TYT Türkçe — Yazım Kuralları (Büyük Harf, Bitişik/Ayrı, de/da-ki-mi, Sayılar, Kısaltmalar)

Yazım kuralları, TDK Yazım Kılavuzu'nun belirlediği esaslara göre sözcüklerin doğru biçimde yazılmasını inceleyen alt daldır. TYT Türkçe'de çoğunlukla iki kalıpla sorulur: "Altı çizili sözcüklerden hangisinin yazımı yanlıştır?" ya da "Aşağıdakilerin hangisinde yazım yanlışı yoktur?". Parçalı kalıpta ise beş kelime numaralanır, hangi numarada hata olduğu sorulur.

ÖSYM'nin son 10 yıllık dağılımı konunun iç dengesini gösterir:

Alt Başlık	Yaklaşık Soru Sayısı	En Sık Test Edilen
Birleşik sözcükler	19 soru	bitişik/ayrı yazım, sıfat-fiille kurulanlar, altı/üstü/üzeri
Büyük harfler	8 soru	akrabalık adları, vali örneği, coğrafi yer adları, yön adları
Sayılar, de/ki/mi, kısaltmalar	8 soru	tarih/saat yazımı, bağlaç ayrımı, kısaltmalara ek getirme

Kaynak Güvencesi

Bu anlatımın tüm kuralları TDK Yazım Kılavuzu 2024 esas alınarak düzenlenmiştir (tdk.gov.tr/yazim-kilavuzu). Uydurma örnek yoktur; emin olunmayan sözcükler anlatılmamıştır. Resmi Gazete'de yayımlanan TDK güncellemeleriyle (ör. 2014'te Farsça tamlamaların bitiştirilmesi, yeşil zeytin'in ayrılması) uyumludur.

Büyük harf kuralları tek bir temel mantık üzerine kuruludur: cümle başı, özel ad ve özel adın türediği sözcükler büyük harfle başlar. Diğer her şey bu kuralın ayrıntılarıdır.

1) Cümle, Tırnak ve Parantez İçi Cümleler

Cümleler her zaman büyük harfle başlar. Tırnak ya da parantez içine alınan cümleler de büyük harfle başlar; ancak içerik cümle değil, sıradan bir sözcük ya da açıklama ise küçük harfle başlar.

• Reşat Nuri, "Halk için roman yazmalıyız." dedi. → tırnak içinde cümle → büyük harf.
• Ahmet Haşim empresyonizm (izlenimcilik) akımından etkilendi. → parantez içinde açıklama, cümle değil → küçük harf.

Kısa çizgi veya virgül arasındaki ara söz/ara cümle özel ad değilse küçük harfle başlar ve sonuna noktalama gelmez.

2) İki Noktadan Sonrası

İki noktadan sonra gelen kısım cümle ya da özel ad ise büyük harfle başlar; cins isim örnekleri sıralanıyorsa küçük harfle başlar.

• Hayat felsefem şudur: Erken kalkan yol alır. (cümle → büyük)
• Gözde olanlar: Atatürk, İnönü. (özel ad → büyük)
• Bu tedirginlik onda belirtilerini gösterir: kızarıklık, üzüntü, gözyaşı... (cins isim örnekleri → küçük)

3) Kişi Adları, Unvan ve Akrabalık Adları

Kişi adı, soyadı, takma ad ve önünden/arkasından gelen unvan, saygı sözü, rütbe, lakap büyük yazılır: Mustafa Kemal Atatürk, Cumhurbaşkanı Erdoğan, Ayşe Hanım, Hanımefendi, Kara Kemal, Recai Bey.

Akrabalık adları akrabalık anlamında kullanılırsa küçük; unvan/lakap hâline gelmişse büyük yazılır.

Kullanım	Yazım	Örnek
Akrabalık anlamı (genellikle iyelik ekli)	küçük	Ayşe teyzem, Veli dayısı, Recai amcan
Unvan / lakap olmuş	büyük	Dede Korkut, Nene Hatun, Fahriye Abla, Gül Baba

4) Vali Örneği: Unvanın Özel Kişi Yerine Kullanılması

Makam ve unvan adları, cümlede belirli bir özel kişinin yerine kullanılırsa büyük yazılır. Genel anlamda kullanılırsa küçüktür.

• Uzak Doğu'dan gelen heyeti Vali dün kabul etti. (belirli bir valinin yerine) → büyük
• Ben büyüyünce vali olacağım. (genel) → küçük
• Yurt dışından gelen resmi heyeti Bakan geçen hafta Ankara'da kabul etti. (TYT 2024) → büyük

Bu kural cumhurbaşkanı, bakan, kaymakam, belediye başkanı, genelkurmay başkanı gibi tüm unvanlar için geçerlidir. Vali örneği olarak kodlamak yeterlidir.

5) Coğrafi Yer Adları — Tabela Kuralı

TDK'nin kuralı karmaşık gibi görünür ama tabela kodlaması ile kolaydır: Tabelanın içindeki her sözcük büyük; dışındakiler küçük yazılır.

