ileri sürülebilir (mülkiyet, kişilik hakları, fikri haklar)
• Nisbi Haklar: Sadece belirli kişiye karşı ileri sürülebilir (alacak hakkı)
• Yenilik Doğuran (İnşai) Haklar: Tek taraflı irade beyanıyla sonuç doğurur:
  • Kurucu: Yeni ilişki kurar (alım hakkı)
  • Değiştirici: Mevcut ilişkiyi değiştirir (ayıplı malı değiştirme)
  • Bozucu: İlişkiyi sona erdirir (istifa, fesih)
• Alelad (Sıradan) Haklar: Kullanıldığında durum değişmez (velayet, vesayet)

İyiniyet ve Dürüstlük Kuralı

• Subjektif İyiniyet (TMK m.3): Hakkın kazanılmasında geçerli
• Objektif İyiniyet / Dürüstlük (TMK m.2): Hakkın kullanılmasında geçerli
• Hakkın Kötüye Kullanılması Yasağı: Zarar vermek için hak kullanmak korunmaz

Hakların Korunması

• Devlet eliyle koruma: Asıl yoldur (dava açma). İhak-ı hak (kendi hakkını zorla alma) yasaktır.
• Meşru Müdafaa: Saldırgana karşı orantılı güç. Ceza ve tazminat yoktur.
• Zaruret Hali: Üçüncü kişinin malına zarar verme. Ceza yok ama tazminat vardır.
• Kuvvet Kullanma: Hakkın kaybolma riski + devlet gücüne ulaşılamama halinde orantılı güç.

Türk Ceza Kanunu'na göre ceza ehliyeti yaşa bağlıdır:

Yaş Grubu	Durum	Sağır-Dilsiz
0-12	Ceza verilemez (tam ehliyetsiz). Sadece güvenlik tedbiri.	0-15
12-15	Algılama yeteneği varsa indirimli ceza; yoksa güvenlik tedbiri	15-18
15-18	İndirimli ceza	18-21
18+	Tam ceza ehliyeti	21+

Gaiplik ve Ölüm Karinesi

• Ölüm Karinesi: Ölümüne kesin gözle bakılan durumda mülki amir (vali) karar verir.
• Gaiplik: Ölüm olasılığı varsa: Ölüm tehlikesi = 1 yıl; haber alamama = 5 yıl. Kararı sulh hukuk mahkemesi verir.

Gerçek kişilerin iki temel ehliyeti vardır: hak ehliyeti ve fiil ehliyeti. Bu iki kavramın farkı, KPSS'de en sık sorulan konular arasındadır.

Özellik	Hak Ehliyeti	Fiil Ehliyeti
Tanım	Haklara ve borçlara sahip olabilme yeteneği	Kendi davranışlarıyla hak ve borç üretebilme yeteneği
Niteliği	Pasif ehliyet (hiçbir şey yapmadan sahip olunur)	Aktif ehliyet (kendi iradesiyle işlem yapar)
Başlangıç	Ana rahmine düşmekle başlar, tam ve sağ doğumla kazanılır	Erginlik, ayırt etme gücü ve kısıtlı olmamak şartlarıyla kazanılır
Kapsam	Tüm insanlar (her yaş, her durum)	Sadece şartları taşıyanlar
İlkeleri	Genellik ve eşitlik	Üç şart: erginlik + ayırt etme gücü + kısıtlı olmamak

Ayırt Etme Gücünü Etkileyen Sebepler

• Yaş küçüklüğü: 12 yaşını doldurmayan çocuklarda cezai sorumluluk yoktur.
• Akıl hastalığı / akıl zayıflığı: Kişinin doğruyu yanlıştan ayırt edememesi.
• Sarhoşluk: Alkol, uyuşturucu veya ilaç etkisi altında olma.
• Benzeri sebepler: Hipnoz, uyur gezerlik gibi durumlar (kural içi boşluk bırakılmıştır).

Türk hukukunda erginlik (reşit olma) üç farklı yolla kazanılabilir. KPSS'de özellikle yaş sınırları ve evlilik yoluyla erginlik sıkça sorulmaktadır.

