TYT Fizik — Kaldırma Kuvveti

Bir sıvının içine bir cisim bırakırsın. Havada kilolarca ağır hissettiğin cisim, su altında neredeyse ağırlıksız gelir. Bu illüzyonun arkasında çok temel bir fizik ilkesi vardır: kaldırma kuvveti. Antik Yunan matematikçisi Arşimet, MÖ 3. yüzyılda bu olayı keşfedip adını tarihe yazdırmıştır.

Yani sıvının içindeyken cismin kendi ağırlığı aşağı çekmeye çalışırken, sıvının yerini aldığı miktar kadar bir kuvvet cismi yukarı iter. Bu kuvvete F_kaldırma veya kısaca F_K denir.

Formülün Çıkarılması

Sıvıya batan bir cismi düşün. Cismin sıvı içindeki hacmi V_batan, sıvının öz kütlesi d, yer çekimi ivmesi g olsun. Batan hacim kadar sıvının kütlesi:

m_{yerini alan sıvı} = d · V_batan

Ağırlığı bulmak için g ile çarpmak yeterli. Arşimet ilkesine göre kaldırma kuvveti bu ağırlığa eşittir:

F_K = V_batan · d_sıvı · g

Kaldırma Kuvveti Neden Oluşur?

Bu formül hemen aklınıza şu soruyu getirmeli: "Sıvı bu kuvveti nasıl üretiyor?" Cevap bir önceki konuda işlediğimiz sıvı basınç kuvvetidir.

Tamamen sıvıya batmış düzgün bir küp cismi düşün:

• Üst yüzeyine etki eden sıvı basınç kuvveti: F_üst = H_üst · d · g · S (aşağı doğru)
• Alt yüzeyine etki eden sıvı basınç kuvveti: F_alt = H_alt · d · g · S (yukarı doğru)
• Yan yüzeylere gelenler birbirini götürür (aynı derinlik, eşit ve zıt)

Alt yüzeyin derinliği üst yüzeyden büyük olduğu için F_alt > F_üst'tür. İki kuvvetin farkı kaldırma kuvvetini verir:

F_K = F_alt − F_üst = (H_alt − H_üst) · d · g · S = h_cisim · d · g · S = V_batan · d · g

Görüldüğü gibi formül kendiliğinden çıkıyor. Bu mantık sadece düzgün (küp, silindir, dikdörtgen prizma) cisimler için direkt uygulanabilir. Düzensiz cisimlerde yanlara gelen kuvvetler birbirini tam götürmediği için hesap karmaşıklaşır, ama Arşimet ilkesi her şekilde geçerliliğini korur.

Kaldırma Kuvvetinin Yönü ve Uygulama Noktası

Örneğin dört parçadan oluşan bir cismin üst üç parçası havada, bir parçası sıvıda ise, kaldırma kuvveti yalnız o batan tek parçanın ortasından etki eder. Eğer yarısı batmışsa batan yarının ortasından; tamamı batmışsa cismin tam ortasından. Bu nokta, cisim dönmeyecekse cismin ağırlık merkezi (G'nin etki ettiği nokta) ile aynı dikey hat üzerinde olmalıdır.

Bir gemi yana yatmışsa, kaldırma kuvveti ve ağırlık merkezi aynı hizada değildir; bir tork oluşur ve gemi dönmeye çalışır. Ne zaman ki tekrar aynı hizaya gelirler, dönme durur. Deniz mühendisliğinde bu "stabilite" kavramıdır; gemi tasarımının kalbidir.

Bir cismi sıvıya bıraktığında üç şey olabilir. Bu üç durumun tamamı cismin yoğunluğu ile sıvının yoğunluğu arasındaki karşılaştırmayla belirlenir.

Üç Temel Durum

Durum	Yoğunluk Karşılaştırması	Denge Denklemi
Yüzme (kısmen batmış)	dcisim < dsıvı	G = FK
Askıda (tamamen batmış, dibe değmemiş)	dcisim = dsıvı	G = FK
Dipte (zemine oturmuş)	dcisim > dsıvı	G = FK + N

Newton'un birinci yasası gereği (eylemsizlik prensibi), dengede kalabilmek için cisme etki eden net kuvvet sıfır olmalıdır. Bu yüzden her üç durumda da cismin hareketsiz kalması için kuvvetler dengelenmelidir.