Tür	Yazım	Örnek
Deniz, nehir, göl, dağ, plato, boğaz, kanal, ırmak, geçit, ova	Her iki sözcük büyük	Ege Denizi, Fırat Nehri, Van Gölü, Ağrı Dağı, Obruk Platosu, Zigana Geçidi, Konya Ovası
Kıta adları	Yer adı büyük, "kıtası" küçük	Asya kıtası, Amerika kıtası
İl, ilçe, köy, kasaba, belde, semt	Yer adı büyük, tür adı küçük	Konya ili, Ilgın ilçesi, Çayırbağı kasabası, Aşiyan beldesi, Yeni Mahalle semti
Mahalle, meydan, bulvar, cadde, sokak	Her sözcük büyük	Fatih Mahallesi, Karaköy Meydanı, Atatürk Bulvarı, İnkılap Sokağı, Nene Hatun Caddesi

Mantık: Ağrı Dağı'na gittim demek için "Ağrı"nın yetmediğini, tamamını söylemen gerektiğini düşün. Tabelada "Ağrı Dağı" yazar. Konya'ya gittim için ise "Konya" yeterlidir; tabelada yalnız "Konya" yazar, "ili" altında değil.

6) Yön Adları

Yön adları (kuzey, güney, doğu, batı ve ara yönler) özel ismin önüne gelip yerin adını oluşturursa büyük, özel ismin arkasına gelip yön bildirirse küçük yazılır.

• Batı Akdeniz, Güney Amerika, Doğu Avrupa, Kuzeydoğu Anadolu → yerin adı, büyük
• Akdeniz'in güneyi, Avrupa'nın doğusu, Karadeniz'in kuzeyi → yalnızca yön, küçük

Doğu ve Batı sözcükleri medeniyet/düşünce/politika anlamı taşırsa büyük yazılır: Batı düşünürleri, Doğu mistisizmi, Doğu medeniyeti.

7) Millet, Din, Dil, Gezegen, Devlet Adları

• Millet/boy/oymak: Türk, Arap, Fransız, Kırgız, Sarıkeçili. "Türk milleti" → Türk büyük, milleti küçük.
• Dil/lehçe/şive: Türkçe, Fransızca, Urduca, Çuvaşça, Kazakça. "Türk dili" → Türk büyük, dili küçük.
• Devlet: Türkiye Cumhuriyeti, Amerika Birleşik Devletleri, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti.
• Din/mezhep ve mensupları: İslamiyet, Müslüman, Hristiyanlık, Budist, Hanefi, Katolik.
• Din ve mitoloji özel adları: Allah, Tanrı, Cebrail, Zeus. Ancak cins anlamda kullanılırsa küçük: Eski Mısır tanrıları, Bu çocuk tam Allah'lık (saf anlamı).
• Gezegen/yıldız: Dünya, Satürn, Mars. Ancak dünya, güneş, ay gezegen/yıldız anlamında değilse küçük: "4. kattaki evimiz güneş almıyor."

8) Bayram, Tarih, Hayvan, Kitap, Eser Adları

• Bayram/özel gün/hafta: Cumhuriyet Bayramı, Ramazan Bayramı, Öğretmenler Günü, Kütüphaneler Haftası. Toplumsal değeri olmayanlar küçük (kadınların yaptığı öğle yemeği).
• Tarihi olay/çağ/dönem: Kurtuluş Savaşı, Lale Devri, Tanzimat Dönemi, Buzul Çağı.
• Özel hayvan adı: Minnoş, Fifi, Sarıkız. Genel "kedi, inek" küçüktür.
• Kitap/dergi/gazete/eser adı: Handan, Türk Dili, Milliyet, Kaplumbağa Terbiyecisi. Arkasından gelen tür adı küçüktür: "Handan adlı roman, Milliyet gazetesi, Kaplumbağa Terbiyecisi tablosu". İstisna: Resmi Gazete gazete adı olduğu için "gazete" büyük.
• Eser içi bağlaç/edat: Leyla ile Mecnun, Ferhat ve Şirin, Turfanda mı Turfa mı. Bağlaç/edat (ile, ve, mi) küçük, özel adlar büyük. Kapak ya da başlıkta hepsi büyük yazılır.

9) Özel Ad Türevleri ve Para Birimleri

Özel addan türetilen sözcükler (Türkçülük, Amerikalı, Balıkesirli) büyük harfle başlar. Ancak özel ad kendi anlamı dışında kullanılırsa küçüktür: 40 amper (ölçü birimi), Bu çocuk tam Allah'lık (saf).

Para birimleri küçük yazılır: Türk lirası, Amerikan doları, Japon yeni, Roma sikkesi, Suudi Arabistan riyali, avro (TDK Türkçeleştirdi).