Erginlik Yolu	Yaş	İzin / Koşul
Olağan Erginlik	18 yaşın doldurulması	Otomatik (tabiat olayı)
Evlilik ile Erginlik (Olağan)	17 yaşın doldurulması	Veli izni gerekir
Evlilik ile Erginlik (Olağanüstü)	16 yaşın doldurulması	Mahkeme kararı + olağanüstü gerekçe
Kazai Rüşt (Mahkeme Kararıyla)	15 yaşın doldurulması	Küçüğün kendi isteği + veli rızası + sulh hukuk mahkemesi kararı

Önemli Kurallar

• Evlilik herhangi bir sebeple sona erse bile (boşanma dahil) erginlik devam eder; kazanılmış bir hak olarak sürer.
• Evlilik veya kazai rüşt yoluyla ergin olanlar, kanunun 18 yaş aradığı işlerden (oy kullanma, ehliyet alma, derneğe üye olma gibi) yararlanamaz.
• 16 yaşın altında hiçbir şekilde evlenme yapılamaz; bu Türk Ceza Kanunu'na göre suçtur.

Kısıtlılık, bir kişinin fiil ehliyetinin mahkeme kararıyla (sulh hukuk mahkemesi) elinden alınmasıdır. Yalnızca ergin kişiler kısıtlanabilir; yaş küçüklüğü bir kısıtlılık sebebi değildir.

Kısıtlılık Sebepleri

• Başkalarının talebiyle: Akıl hastalığı/zayıflığı (m. 405), savurganlık, alkol/uyuşturucu bağımlılığı, kötü yaşam tarzı, mal varlığını kötü yönetme (m. 406)
• Kendi isteğiyle (m. 408): Yaşlılık, engellilik, ağır hastalık, deneyimsizlik
• Hapis cezası (TMK m. 407 — 2024 güncel): Kesinleşmiş hapis cezasının infazı amacıyla ceza infaz kurumunda bulunan ergin, kendi isteği üzerine kısıtlanır veya kendisine kayyım atanır. Toplam 5 yıl veya daha fazla ceza alanlar ise isteği bulunmasa dahi kişiliğinin veya mal varlığının korunması bakımından gerekli görülmesi hâlinde kısıtlanabilir.

Fiil Ehliyetine Göre Dört Kişi Grubu

Grup	Kimdir?	Şartları
Tam Ehliyetli	Her işlemi tek başına yapabilir	Ergin + Ayırt etme gücü + Kısıtlı değil
Tam Ehliyetsiz	Hiçbir geçerli işlem yapamaz	Tek kriter: Ayırt etme gücü yok
Sınırlı Ehliyetli	Bazı işlemlerde yasal danışman onayı gerekir	Tam ehliyetli gibi + Yasal danışman atanmış
Sınırlı Ehliyetsiz	Bazı işlemlerde veli/vasi onayı gerekir	Ayırt etme gücü olan çocuk veya ergin kısıtlı

Sınırlı Ehliyetsizlerin İşlem Yetkileri

• Tek başına yapabildiği: Karşılıksız kazanmalar (bağış alma), 15 yaşını doldurmuşsa vasiyetname yapma, meslek-sanat-eğitimle ilgili işler, bozucu yenilik doğuran haklar (nişan bozma, boşanma davacı)
• Veli/vasi onayı gereken: Karşılıklı borçlandırıcı işlemler (alım-satım, kira sözleşmesi), kurucu haklar (evlenme, ad değiştirme)
• Kesin yasak: Önemli bağışlarda bulunma, vakıf kurma, kefil olma (TMK m. 449 — yasal temsilci izniyle bile yapılamaz)

Hısımlık, gerçek kişiler arasındaki akrabalık (yakınlık) bağına hukukta verilen isimdir. Üç tür hısımlık bulunur:

1. Kan Hısımlığı (Doğumla)

Birbirinden gelen kişiler arasındaki üst soy - alt soy (düz çizgi) hısımlığı ile aynı kökten gelen kişiler arasındaki yan soy hısımlığı olmak üzere ikiye ayrılır.

Üst Soy / Alt Soy Dereceleri (1'den başlar)

• 1. derece: Anne-baba (yukarı), çocuk (aşağı)
• 2. derece: Büyükanne-büyükbaba, torun
• 3. derece: Büyük-büyükanne/baba, torun çocuğu

Yan Soy Dereceleri (2'den başlar)

• 2. derece: Kardeş
• 3. derece: Yeğen; amca, teyze, dayı, hala
• 4. derece: Kuzen (amca/teyze/dayı/hala çocuğu)

Yan soyda tam kan (her iki ebeveyn ortak) ve yarım kan (yalnızca anne veya baba ortak) ayrımı yapılır. Üvey kardeşlerle arada hiçbir hısımlık yoktur (üvey kardeş = kan bağı bulunmayan).