Yüzen Cisimler — En Sevdiğimiz Denklem

Bir cismin ağırlığı G, batan hacmi V_batan, sıvının yoğunluğu d ise:

G = V_batan · d_sıvı · g

Bu denklemden cismin ağırlığı doğrudan bulunur. Örneğin eşit hacimli bölmelerden oluşan bir cisim 1 bölme batıyorsa cismin ağırlığı 1 birimlik batan hacmin sıvı ağırlığına eşittir. Üstüne 2 birimlik bir ağırlık koyarsan 3 bölme batar — çünkü ağırlık 3 katına çıktı, denge için kaldırma kuvveti de 3 katı olmalı.

Dibe Oturan Cisimler — Zemin Tepki Kuvveti

Cisim dibe oturmuşsa, artık dibin de tepki kuvveti (N) devreye girer. Denklem şöyledir:

G = F_K + N

Buradan N = G − F_K. Yani cismin "görünen ağırlığı" (dinamometre veya terazi ile ölçülen) zemine ne kadar bastırdığı, gerçek ağırlıktan kaldırma kuvveti çıkarıldığındaki değerdir.

Yoğunluk Sıralama Kuralı

Bir sıvıya bırakılan birkaç cismin konumlarından yoğunluklarını sıralayabilirsin:

• Sıvı yüzeyinden dışarı çok çıkan cisim → yoğunluğu en küçük
• Yarısı içeride yarısı dışarıda → orta yoğunluk
• Tamamen içeride ama askıda → yoğunluğu sıvıyla eşit
• Dipte duran → yoğunluğu sıvıdan büyük
• Aynı sıvıda birden fazla cisim dibe oturmuşsa hepsinin yoğunluğu sıvıdan büyüktür ama birbirleri içindeki sıralama kaldırma kuvvetinden değil konumdan belli olmaz

Eşit Hacimli vs Eşit Ağırlıklı Cisim Soruları

ÖSYM'nin en sevdiği iki kalıp:

1. Eşit hacimli cisimler: Farklı sıvılara bırakılan aynı hacimdeki cisimlerde kaldırma kuvveti V_batan'a bağlıdır. Hepsi battıysa batan hacimler eşit olduğu için kaldırma kuvvetleri eşittir. Biri yüzerse onun batan hacmi küçük olduğu için kaldırma kuvveti de küçüktür.

2. Eşit ağırlıklı cisimler: G aynı olduğu için yüzen cisimlerde F_K da aynıdır (G = F_K). Yoğunluk farkları cisimlerin nerede durduğunu belirler — en yoğunu dibe oturur, en hafifi üstte kalır.

Bir cismin havada tartılması ile suda tartılması arasında fark vardır. Havada cismin kaldırma kuvveti ihmal edilebilir (hava yoğunluğu çok küçük olduğu için). Ama suya girdiğinde kaldırma kuvveti belirgin hale gelir ve dinamometre daha küçük bir değer gösterir.

Temel Denklem

Dinamometre + Taşırma Kabı Kombinasyonu

Dinamometreye asılı bir cisim su dolu taşırma kabının içine konulursa üç bilgi birden önümüzde olur:

• Havadaki ağırlık (dinamometre havada gösterdiği değer) = cismin G'si
• Sudaki dinamometre değeri = G − F_K
• Taşırma kabından taşan sıvı ağırlığı = F_K (Arşimet ilkesinin direkt sonucu)

Bu üçünden ikisini biliyorsan üçüncüsünü bulursun. Örnek: Cismin havadaki ağırlığı 200 N, taşırma kabından taşan suyun ağırlığı 60 N ise, kaldırma kuvveti 60 N olduğuna göre sudaki dinamometre değeri 200 − 60 = 140 N'dur.

Cismin Yoğunluğunu Belirleme

Havadaki-sudaki ağırlık farkından cismin yoğunluğunu bile çıkarabilirsin. Örnek:

• Havadaki ağırlık G = 100 N
• Sudaki ağırlık = 80 N
• Kaldırma kuvveti = 20 N
• Kaldırma kuvvetinden cismin hacmi: V = F_K / (d_su · g) = 20 / (1000 · 10) = 0,002 m³ = 2 dm³
• Cismin kütlesi: m = G / g = 100 / 10 = 10 kg
• Cismin yoğunluğu: d = m / V = 10 / 0,002 = 5000 kg/m³ = 5 g/cm³

Cismin yoğunluğu sudan (1 g/cm³) büyük olduğu için dibe oturur. Zaten dinamometreye asılı olduğu için düşmüyor; eğer ipi bıraksan dibe giderdi.