10) Yerin Meşhur Ürünü ve Müzik Makam Adları

Yer + meşhur malzeme kuruluşunda özel ad büyük, ürün küçük: Maraş dondurması, Urfa kebabı, Adana kebabı, Antep fıstığı, Hindistan cevizi, Afyon kaymağı, Brüksel lahanası, Göle öküzü, İngiliz anahtarı.

Müzik makamları (türkü, acem aşiran, acem buselik, hicazkâr, semai) özel ad olmadığından küçük yazılır.

11) Tarih (Gün/Ay) Yazımında Altın Kural

Ay ve gün adları belirli bir tarihi (gün veya yıl verilmişse) anlatırsa büyük; belirli değilse küçük yazılır.

• 1 Ocak 2025 Perşembe, 12 Nisan Salı, 4 Ocak'ta, 1990 Kasım'da → büyük (1-31 arası gün veya yıl verilmiş)
• Okullar eylülün üçüncü haftası açılır. → küçük (gün/yıl yok)
• Sizinle mayısta görüşelim. → küçük

İpucu: Yanında 1-31 arası bir gün varsa (12 Mart) ya da yıl varsa (1990 Mart) otomatik büyük ve kesme işaretiyle ayrılır: 12 Mart'ta, 1990 Kasım'da.

Yazım kurallarının en çok soru gelen alt başlığı birleşik sözcüklerdir (son 10 yılda 19 soru). Temel mantık tektir: İki sözcük birleşirken ikinci sözcüğün anlamında kayıp varsa bitişik, yoksa ayrı yazılır.

Bitişik Yazılan Birleşik Sözcükler

1) Kurallı birleşik fiiller (yeterlilik, süreklilik, tezlik, yaklaşma) her zaman bitişiktir: yapabilmek, bakakalmak, gidedurmak, oluvermek, düşeyazmak. Ancak araya mı/mi veya da/de girerse ayrılır: yapa mı bilir, unutu vermiş.

2) İsim + etmek/olmak/eylemek birleşiklerinde ses düşmesi veya türemesi varsa bitişik, yoksa ayrıdır.

Durum	Yazım	Örnek
Ünlü düşmesi	bitişik	seyir etmek → seyretmek, emir etmek → emretmek, sabır etmek → sabretmek
Ünsüz türemesi	bitişik	haz etmek → hazzetmek, hal etmek → halletmek
Ses olayı yok	ayrı	arz etmek, alt etmek, kul olmak, terk etmek, fark etmek, ayırt etmek, hak etmek

3) Anlam kaybı olan birleşik isimler bitişik yazılır. İkinci sözcük anlamını yitirdiğinde:

• Bitki: kuşburnu (burun yok), akşamsefası, aslanağzı, kadınbudu, beşbıyık.
• Hayvan: karagöz (göz yok, balık), bozbakkal, danaburnu, çakırkanat, sarıkuyruk.
• Hastalık: dirsekardağı, kababaş, karabacak.
• Alet/eşya: kargaburnu (pense), kedigözü (lamba), horozayağı (burgu).
• Biçim/desen: eşeksırtı (çatı), balıksırtı (desen), civankaşı (nakış).
• Yiyecek: hanımgöbeği, kadınbudu (yemek), dilberdudağı, Alinazik, bülbülyuvası.
• Oyun: beştaş, dokuztaş.
• Gök cismi: Büyükayı, Demirkazık, Kervankıran, Yedikardeş, Altınkardeş (yıldız kümeleri).
• Renk: camgöbeği, devetüyü, fildişi, vapurdumanı, ördekgagası, kavuniçi, tavşankanı. Ancak gerçek deve tüyünden bahsediyorsan ayrı.

4) Ev, hane, name, zade, zede sözcükleriyle kurulanlar bitişiktir:

• ev: aşevi, huzurevi, yayınevi, öğretmenevi, polisevi. İstisna (ayrı yazılanlar): dağ evi, bağ evi, ağaç evi, orman evi — gerçekten ev olduğu için.
• hane: dershane, kahvehane, yazıhane, gasilhane. H'si düşenler: hastane, eczane, pastane, postane, tersane.
• name: kanunname, seyahatname, siyasetname.
• zade: amcazade, teyzezade, Recaizade, Sami Paşazade.
• zede: kazazede, depremzede, gamzede (gamdan zarar görmüş).

5) Başında veya sonunda "baş" bulunan ve sıfat tamlaması / grubun başı anlamındakiler: başbakan, başöğretmen, başkahraman, başhekim, binbaşı, elebaşı, mehterbaşı, ustabaşı.

6) Belgisiz sıfat ve zamirler bitişik yazılır: birçok, birçoğu, birkaç, birkaçı, birtakım, hiçbir, hiçbiri, herhangi bir. İstisna: pek çok (ayrı).

7) Emir kipiyle kurulanlar: alaşağı, çalçene, inbat, ateşkes, batçık, seçal, tutkal.

8) Ara yönler: kuzeydoğu, güneybatı, kuzeybatı, güneydoğu.

9) Altı/üstü/üzeri somut yer bildirmezse bitişik, bildirirse ayrıdır.