2. Kayın Hısımlığı (Evlenmeyle)

Eşlerden birinin, diğer eşin kan hısımlarıyla kurduğu hısımlıktır. Üç önemli kural:

• Karı koca arasında hısımlık yoktur. (Eşler birbirinin hısmı değildir.)
• Aileler arasında hısımlık yoktur. (Senin ailenle eşinin ailesi arasında bağ yoktur.)
• Boşanma veya ölüm olsa bile kayın hısımlığı sona ermez. (Eski eşinin annesiyle veya önceki evliliğinden olan çocuğuyla evlenilemez.)

3. Yapay Hısımlık (Evlat Edinmeyle)

Mahkeme kararıyla kurulan hısımlıktır. Sadece evlat edinenle evlatlık ve onun alt soyu arasında oluşur.

Evlat edinme şartları: bekarlarda 30 yaş, evlilerde en az 5 yıldır evli olma veya her iki eşin 30 yaşını doldurmuş olması, arada en az 18 yaş farkı, en az 1 yıldır çocuğa bakıyor olma, çocuğun rızası (ayırt etme gücü varsa).

Yerleşim Yeri

Bir kimsenin sürekli kalma niyetiyle oturduğu yer yerleşim yeridir (ikametgah). Cezaevi, hastane, öğrenci yurdu gibi geçici kalınan yerler yerleşim yeri sayılmaz; bunlara konut denir.

Yerleşim Yerine Hakim İlkeler

• Zorunluluk: Herkesin mutlaka bir yerleşim yeri olmalıdır.
• Teklik: Bir kişinin yalnızca bir yerleşim yeri olabilir (karı koca farklı yerlerde olabilir). İstisna: Ticari ve sınai kuruluşların birden fazla yerleşim yeri (şube) olabilir.
• Değiştirilemezlik: Yeni bir yerleşim yeri edinmeden eski yerleşim yeri terk edilemez.

Kanuni Yerleşim Yeri

• Velayet altındaki çocuklar: Ana babanın yerleşim yeri
• Vesayet altındaki kişiler: Vesayet makamının (sulh hukuk mahkemesi) bulunduğu yer

Tüzel Kişilik

İnsanlar dışında hak ve borç sahibi olabilen varlıklardır. Kişi toplulukları (dernek, sendika, siyasi parti, şirket, kooperatif) ve mal toplulukları (vakıf) olarak ikiye ayrılır.

Özellik	Dernek	Vakıf
Türü	Kişi topluluğu	Mal topluluğu
Kurucu sayısı	En az 7 gerçek veya tüzel kişi	1 kişi yeterli (mal varlığı şart)
Amaç	Tek bir ortak amaç (kar amacı yok)	Birden çok amaç olabilir (kar amacı yok)
Kuruluş	Bildirimle (valiliğe tüzük ve belgeler teslim)	Tescille (asliye hukuk mahkemesi vakıflar defteri)
Zorunlu organlar	Genel kurul, yönetim kurulu, denetim kurulu	Yönetim kurulu
Üst kuruluşlar	5 dernek = Federasyon; 3 federasyon = Konfederasyon	-

Evlenmenin Kurucu Unsurları

Farklı cinsiyetten iki kişinin, evlendirme memuru önünde sözlü beyanlarıyla gerçekleşir. Bunlardan biri eksikse evlilik yok hükmündedir. Müftüler de nikah kıyma yetkisine sahiptir.

Evliliğin Butlan Sebepleri

Mutlak Butlan (Kesin Hükümsüzlük)	Nisbi Butlan (İptal Edilebilirlik)
Mevcut evlilik (zaten evli olma)	Yanılma (hata) - yanlış kişiyle evlenme
Yasak derece hısımlık	Aldatma (kandırma) - hastalık gizleme vb.
Sürekli ayırt etme gücünden yoksunluk	Korkutma - zorla evlendirme
-	Geçici ayırt etme gücü yoksunluğu

Boşanma ve İddet Müddeti

Boşanma mahkeme kararıyla gerçekleşir. Kadın boşandıktan sonra 300 günlük bekleme süresi (iddet müddeti) vardır. Bu süre içinde doğum yaparsa veya hamile olmadığını raporla ispatlarsa süre kaldırılır.