Yoğunluğu Sıvıdan Küçük Cismi Batırma

Yoğunluğu sıvıdan küçük bir cismi (örneğin tahta, mantar) iple aşağı çekip sıvıya zorla daldırdığında, ip gerilme kuvveti (T) şöyle bulunur:

F_K = G + T

Yani kaldırma kuvveti hem cismin ağırlığına hem de ipin aşağı çekmesine karşı geliyor. T = F_K − G. Eğer ip kesilirse cisim yüzeye fırlar.

Dibe Oturmuş Cisim + İp

Yoğunluğu sıvıdan büyük bir cismi iple yukarı asıp sıvıdan çıkmasını engellersen (iple tavana bağlıyken tamamen suya daldırılmış), denklem:

G = F_K + T

T = G − F_K. Cisim iple yukarıdaki dayanağa asılıysa, ip cismin görünür ağırlığını taşır. İp kesilirse dibe iner.

Taşırma kabı, yan tarafında oluk bulunan ve taşma seviyesine kadar sıvıyla doldurulmuş özel bir kaptır. İçine cisim bırakıldığında cismin yerini alan sıvı oluktan dışarı taşar. Madde ve özellikler konusunda bu kabı genel çerçeveyle görmüştün; şimdi kaldırma kuvveti perspektifinden bakıyoruz.

Kilit Bilgi: Kaldırma Kuvveti Kadar Sıvı Taşar

Bu kuralın gerekçesi Arşimet ilkesine geri döner: kaldırma kuvveti, cismin sıvı içinde yerini aldığı sıvının ağırlığına eşittir. Sıvının yerini değiştirdiği hacim = batan hacim = taşan sıvı hacmi. Bu eşitliği taşırma kabında doğrudan ölçebilirsin.

Yani:

• Yüzen cisim → F_K = G (cismin ağırlığı kadar sıvı taşar)
• Askıda cisim → F_K = G (yine ağırlığı kadar sıvı taşar)
• Dibe oturmuş cisim → F_K < G (ama taşan sıvı yine F_K kadardır, G kadar değildir)

Mantar vs Demir Bilye Örneği

Taşma seviyesine kadar su dolu kaba, önce bir mantar (yüzer), sonra bir demir bilye (dibe oturur) atılır. Her iki durumda da eşit miktar su taştığı söylenir. Bu bilgiden ne çıkarırsın?

• Eşit miktar su taştığı için iki cismin kaldırma kuvvetleri eşittir
• V_batan · d_su · g eşit olduğuna göre (sıvı aynı, g aynı), batan hacimler de eşittir
• Mantar yüzüyor, demir bilye batmış → hacimler eşit olsa da mantarın ağırlığı kaldırma kuvvetine eşit (G_mantar = F_K), demir bilyenin ağırlığı ise kaldırma kuvvetinden büyüktür (G_demir > F_K)
• Sonuç: ağırlıklar eşit değildir; demirin ağırlığı mantardan büyüktür

Kapta Ağırlaşma Formülü (Yeni Bakış)

Taşırma kabına bir cisim bıraktığında kap kütlesinin değişimi şu formülle bulunur:

Kaptaki Ağırlaşma = Gelen Kütle − Giden Kütle
(Gelen = cisim kütlesi, Giden = taşan sıvı kütlesi = F_K/g)

Eğer ağırlaşma pozitifse (kap ağırlaştıysa) cisim dibe oturmuştur — çünkü dibe oturan cismin ağırlığı kaldırma kuvvetinden büyüktür, dolayısıyla gelen kütle > giden kütle. Yüzen veya askıda cismin ağırlığı kaldırma kuvvetine eşit olduğu için kapta ağırlaşma sıfırdır (ya da negatif dahi olmaz).

İp Kuvvetiyle Ağırlaşma

Bir cisim suya iple daldırılıp iple tutuluyorsa ağırlaşma formülü daha incelikli olur. Cismin kaba "gelen" ağırlığı, kendi ağırlığı değil ipte tutulmamış olan kısmıdır:

Ağırlaşma = (G − T) − Giden Sıvı
(ip yukarıdan tutuyorsa cismin kaba gelen ağırlığı G − T kadardır)

Bu sıvı taşırma kabı değilse giden sıvı sıfırdır, sadece (G − T) kadar ağırlaşma olur. Taşırma kabıysa giden = F_K'ye eşittir. G = F_K + T denkleminden G − T = F_K olduğu için ağırlaşma tam olarak F_K'ye eşit olur — yani "ipli sistemde kaptaki ağırlaşma kaldırma kuvveti kadar" ifadesi karşına çıkar.