Somut (ayrı)	Soyut / kalıplaşmış (bitişik)
masa üzerindeki bardak, dolap üstündeki toz, göz altına krem sürdüm, ayak üstünde çıkan yara	akşamüstü, ikindiüzeri, doğaüstü, olağanüstü, bilinçaltı, gözaltına almak, suçüstü, ayaküstü konuşmak

Bu konu 2025 MSÜ'de "bilinçaltında" olarak soruldu. Bilincin somut alt tarafı olmadığı için bitişik yazılır.

10) Farsça ve Arapça tamlamalar eskiden kısa çizgiyle yazılırken 2014 sonrası TDK'nın Türkçeleştirmesiyle bitişik yazılır: Misakımilli, Kuvayımilliye, Servetifünun, Ehlibeyt, Fecriati, Darülaceze, Darülfünun. Eser ismi olarak kalan Servet-i Fünun dergisi özgün yazılışıyla kalabilir.

11) Sözcük + sıfat-fiil (-an, -ar, -mez, -mış) yan yana geldiğinde ve önüne isim konulabiliyorsa bitişik yazılır: çöpçatan (adam), gökdelen (bina), hayvansever, basınçölçer, barışsever, kadirbilmez, kuşkonmaz, külyutmaz, değerbilir, kadirbilir, karıncaincitmez, çokbilmiş, güngörmüş, etyemez, hacıyatmaz.

12) İkisinde veya ikincisinde -dı/-di veya geniş zaman -r varsa kalıplaşmış birleşik olarak bitişik: ağılbastı, çıtkırıldım, gecekondu, hünkârbeğendi, imambayıldı, karyağdı, külbastı, mirasyedi, papazkaçtı, serdengeçti, şıpsevdi, dedikodu, kaptıkaçtı, oldubitti, biçerbağlar, biçerdöver, göçerkonar, kazaratar, konargöçer, okuryazar, uyurgezer, yanardöner.

13) İstisnai kalıplaşmış isimler: içişleri, dışişleri, Genelkurmay, yükseköğretim, Açıköğretim Fakültesi, otoyol, yerküre, akarsu, yanardağ, akaryakıt, bilirkişi, Gaziosmanpaşa.

14) Renk + bitki/hayvan/hastalık ise bitişik: karadut, alaca menekşe, sarıçiçek, alabalık, beyazsinek, bozayı, akpas, mavi küf.

Ayrı Yazılan Birleşik Sözcükler

Temel kural: İkinci sözcük anlamını koruyorsa ayrı yazılır.

• Hayvan türleri: ada balığı, dil balığı, dede kuşu, muhabbet kuşu, tarla kuşu, ipek böceği, ağustos böceği, uğur böceği, cırcır böceği, hamam böceği, at sineği, meyve sineği, deniz yılanı, ok yılanı, dağ keçisi, Ankara keçisi, yaban domuzu, tarla faresi.
• Bitki türleri: ayrık otu, beş parmak otu, çörek otu, güzelavrat otu, ökse otu, mantar ağacı, tespih ağacı, dağ elması, yer elması, deve dikeni, köpek üzümü, çakal armudu, at kestanesi, ateş çiçeği, meyan kökü, can eriği, kuzu mantarı, şeker kamışı, Japon gülü, kuru fasulye, kuru üzüm.
• İstisnalar (bitişik yazılan otlar): semizotu, dereotu (geleneksel), ağızotu (barut anlamı), sıçanotu (arsenik anlamı). Çörek otu hem bitişik hem ayrı yazılabilir.
• Nesne/eşya/alet: oltu taşı, sünger taşı, lüle taşı, Hacı Bektaş taşı, Arap sabunu, el sabunu, kahve değirmeni, yel değirmeni, kol saati, duvar takvimi, yemek masası, masa örtüsü, alt geçit, tüp geçit, dolma kalem, kesme kaya, toplu iğne, yapma çiçek, Afyon ruhu.
• Yol/ulaşım: çevre yolu, deniz yolu, hava yolu, kara yolu, keçi yolu, köprü yolu, Arnavut kaldırımı. Tek istisna: otoyol (bitişik).
• Durum/olgu: açık oturum, açık öğretim (ama kanunda yanlışlıkla bitişik yazılan Açıköğretim Fakültesi bitişik), ana dil, ay tutulması, baş ağrısı, baş belası, çıkış yolu, dil birliği, iş birliği, iş gücü, iş bölümü, güç birliği, ses uyumu, yer çekimi.
• Bilim/bilgi: anlam bilimi, dil bilimi, gök bilimi, halk bilimi, ruh bilimi, toplum bilimi, dil bilgisi, halk bilgisi, din bilgisi. Hepsi ayrı — piyasadaki bazı kitapların "dil bilgisi" yerine "dilbilgisi" yazması yanlıştır.
• Yuvar/küre: göz yuvarı, hava yuvarı, hava küre, taş küre, yarım küre. Tek istisna: yerküre (bitişik).
• Yiyecek/içecek: talaş böreği, badem yağı, arpa suyu, maden suyu, tulum peyniri, Adana kebabı, İnegöl köftesi, İzmir köftesi, yoğurt çorbası, irmik helvası, Kemal Paşa tatlısı, badem şekeri.
• Organ / takma: elmacık kemiği, yüzük parmak, köpek dişi, süt dişi, kuyruk sokumu, safra kesesi, takma kirpik, takma diş, çatma kaş, karga burun, kepçe kulak.
• Kişi niteliği anlatan istisnalar (bitişik gibi düşünülür ama ayrıdır): çetin ceviz (adam), çöpsüz üzüm (adam), eski kurt, eski toprak, eski tüfek, sağ inek, sarıçi, karamaşa, sapsız balta.
• Zamanla ilgili: bağ bozumu, gece yarısı, gün ortası, hafta başı, hafta sonu, hafta içi.
• Sıfat-fiil + sözcük (tersi): bakar kör, çalar saat, çıkar yol, döner sermaye, güler yüz, yazar kasa, çıkmaz sokak, geçmez akçe, ölmez çiçek, uçan daire, akan yıldız, doyuran yemek.
• Renk sözüyle kurulanlar: kül rengi, duman rengi, ateş kırmızısı, boncuk mavisi, safra yeşili, açık mavi, koyu yeşil, kirli sarı.
• Alt, üst, ana, ön, art, arka, yan, karşı, iç, dış, büyük, küçük, sağ, sol, peşin, bir, iki, tek, çift başta: alt yazı, üst kat, ana dil, ön söz, ön yargı, art niyet, yan etki, iç tüzük, dış hat, orta kulak, küçük parmak, sağ bek, sol açık, peşin hüküm, bir hücreli, iki anlamlı.
• İç/dış/sıra ikincide: hafta içi, ceviz içi, yurt içi, yurt dışı, yasa dışı, olağan dışı, sıra dışı, aklı sıra, yanı sıra, peşi sıra, ardı sıra.