Velayet ve Vesayet

• Velayet: Ana babanın çocuk üzerindeki doğal bakım, eğitim ve temsil yetkisidir. Doğuştan gelir. Medeni Kanun m. 334'e göre hakim gerekli görürse kısıtlı erginleri de velayet altında bırakabilir.
• Vesayet: Velayet altında olmayan küçükler ile kısıtlı erginlerin korunması için mahkeme kararıyla kurulan kurumdur. Mahkemece atanan vasi, kişinin mallarını yönetir ve onu temsil eder.
• Kayyım: Belirli bir iş veya mal varlığının yönetimi için mahkemece atanan geçici temsilcidir. Vesayet gibi sürekli değil, iş bittiğinde görevi sona erer.

Miras hukuku, bir kişinin ölümünden sonra geride bıraktığı mal varlığının akibetini düzenler.

Temel Kavramlar

• Muris: Ölen kişi (miras bırakan). Sadece gerçek kişiler muris olabilir; tüzel kişiler ölmediği için muris olamaz ama mirasçı olabilir.
• Tereke: Ölen kişinin geride bıraktığı tüm mal varlığı (borçlar dahil).
• Veraset İlamı: Mirasçıların kim olduğunu ve pay oranlarını gösteren resmi belge. Sulh hukuk mahkemesinden veya noterden alınır.
• Reddi Miras: Mirasçının mirastın tamamından vazgeçmesi (bozucu yenilik doğuran hak). Borç fazlaysa yapılabilir; kısmi kabul yoktur.

Yasal Mirasçılar (Kanunda Yazılı)

Sırasıyla: 1) Kan hısımları (alt soy öncelikli), 2) Sağ kalan eş, 3) Evlatlık, 4) Hiç kimse yoksa devlet (son yasal mirasçı).

Ölüme Bağlı Tasarruflar ve Saklı Pay

• Vasiyetname: Tek taraflı, 15 yaşını doldurmak + ayırt etme gücü yeterli
• Miras Sözleşmesi: İki taraflı, ergin + ayırt etme gücü gerekli
• Saklı Pay: Alt soy, üst soy ve sağ kalan eşin belirli oranlarla korunan miras payıdır. Muris vasiyetnameyle bile bu payları yok edemez.

Eşyanın Beş Temel Özelliği

Bir varlığın hukukta eşya sayılabilmesi için: 1) Maddi (cismani) olmalı, 2) Sınırlanabilir olmalı, 3) Hukuki hakimiyete elverişli olmalı, 4) Kişisel olmayacak (İnsan vücudu değil; ama saç eşya olabilir), 5) Ekonomik değeri olmalıdır.

Ayni Haklar

Eşya üzerinde herkese karşı ileri sürülebilen haklardır. İki türlüdür:

Tam Ayni Hak (Mülkiyet)	Sınırlı Ayni Haklar
Kullanma + Yararlanma + Tasarruf (üçü birlikte)	Bu yetkilerden en fazla ikisi
Malik her şeyi yapabilir	Başkasının mülkiyetinde sınırlı yetki

Sınırlı Ayni Hak Türleri

• İntifa Hakkı: Kullanma + yararlanma (ama devredemez). Mülkiyetten sonra en geniş yetki veren sınırlı ayni haktır. Kişiye bağlı, devredilemez.
• Oturma (Sükna) Hakkı: Sadece kullanma (gelir elde edemez, devredemez). Kişiye bağlı, devredilemez.
• Geçit Hakkı: Komşu arazisinden geçme hakkı. Eşyaya bağlı, devredilebilir.
• Üst Hakkı: Başkasının taşınmazı üzerinde yapı yapma hakkı.
• Rehin Hakkı: Borcun ödenmemesi durumunda satış yetkisi (tasarruf). Banka ipoteği en yaygın örneğidir.

Mülkiyet Türleri

• Paylı Mülkiyet: Paydaşların pay oranları belli; her paydas kendi payı üzerinde serbestce tasarruf edebilir.
• El Birliği Mülkiyeti: Pay oranları belirlenmemiş; topluluk halinde hareket etmek zorunlu (mirasçılar ilk başta bu durumdadır).