Kaldırma kuvveti konusunun en ünlü ve en çok tuzak barındıran soru tipi "buz erime" sorularıdır. Bu soruların ardındaki bilim gerçeğini bir kez anladığında saniyeler içinde cevaplarsın.

Buzun Yoğunluk Gerçeği

Namuslu Buz — Kendi Başına Yüzen Buz

Eğer buz bir kapta kendi başına (iple bağlı değil, zorla batırılmamış, üzerinde ağırlık yok) yüzüyorsa buna pratik adıyla "namuslu buz" diyelim. Namuslu buz eridiğinde kabın sıvı seviyesi değişmez.

Kanıt: Buzun hacmi V_buz, yoğunluğu d_buz, suyun yoğunluğu d_su.

• Erimeden önce buzun batan hacmi: V_batan = V_buz · (d_buz/d_su) = 0,9 V_buz
• Eridiğinde buzun dönüştüğü su hacmi: V_yeni = (d_buz/d_su) · V_buz = 0,9 V_buz
• Yani buzun batan hacmi ile erimiş suyun hacmi birbirine eşit, kaptaki su seviyesi değişmez

Bu sonuç kutuplardaki buzulların eridiği zaman deniz seviyesinin neden belirgin şekilde yükselmediğini açıklar — zaten suda yüzen buz eridiğinde seviye fark etmez. Deniz seviyesindeki asıl yükseliş, karadaki buzulların (Grönland, Antarktika) erimesinden gelir çünkü onlar okyanusta yüzmüyordu.

Zorla Daldırılmış Buz

Eğer buz iple aşağı çekiliyorsa (zorla batırıldıysa), buzun tamamı sıvıda demektir. Bu buz eridiğinde:

• Buz erimeden önce 100 cm³ yer kaplıyordu (tamamı içerideydi)
• Eridiğinde 90 cm³ su oldu
• Sonuç: kaptaki su seviyesi azalır (10 cm³'lük eksilme)

Havada Asılı (Ucu Sudan Çıkmış) Buz

Bir buz parçası sıvının üstünde asılı duruyorsa (hiç batmamış) ve eriyip suya düşerse:

• Buz erimeden önce sıvıda 0 cm³ yer kaplıyordu
• Eridiğinde 90 cm³ su oldu ve suya eklendi
• Sonuç: kaptaki su seviyesi artar

Durum	Buz Eridiğinde Seviye
Namuslu buz (kendi başına yüzen)	Değişmez
İple aşağı çekilmiş (zorla batmış)	Azalır
Havada asılı (hiç batmamış)	Artar

Tahta Üzerinde Buz / Demir Bilye Soruları

ÖSYM'nin en sevdiği kalıp budur. Su dolu bir kapta tahta yüzüyor; üzerinde bir buz parçası ya da demir bilye var. Bu cismi yanındaki suya doğru itersen (tahtanın üstünden suya düşürürsen) seviye ne olur?

Kural: Sistemin toplam kaldırma kuvvetine (F_K,toplam) bak. Sistemde ne olduysa bu da aynı yöne değişir.

• Buz parçası tahtadan alınıp suya atıldı: Buz hâlâ yüzüyor. Birinci durumda tahta + buz ikisi birlikte yüzüyordu; toplam F_K = G_tahta + G_buz. İkinci durumda tahta yüzüyor, buz da ayrı yüzüyor; toplam yine G_tahta + G_buz. Sonuç: seviye değişmez.
• Demir bilye tahtadan alınıp suya atıldı: Birinci durumda tahta + demir birlikte yüzüyordu; toplam F_K = G_tahta + G_demir. İkinci durumda tahta yüzüyor ama demir dibe oturdu; demirin kaldırma kuvveti artık G_demir'den küçük. Toplam F_K azalır. Sonuç: su seviyesi azalır.

Kapalı Sistem + Buz + Gaz Basıncı

Kapalı bir kap içinde su + namuslu buz + üst kısımda bir gaz varsa, buz erirken ilginç bir olay olur:

• Buz eridiğinde hacmi küçülür (100 → 90)
• Su seviyesi değişmez (namuslu buz kuralı)
• Ama kabın toplam sıvı hacmi 10 cm³ azaldı
• Bu boşluğu gaz doldurur; gazın hacmi artar
• P·V = sabit olduğu için (izotermal süreçte) gazın basıncı azalır

Yani su seviyesi sabit ama gaz basıncı düşer. Bu kombinasyon soruları son yıllarda çok sık sorulur.