TYT'de neredeyse her yıl bir tuzak bu üç küçük yapı üzerinden gelir. Her birinin iki rolü vardır: ek (bitişik yazılır) ya da bağlaç/edat (ayrı yazılır).

"de/da" Ayrımı

İki yöntem var, hangisi hoşunuza giderse onu kullanın:

Yöntem 1 — Cümleden çıkar: "de"yi cümleden çıkardığında anlam bozulursa ek'tir, bitişik yazılır. Anlam bozulmazsa (değişebilir ama bozulmaz) bağlaç'tır, ayrı yazılır.

• Evde kimse yoktu. → "Ev kimse yoktu" bozuk → bitişik.
• Ahmet de geldi. → "Ahmet geldi" anlamlı → ayrı.
• Sokaklar da lambalarla aydınlandı. → "Sokaklar lambalarla aydınlandı" anlamlı → ayrı.

Yöntem 2 — Üstüne bir "de" daha ekle: Ekleme anlamlı olursa bağlaçtır (ayrı), olmazsa ektir (bitişik).

• Evde de kimse yok. → anlamlı → bitişik yazılan evde.
• Durumu oğluna da bildirdi. → anlamlı → ayrı yazılan da.

"ki" Ayrımı

Yöntem: -ki'nin olduğu bölüme -ler ekleyin. Oluyorsa ek (bitişik), olmuyorsa bağlaç (ayrı).

• Sabahki toplantı → sabahkiler → oldu → bitişik
• Evdeki eşyalar → evdekiler → oldu → bitişik
• Benimki mavi → benimkiler → oldu → bitişik
• Ne dedi ki ağlıyor → "ne dedikiler" olmadı → ayrı
• Yanına geldi ki ağlamaya başladı → "geldikiler" olmadı → ayrı

Her Zaman Bitişik Yazılan "ki"ler — "Son Bahçe mi?" Kodlaması

Bazı kalıplaşmış sözcüklerde ki her zaman bitişiktir. Ezberlemek için kodlama:

S-O-M-B-H-Ç-M-İ → Sanki — Oysaki — Mademki — Belki — Halbuki — Çünkü — Meğerki — İllaki

Dokuz kalıp: sanki, oysaki, mademki, belki, halbuki, çünkü, meğerki, illaki. 2021 MSÜ'de "oysaki" sorular arasında yer aldı.

"mi" Soru Edatı

Soru edatı mi/mı/mu/mü her zaman ayrı yazılır. Ancak kendisinden sonra ek alırsa (-sin, -dir, -siniz) o ek kendisine bitişir.

• Evde mi? → ayrı
• Evde misiniz? → mi önceki sözcükten ayrı ama kendisine eklenen -siniz bitişik.
• Okula gitmiş miydin? → mi ayrı, -ydin mi'ye bitişik.
• Alacak mısın? → mı ayrı, -sın bitişik.

Pekiştirme anlamı da ayrı yazılır: "Güzel mi güzel", "İyi mi iyi".