Diğer Kavramlar

• Zilliyet: Bir eşyayı fiilen elinde bulundurma durumu (malik olmak zorunlu değil).
• Tapu Sicili: Taşınmazlar üzerindeki ayni hakların resmi kaydıdır.
• Şerh: Tapuya kişisel haklar ve sınırlamaların işlenmesi (aile konutu şerhi gibi).

Borçlar hukuku, KPSS'de özellikle ilkeler ve temel kavramlar üzerinden sorulmaktadır.

Temel İlkeler

• Sözleşme Özgürlüğü: Sözleşme yapıp yapmamakta, içeriğini ve kişisini belirlemekte özgürsünüz. Sınırlar: emredici kurallar, ahlak, kişilik, kamu düzeni, imkansız konu.
• Eşitlik İlkesi: Taraflar (alacaklı-borçlu) hukuk önünde eşittir; birinin diğerine üstünlüğü yoktur.
• Şekil Serbestisi: Genel kural sözleşmeler sözlü, yazılı veya resmi şekilde yapılabilir. İstisna: taşınmaz satımı mutlaka tapuda (resmi) yapılır.
• Nisbilik İlkesi: Borç ilişkisi sadece tarafları bağlar; üçüncü kişileri etkilemez. (En sık sorulan ilke budur.)
• Dürüstlük İlkesi: Hakları kullanırken ve borçları öderken makul, usule uygun davranma yükümlülüğü (MK m. 2). Bozuk parayla borç ödemek dürüstlüğe aykırıdır.
• Kusurlu Sorumluluk İlkesi: Zararı kuşur yapan öder (kasit veya ihmal). Zarar varsa tazminat da vardır.
• İvazılık (Karşılıklılık): Sözleşmelerde her iki taraf birbirine karşılıklı edim borcu altına girer. İstisna: bağışlama (ivazsizdır).
• Üçüncü Kişi Aleyhine Borç Kurulamaması: A ile B anlaşıp C'yi rızası olmadan borç altına sokamaz.

Borç İlişkisinin Unsurları

Her borç ilişkisinde üç unsur bulunur: 1) Alacaklı (isteme hakkına sahip), 2) Borçlu (yerine getirmekle yükümlü), 3) Edim (borcun konusu olan davranış). Edim üç şekilde olabilir: vermek, yapmak veya yapmamak.

Borcu Doğuran Üç Kaynak

Kaynak	Tanım	Doğan Borç
Sözleşme	Karşılıklı uygun irade açıklamaları (öneri + kabul)	İfa borcu
Haksız Fiil	Hukuka aykırı + kusurlu davranışla başkasına zarar verme	Tazminat borcu
Sebepsiz Zenginleşme	Haklı sebep olmadan bir tarafın mal varlığının artması	İade borcu

Borcun Sona Erme Yolları

• İfa: Borcun yerine getirilmesi (en yaygın yol)
• İbra: Alacaklının alacağından vazgeçmesi (bağışlama gibi)
• Yenileme: Mevcut borcun yeni bir borçla değiştirilmesi (yapılandırma)
• Birleşme: Alacaklı ve borçlu sıfatının aynı kişide birleşmesi (mirasta sık görülür)
• Takas: Aynı cinsten, karşılıklı, vadesi gelmiş (muaccel) borçların tek taraflı irade açıklamasıyla sonlandırılması
• İfa İmkansızlığı: Borçlunun kusuru olmadan borcun konusunun imkansız hale gelmesi (deprem, yangın vb.)

Önemli Kavramlar

• Müeccel: Vadesi henüz gelmemiş borç
• Muaccel: Vadesi gelmiş, ödenmesi gereken borç
• Temerrüt: Muaccel borcun ödenmemesinde ısrar edilmesi (faiz işlemeye başlar)
• Eksik Borç: Zaman aşımına uğrayan, kumar borcu gibi; borç vardır ama dava edilemez
• Defi: Haklı bir sebebi ileri sürerek borcu ödemekten kaçınma (zaman aşımı defi, ödemezlik defi)
• Muvazaa: Tarafların üçüncü kişileri aldatmak için görünüşte sözleşme yapması (kesin hükümsüz)
• Gabin: Zor durumun, tecrübesizliğin veya düşüncesizliğin istismarıyla aşırı yararlanma (1 yıl içinde iptal edilebilir)
• Ahde Vefa: Sözleşmeye bağlılık ilkesi; taraflar sözleşme hükümlerini değiştiremez
• Emprevizyon: Öngörülemeyen olağanüstü durumlar nedeniyle sözleşmenin yeni koşullara uyarlanması talebi

Borçta Sorumluluk

Borçlar hukukunda esas olan mal varlığıyla sorumluluktur; şahısla sorumluluk yoktur (borç için hapis yasaktır). Sınırsız sorumluluk genel kuraldır (borçlu tüm mal varlığıyla sorumlu). Sınırlı sorumluluk istisnadır (kefilin yalnızca yazılı miktarla sorumlu olması gibi).