Kaldırma kuvvetinin en ilgi çekici soruları ipli ve iki cismin birlikte bulunduğu sistemlerdir. Bu sorularda önce her cismin üzerine etki eden kuvvetleri tek tek yazıp dengelemesi gerekir.

Üstte Asılı, Ortada Yüzen, Altta Batmış Üçlü Sistem

Bir kapta üç cisim ve iki ip vardır:

• K cismi suyun yüzeyinde. Yukarı: F_K1 + yok, Aşağı: G_K + T₁ (K'nın altındaki ip gerilimi)
• L cismi suyun içinde askıda. Yukarı: F_L + T₁, Aşağı: G_L + T₂
• M cismi dipte veya iple yukarı tutuluyor. Yukarı: F_M + T₂, Aşağı: G_M

Dengedeyken her cisim için "yukarıdakiler = aşağıdakiler" yazılır:

K için: F_K1 = G_K + T₁
L için: F_L + T₁ = G_L + T₂
M için: F_M + T₂ = G_M

"İpler kesilirse ne olur?" diye sorarsa cevap her cismin kaldırma kuvveti ile ağırlığını karşılaştırmaktır:

• F_K1 > G_K ise K yukarı gider (ipi yukarı çekmek için kullanıyordu)
• F_L ile G_L karşılaştırılır (hangisi büyükse ona göre)
• F_M < G_M ise M aşağı gider

İki Cisim Üst Üste Yüzme

Bir cisim (K) suda yüzüyor; üzerine L cismini koyuyorsun. Yeni durumda K daha çok battı. İki cismin ağırlıkları nasıl bulunur?

• Başlangıçta K 1 bölme batıyor: G_K = 1 · V_bölme · d · g
• L koyulduktan sonra K 3 bölme batıyor: G_K + G_L = 3 · V_bölme · d · g
• İki denklemden: G_L = 2 · V_bölme · d · g (yani G_K'nın iki katı)

Batan hacim oranı doğrudan ağırlık oranını verir. Bu, bir denklem kurmadan çözülebilen en hızlı yöntemlerden biridir. Ama her iki durumdaki sıvı aynı olmalı; farklı sıvılarda oran değişir.

Suya Tuz Atma / Sıvı Değiştirme Problemi

Bir cisim suda yüzüyor, suyun içine tuz atılıp çözündükçe sıvının yoğunluğu artar. Cismin durumu nasıl değişir?

Denklem perspektifinden:

• Başlangıçta: G = V_batan,1 · d₁ · g
• Tuz atıldıktan sonra (d₂ > d₁): G = V_batan,2 · d₂ · g
• G aynı, d arttı → V_batan azaldı
• Kaldırma kuvveti her iki durumda da G'ye eşit — değişmedi

Ters durum: bir cisim tuzlu suda yüzüyor; saf su eklendikçe sıvı yoğunluğu azalır. Batan hacim artar; kaldırma kuvveti yine G'ye eşit kalır. Eğer sıvının yoğunluğu cismin yoğunluğunun altına düşerse, cisim batar ve artık F_K < G olur (dibe oturana kadar).

Dört Farklı Yoğunlukta Sıvıya Bırakılan Aynı Cisim

Bir 2,5 g/cm³ yoğunluğundaki cisim, yoğunlukları D, 2D, 3D, 4D olan dört farklı sıvıya bırakıldığında (D = 1 g/cm³):

• D = 1 g/cm³ sıvıda: cisim yoğunluğu 2,5 × sıvı yoğunluğu → dipte
• 2D = 2 g/cm³ sıvıda: yine cisim > sıvı → dipte
• 3D = 3 g/cm³ sıvıda: cisim < sıvı → yüzer, yarısı içeride (yaklaşık 2,5/3 ≈ 0,83'ü batmış)
• 4D = 4 g/cm³ sıvıda: cisim < sıvı → yüzer, daha az batmış (yaklaşık 2,5/4 = 0,625)

İlk iki durumda (dipteyken) batan hacim aynı (tüm cisim sıvıda), kaldırma kuvveti farklı (sıvı yoğunluğu farklı). Son iki durumda (yüzerken) kaldırma kuvveti her ikisinde de G'ye eşit, ama batan hacim farklı.