İkilemelerin Yazımı

İkilemeler genellikle ayrı yazılır: ağır ağır, yavaş yavaş, beş on, saçma sapan, karış karış, aşağı yukarı.

Pekiştirmeli sözcükler bitişik yazılır: masmavi, yemyeşil, sapsarı, gündüzgüpegündüz, kapkara, sapasağlam, çepeçevre.

Mastar + -a/-e Durumu

İsim fiilin (mastar) -mak/-mek eki arkasına -a/-e gelince k düşer, araya kaynaştırma y gelir:

• gelmek + -e → gelmeye (gelmekye değil)
• yazmak + -a → yazmaya
• oynamak + -a → oynamaya (oynamak-a yanlış)

"ile" ve "iken" — Ek Fiil Yazımı

Bu üçü (ile, iken, ek fiil idi/imiş/ise) iki biçimde de doğru yazılabilir:

• çiçek ile = çiçekle
• arkadaşı ile = arkadaşıyla
• annem ile = annemle
• mektup yazar iken = mektup yazarken
• güzel imiş = güzelmiş
• karşıdan gelen Ahmet idi = Ahmet'ti

İki yazım da doğrudur; "biri yanlış olmalı" fikri yanıltıcıdır.

Sayılar rakamla, yazıyla (ayrı ayrı) veya rakam+yazı karışık yazılabilir. Yazıyla yazarken her basamak adı ayrı sözcük olur: üç yüz kırk iki (üçyüzkırkiki değil).

Rakamla Yazımda Noktalama

• Üçer üçer nokta: Dört basamaktan uzun sayılarda okumayı kolaylaştırmak için: 35.742.147.
• Kesirlerde virgül: 2,5 kg / 969,940 lira. Kesir ayıracı virgüldür, nokta değil.
• Yüzde/binde: %30, ‰5 — boşluk bırakılmaz.
• Para ve resmi belgelerde: Çek, senet, bürokratik işlemlerde bitişik yazılır, başı sonu kapatılır: #35.742.147/.

Üleştirme Sayıları

İkişer, üçer, beşer gibi üleştirme sayıları rakamla yazılmaz, yazıyla yazılır. "2'şer elma" yanlıştır, "ikişer elma" doğrudur.

Sıra Sayıları

İki doğru yazım var:

• Rakam + nokta: 8. sınıf, 2. cilt
• Rakam + kesme + -nci/-ncı: 8'inci, 2'nci. Dikkat: Sayının kendi ünlüsüne göre ek gelir. "8 inci" yazılır ("inci" içinde "i" vardır çünkü sekizin sonu "z" değil, ses olarak sekİZdir). "2 nci" yazılır ("iki" zaten içinde "i" barındırır).

Yanlış yazımlar: 8.inci (hem nokta hem kesme), 8'nci (8'in içinde "i" yok).

Saat ve Dakika

Saat ile dakika arasında nokta konur (iki nokta üst üste değil): 09.30, 14.45. Yanındaki eklere kesme işaretiyle bağlanır: 14.45'te, 09.30'da. Metin içinde yazıyla da yazılabilir: "Saat on biri çeyrek geçe."

Saatte 00 dakikalar okunmaz/yazılmaz: "Uçak 18'de kalkar" denir, "18:00'de" değil.

1001 Özel Durumu

• "Depoda bin bir adet kitap buldum." → sayı → ayrı
• "Kırlarda binbir çiçek açtı." → "türlü çeşit, belirsiz sayı" → bitişik (belgisiz anlam)

Tarih Yazımının Beş Biçimi

Bir tarih şu beş biçimde doğru yazılır:

1. 15 Kasım 1978 (yazıyla, araya nokta yok)
2. 15.11.1978 (noktalı)
3. 15.XI.1978 (ayı Roma rakamı + nokta)
4. 15/11/1978 (eğik çizgili)
5. 15/XI/1978 (ayı Roma rakamı + eğik çizgi)

Yanlış: 15-11-1978 (kısa çizgiyle tarih yazılmaz).

Yüzyıl Yazımı

Yüzyıllar Roma rakamıyla ya da yazıyla yazılır: XVIII. yüzyıl veya 18. yüzyıl. "M.S. 1. yy'da" yazımında yy ölçü birimi değildir; bu yazım yanlış kabul edilir. Doğru: M.S. I. yüzyılda ya da MS 1. yüzyılda.

Deyimlerin Yazımı

Deyimler ayrı yazılır: çam devirmek, çantada keklik, göz koymak, küplere binmek, akıntıya kürek çekmek.

İskambil Oyun Adları

Sayılardan oluşan oyun adları anlamlarını yitirdikleri için bitişik yazılır: altmışaltı, ellibir.

Kısaltmalar TYT'de banko çıkan konulardandır. Kural iki parametre üzerinden işler: tamamı büyük harfli mi? ve ek hangi okunuşa göre gelecek?

Noktalı mı, Noktasız mı?