Ticaret Hukuku

Tacir ve Esnaf Ayrımı

Tacir	Esnaf
Ticari işletmeyi kendi adına işleten	Faaliyeti sermayeden çok bedeni gücüne dayanan
Ticaret siciline kayıtlı	Esnaf sanatkarlar siciline kayıtlı
Örnek: Kafe sahibi, alışveriş merkezi işletmecisi	Örnek: Terzi, berber, bakkal

Şirket Türleri

• Şahıs Şirketleri: Kolektif ve komandit (en az 2 kişiyle, ortaklar tüm mal varlığıyla sorumlu)
• Sermaye Şirketleri: Limited (1-50 kişi) ve anonim (1+ kişi). Ortakların sorumluluğu sermayeleriyle sınırlıdır.
• Adi Şirket: Türk Ticaret Kanunu'nda değil, Borçlar Kanunu'nda düzenlenmiştir. Tüzel kişiliği yoktur. En riskli şirket yapısıdır.

Devletler Özel Hukuku

Üç temel konuyla ilgilenir:

1. Vatandaşlık

Anayasa madde 66'ya göre, Türk devletine vatandaşlık bağıyla bağlı olan herkes Türktür. Türk babasının veya annesinin çocuğu doğuştan Türk vatandaşıdır (birinden birinin Türk olması yeterli).

Vatandaşlık kazanma yolları:

• Doğumla (aslen): Soybağı esasıyla (anne veya babanın Türk olması) veya doğum yeri esasıyla (Türkiye'de doğan ama yabacı ana babasından dolayı vatandaşlık kazanamayan çocuk)
• Sonradan: Yetkili makam kararıyla (5 yıldır kesintisiz ikamet), bir Türk'le evlilik (3 yıldır evli olma), evlat edinme, seçme hakkı

2. Yabancılar Hukuku

Türkiye'de ikamet eden yabancılar özel hakların tamamından (ev alma, evlenme, iş kurma) yararlanabilir. Ancak kamusal haklardan (oy kullanma, memur olma, seçilme) yararlanamaz.

3. Kanunların İhtilafı

Farklı ülke vatandaşları arasındaki özel hukuk uyuşmazlıklarında hangi ülkenin mahkemesi ve kanununun uygulanacağını belirler.

En Çok Karıştırılan Konular

Kavram	Doğru Bilgi	Yanlış Sanı
Evlenme yaşı	17 (olağan), 16 (olağanüstü)	18 yaş
Yaş küçüklüğü	Kısıtlılık sebebi değildir	Kısıtlılık sebebidir
Karı koca hısımlığı	Aralarında hısımlık yoktur	Hısımdırlar
Zaman aşımı	Borcu sona erdirmez, eksik borç yapar	Borcu sona erdirir
Türk vatandaşlığı	Anne veya babadan biri Türkse çocuk Türktür	Sadece babanın Türk olması gerekir
Yargı yolu	Vatandaşlıktan çıkarma işlemine açıktır	Kapalıdır
Adi şirket	Borçlar Kanunu'nda düzenlenir, tüzel kişiliği yok	Ticaret Kanunu'nda düzenlenir

KPSS'de Çıkma İhtimali Yüksek Tanımlar

• Zilliyet: Bir eşyayı fiilen elinde bulundurma durumu
• Konkordato: Borçlunun mahkeme onayıyla ve alacaklılarla anlaşarak borcunu yapılandırması
• Müstear (Mahlas): Edebiyat/sanat alanında kişinin kendini gizlemek için kullandığı ikinci isim
• Lakap: Başkalarının fiziksel özelliklerine bakarak verdiği isim
• Kayyım: Belirli bir iş veya mal varlığı için mahkemece atanan geçici temsilci
• Donatan: Gemisini deniz ticaretinde işleten kişi (gemi sahibi)
• Navlun: Deniz ticaretinde yük taşıma sözleşmesine ödenen ücret