Arşimet ilkesi sadece sıvılar için geçerli değil, gazlar için de aynı mantıkla çalışır. Hava da bir akışkandır; içindeki cisimlere aşağıdan yukarıya kaldırma kuvveti uygular. Ama havanın yoğunluğu (1,2 kg/m³) suya kıyasla çok küçük olduğu için etki çoğu cisimde ihmal edilir. Ancak bazı uygulamalarda kritik hale gelir: sıcak hava balonları, helyum balonları, zeplinler.

Formülün Gaz Versiyonu

F_K = V_cisim · d_gaz · g

Sıvıdaki formülle aynı; sadece sıvı yerine gaz yoğunluğu kullanılır. Cismin havadaki hacmi tamamen gaz içinde olduğu için "batan hacim" = "cismin toplam hacmi"dir. Yani gaz içindeyken bir cismin hacminin tamamı kaldırma kuvvetine katkı sağlar.

Sıcak Hava Balonu

Sıcak hava balonunun altında brülör yanar, içerideki havayı ısıtır. Sıcak hava yoğunluğu düşüktür (moleküller daha hızlı hareket eder, birim hacmine daha az molekül düşer). Ama balon açık ağızlı bir yapı olduğu için basıncı her zaman dış basınçla eşit kalır; hacim sabittir.

• Balonun içindeki havanın yoğunluğu (sıcak) < balonun etrafındaki hava yoğunluğu (soğuk)
• Balon + içindeki havanın toplam ağırlığı, dışarıdaki havanın oluşturduğu kaldırma kuvvetinden küçük
• Net kuvvet yukarı → balon yükselir

Balon hava soğudukça alçalmaya başlar. Brülörü tekrar açarsan hava ısınır, yoğunluk düşer, balon yeniden kalkar. Prensip basit: iç yoğunluğu dış yoğunluktan küçük tut.

Helyum Balonu

Çocukların doğum günü partilerindeki helyum balonları aynı prensibi kullanır. Helyumun yoğunluğu (0,18 kg/m³) havadan çok daha küçük. Yani balonu helyumla doldurduğunda içindeki gaz, etrafındaki havadan daha hafif olur ve balon yukarı çıkar.

Karma Soru: Kapalı Kap + Gaz Basıncı + Kaldırma Kuvveti

Kapalı iki kap var: birinde piston aşağı itilerek gaz sıkıştırılıyor, diğerinde gaz ısıtılıyor. Her iki kapta da birer cisim gaza gömülü ve iple asılı. Hangi iplik gerilimleri değişir?

Kap 1 (piston aşağı itme):

• Gaz sıkışır, hacim azalır, mol sayısı aynı → gaz yoğunluğu artar
• Cismin hacmi aynı; yoğunluk arttığı için kaldırma kuvveti artar
• Ağırlık sabitken kaldırma kuvveti arttıysa, ipin gerilimi azalır (artık iplik daha az çekmesi gerekiyor)

Kap 2 (gaz ısıtma):

• Kapalı kap, hacim sabit, sıcaklık arttı → basınç artar (ancak yoğunluk değişmez çünkü ne gaz eklendi ne hacim değişti)
• Cismin yoğunluğu aynı, gaz yoğunluğu aynı → kaldırma kuvveti değişmez
• İp gerilimi değişmez

Özet Kural

Sıvı vs Gaz Karşılaştırması

Özellik	Sıvı	Gaz
Yoğunluk	~1000 kg/m³ (su)	~1,2 kg/m³ (hava)
Kaldırma kuvveti (aynı hacim)	Büyük	~1/800 kat küçük
Batan hacim kavramı	Kısmi olabilir (yüzer/askı/dip)	Genelde tamamı (cisim hep gaz içinde)
Basınç değişimi etkisi	Sıkıştırılamaz	Hacim/basınçla yoğunluk değişebilir

Son olarak, Isı ve Sıcaklık konusuna geçmeden önce şu çıkarımı aklında tut: kaldırma kuvveti bir "sihir" değildir, sadece basınç farkının doğal bir sonucudur. Bir cismin alt yüzüne gelen basınç üst yüzüne gelenden büyükse, yukarıya net bir kuvvet doğar. Bu kuvvet Arşimet'in ölümsüz formülüyle özetlenir: F_K = V·d·g. Arşimet "Eureka!" diye bağırdığında tarihi değiştirmişti — sen de bu formüle hakim olduğunda TYT Fizik'te ciddi bir netlik kazanırsın.