Kısaltma Türü	Nokta	Örnek
Tamamı büyük harfli (kurum, ülke, kitap, dergi, yön)	Nokta yok	TDK, TTK, ABD, TBMM, MÖ, MS
Özel istisnalar	Nokta var	T.C. (Türkiye Cumhuriyeti), T. (Türkçe)
İçinde küçük harf — ölçü birimleri	Nokta yok	kg, m, cm, mm, km, L, ml
İçinde küçük harf — diğer kısaltmalar	Nokta var	yy. (yüzyıl), İng. (İngilizce), Alm. (Almanca), Dr., Prof., Doç.

Ek Getirme

• Tamamı büyük kısaltmalar → kısa hâline göre ek: TTK'ye (Türk Tarih Kurumu'na değil), ABD'ye, TBMM'nin, TÜBİTAK'ın, TRT'den, TFF'nin.
• Küçük harf içerenler → uzun hâline göre ek: kg'a değil kilograma, cm'ye değil santimetreye, yy'da değil yüzyılın, İng.'den değil İngilizceyi, Dr.'a değil doktora.
• Nokta varsa kesme işareti kullanılmaz: yüzyılın, İngilizcenin, Almancanın — birleşik yazılır.
• Tek istisna: No. (numara) — kısa hâline göre ek: No'lu, No'suz.

Satır Sonunda Sözcüğün Bölünmesi

Satır sonuna sığmayan sözcükler heceleme kurallarına göre bölünür. İki kural:

• Sonda tek harf bırakılmaz: "iletir" sözcüğü i-letir şeklinde değil, ile-tir veya ilet-ir şeklinde bölünür.
• Birleşik sözcükler hecelerine göre ayrılır: "ilköğretim" → "ilk-öğretim" ya da "ilköğ-retim". Hecelemede ulama uygulanır: ba-şöğ-ret-men yanlış, baş-öğ-ret-men doğru.

Özel İsimlerde Satır Sonu Bölme

Özel ismi bölerken yalnız kesme işareti kullanılır, kısa çizgi eklenmez. "Bursa'ya" bölünürse "Bursa'-ya" değil, "Bursa'ya" olduğu gibi kalır veya yeni satırda baştan yazılır.

Bu iki işaret yazımın çok can yakıcı alanıdır. Nereye konulacağını bilmeyen adayın birleşik soruda en az bir seçeneği kaçırdığı gözlenir.

Düzeltme İşareti (^) — Üç Görev

1) Anlam ayırma (homograf sözcükler): Yazılışı aynı, anlamı farklı sözcükleri ayırt etmek için.

Düzeltmesiz	Düzeltmeli
adem (yokluk)	Âdem (ilk insan)
adet (sayı)	âdet (gelenek)
alem (bayrak)	âlem (dünya)
aşık (eklem kemiği)	âşık (seven, vurgun)
hal (sebze-meyve satılan yer)	hâl (durum)
hala (babanın kız kardeşi)	hâlâ (henüz)
rahim (esirgeme)	rahîm (koruyan)
şura (şu yer)	şûra (danışma kurulu)

2) İnceltme (Arapça/Farsça kökenli sözcüklerde g, k, l ünsüzlerinden sonra a ve u): dergâh, karargâh, yadigâr, dükkân, kâfir, Hakkâri, gâvur, tezgâh, nigâr, hikâye, kâğıt, Kâzım, dülger, mahkûm, sünnî, mekân, kâmil. L'den sonra özel isimlerde de: Hâluk, Lâle, Lâpseki, Selânik, Nâlân, Elâzığ.

3) Nispet "î" ekini ayırma: Nispet eki (sıfat yapan -î) ile belirtme/iyelik ekini karıştırmamak için.

Normal "i" (iyelik/belirtme)	Nispet "î" (sıfat yapan)
Türk askeri (Türk'ün askeri)	askerî iş (askerlikle ilgili)
İslam dini (İslam'ın dini)	dinî ilimler (dinle ilgili)
fizik ilmi	ilmî tartışmalar
Atatürk'ün resmi	resmî yazışmalar

Nispet "î"si ek aldığında uzun kalır: millîleşmek, millîlik, resmîleşmek, resmîlik.

Kesme İşareti — Ayrılanlar ve Ayrılmayanlar

Kesme işareti özel isme gelen çekim eklerini ayırmak için kullanılır. Ama bazı durumlarda ayırmaz. Ayrılmayanları ezberle, ayrılanları dert etme.

Kesme ile ayrılır: Özel isme gelen sadece çekim eki.

• Türk'e, Kadir'in, Konya'da, Fatma'dan, Ahmet'i

Kesme ile ayrılmaz (6 durum):

Durum	Örnek
1. Yapım eki	Türkçe, Konyalı, Amerikalı, Türkçülük, Balıkesirli
2. Yapım eki + çekim eki	Türkçenin, Türkçeye, Konyalıdan, Konyalıya
3. Çoğul eki -lar/-ler	Türkler, Türklerin, Ahmetler, Konyalılar
4. Kurum, kuruluş, kurul, birleşim, oturum adları	Türk Dil Kurumunun, Meram Anadolu Lisesine, Bakanlar Kuruluna, TBMM'nin İkinci Oturumunun Beşinci Birleşiminde (TBMM kesme ayrılır, ama birleşim, oturum kısaltmaları ayrılmaz)
5. Sonu nokta veya üst işaretli kısaltmalar	yüzyılın, İngilizceyi, Almancadan, metrekareye, 6⁴'ten (üst işaretli olan)
6. İyelik eki düşen özel ad tamlamaları	Ağrı Dağımız (Ağrı Dağı-mız değil, iyelik "ı" düşmüş), Konya Ovamız, Obruk Platomuz, Boğaz Köprümüzün

Özet Mantık

• Özel isme yalnız çekim eki geliyorsa kesme var.
• Yapım eki, çoğul eki, kurum/kuruluş/kurul, nokta içeren kısaltma, iyelik düşmesi varsa kesme yok.

2016 TYT'de soruldu: "AİHM'ne" yazımı yanlıştır, doğrusu "AİHM'e"dir (açılımı Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi → mahkemeye uygun ek). 2018 TYT'de "1964'de" yazımı yanlıştı, doğrusu "1964'te" (sertleşme).

Aşağıdaki tablo son 10 yılda TYT ve MSÜ'de defalarca tekrarlanan yazım tuzaklarını özetler. Her satır sınavda çeldirici olarak kullanılır.

Yanlış Sanılan	Doğru Bilgi
"baş kent" ayrı yazılır.	Yanlış. Başkent bitişik yazılır (TYT 2022'de soruldu).
"hiç bir" ayrı yazılabilir.	Yanlış. Hiçbir belgisiz sıfat olarak her zaman bitişiktir.
"alış veriş" ayrı yazılabilir.	Yanlış. Alışveriş bitişik yazılır.
"birden bire" ayrı yazılır.	Yanlış. Birdenbire istisnai bitişik ikilemedir.
"gün aşırı" ayrı yazılır.	Yanlış. Günaşırı bitişik yazılır.
"konservatuara" doğrudur.	Yanlış. TDK'ya göre yazılış konservatuvar, yönelme konservatuvara.
Saatler "14:30" biçiminde yazılır.	Yanlış. Doğrusu 14.30 (tek nokta). TYT'de banko soru.
"1923'ün ekiminden" doğrudur.	Yanlış. Yıl verildiği için ay büyük: 1923'ün Ekim'inden.
"Frigler'den" kesme ile ayrılır.	Yanlış. Frigler — çoğul eki almış, kesmeyle ayrılmaz: Friglerden.
"1964'de" doğrudur.	Yanlış. 1964'te (ünsüz benzeşmesiyle sertleşir).
"öğle vakti" ile "öyle vakti" aynı.	Farklı. Gün ortası için öğle, "o şekilde" anlamında öyle.
"sende bunu fark ediyorsun"	Yanlış. Bağlaç ayrı yazılır: sen de.
"kaplumbağa terbiyecisi Tablosu"	Yanlış. Eser adından sonra gelen tür adı küçük: "Kaplumbağa Terbiyecisi tablosu".
"Leyla İle Mecnun" (tümü büyük)	Yanlış. Eser içinde bağlaç küçüktür: Leyla ile Mecnun. Sadece başlıklarda tümü büyük olur.
"Türk Milleti"	Yanlış. Türk büyük, milleti küçük.
"dilbilgisi" bitişik yazılır.	Yanlış. Dil bilgisi ayrı yazılır; dilbilimi de ayrıdır.

Hızlı Karar Ağacı

Sınavda bir sözcüğün yazımına bakarken şu sırayı izleyin:

1. Büyük harf mi? Özel ad mı, cümle başı mı, vali örneği mi, tabela kuralı mı, akrabalık anlamı mı?
2. Bitişik mi ayrı mı? İkinci sözcük anlamını koruyor mu? Sıfat-fiille mi kurulmuş? Kurallı birleşik fiil mi? İstisnalar listesinde mi?
3. de/ki/mi varsa cümleden çıkarma veya -ler testi.
4. Sayı/tarih varsa biçim kontrolü (virgül, nokta, Roma rakamı).
5. Kısaltma varsa noktalı mı değil mi, ek uzun hâle mi kısa hâle mi.
6. Kesme işareti varsa yapım eki/çoğul eki/kurum adı/kısaltma nokta/iyelik düşmesi kontrolü.

Yazım kurallarına hakim olmak sadece iki net değil; aynı zamanda paragraf ve anlam sorularında hatalı seçimi elemeye de yarar. Kural mantığına odaklanın, örnekleri TDK Yazım Kılavuzu'ndan doğrulayın, ÖSYM'nin tekrarlayan tuzaklarını (vali örneği, 1001, gitgide, birdenbire, ayaküstü, katetmek, oysaki) ezberleyin. 2026 sınavında bu konudan en az bir tanesi şıklarda sizi bekleyecek.