Kurtulus Savasi Hazirlik Donemi (1918-1920)

30 Ekim 1918'de Limni Adasi'nin Mondros limaninda imzalanan bu antlasma, Osmanli Devleti'nin I. Dunya Savasi'ndan fiilen cekilmesini sagladi. Antlasmayi Osmanli adina Bahriye Naziri Rauf (Orbay), Itilaf devletleri adina Amiral Calthorpe imzaladi.

Imza Sureci

Osmanli heyeti (Rauf Orbay, Yarbay Saadullah, Resat Hikmet Bey) Mondros'a giderken kendi hazirladiklari 8 maddelik bir taslak goturdu. Ancak Itilaf devletleri coktan 24+1 maddelik bir belge hazirlamisti ve tartisma firsati vermeden imza istedi. Rauf Orbay antlasmayi kabul etmek istemedi ve Istanbul'dan onay bekledi. Amiral Calthorpe "imzalamazsan topyekun saldiririz" tehdidinde bulundu. Hukumetin onay karari 31 Ekim'de geldi ancak Rauf Orbay inisiyatif alarak 30 Ekim'de imzaladi. Antlasmanin gercek adi "silah birakma antlasmasi"dir; baris antlasmasi degildir.

Onemli Maddeler

• 7. Madde: "Itilaf devletleri guvenliklerini tehdit eden herhangi bir stratejik bolgeyi isgal edebilecek." Bu madde, tum yurdu isgale acik hale getiren en tehlikeli maddedir. Mustafa Kemal bu madde icin "beyni atesten yakan bir zehir" ifadesini kullanmistir.
• 24. Madde: "Dogu Anadolu'daki alti vilayette (Vilayet-i Sitte) karisiklik cikarsa bu bolgeler isgal edilebilecek." Bu madde dogrudan Ermeni devleti kurulmasina zemin hazirliyordu.
• Bogazlar Itilaf devletlerine acilacak, istihkamlar teslim edilecek
• Osmanli ordulari terhis edilecek; silah ve cephane teslim edilecek
• Toros tunelleri Itilaf kuvvetlerince kontrol edilecek
• Itilaf devletlerinin elindeki Osmanli esirleri geri verilmeyecek; ancak Osmanli elindeki itilaf esirleri iade edilecek (esitsiz madde)

Muglakligi

Mustafa Kemal, antlasma metninde "Mezopotamya" ve "Kilikya" gibi antik cag isimlerinin kullanilmasini elestirmistir. Bu sinirlar belirsiz kavramlarla gercek isgal alani bilinmez kilinmis, diplomatik birer tuzak olarak yerlestirilmistir.

Isgallerin Baslangici

Mutareke imzalanmasinin ardindan Itilaf devletleri hizla harekete gecti:

• 3 Kasim 1918: Musul Ingilizlerce isgal edildi (sadece 3 gun sonra)
• 13 Kasim 1918: 55 parcalik Itilaf donanmasi Istanbul'da demirledi
• Fransizlar: Adana (Kilikya), Antep, Maras, Urfa'yi isgal etti
• Italyanlar: Antalya, Konya, Mugla bolgesine yerlesti
• Ingilizler: Musul, Batum, Samsun, Merzifon, Urfa, Antep'e kuvvet gonderdi
• 15 Mayis 1919: Paris Baris Konferansi karariyla Izmir Yunanlilarca isgal edildi (Izmir Faciasi)

I. Dunya Savasi'nin galip devletleri, yenilenlerin kaderini belirlemek icin Paris'te toplandi. Konferansin amaci baris antlasmalari hazirlamak ve Osmanli topraklarinin paylasilmasini resmilestirmekti.

Konferansin Temel Ozellikleri

• Konferansa 27 devlet katildi; ancak kararlari fiilen Ingiltere, Fransa, ABD ve Italya belirledi
• Yenilenler (Osmanli, Almanya, Avusturya-Macaristan, Bulgaristan) konferansa katilmadi
• ABD Baskani Wilson ilkeleri (ozellikle self-determinasyon hakkini iceren 12. madde) gundeme geldi
• Yunanistan Basbakani Venizelos, sahte nufus belgeleriyle Bati Anadolu'da Rumlarin cogunlukta oldugunu iddia etti

Amiral Bristol Raporu

ABD tarafindan bolgeye gonderilen Amiral Bristol, incelemeleri sonucunda:

• Gezdigi her yerde Turk nufusunun Rum nufusundan fazla oldugunu tespit etti
• Bolgedeki olaylara Rumlarin sebep oldugunu raporladi
• Yunan isgali yerine Itilaf devletlerinin ortak isgalini onerdi

Bu rapor, Turklerin hakliligini belgeleyen ilk uluslararasi rapordur.

Izmir'in Isgali (15 Mayis 1919)

Paris Baris Konferansi'nda Yunanistan Basbakani Venizelos'un sahte nufus belgeleriyle yaptigi baskiyla, Izmir ve cevresinin Yunan kuvvetlerince isgaline karar verildi. Bu karar, gizli antlasmalardaki vaatten (Izmir Italya'ya verilecekti) bir sapma gostererek Italya ile Itilaf blogu arasinda catisma yaratti.

• Hasan Tahsin (gazeteci Osman Nevres), isgal sirasinda ilk kursunu atan kisi olarak tarihe gecti
• Izmir halkina yonelik katliamlar ve zulum yasandi; "Izmir Faciasi" olarak anilir
• Bu isgal, Anadolu'daki milli direnisin atesini yakmistir
• Mustafa Kemal, Izmir isgalinden bir gun sonra (16 Mayis) Istanbul'dan Bandirma vapuruyla hareket etti

Konferansin Sonuclari

• Izmir ve cevresinin Yunanistan'a verilmesine karar verildi (15 Mayis 1919 isgali)
• Osmanli topraklari gizli antlasmalara gore paylastirildi
• Milletler Cemiyeti (Cemiyeti Akvam) kuruldu -- Wilson'in fikriydi ancak ABD kendisi katilmadi
• Manda ve himaye sistemi olusturuldu
• Wilson ilkelerinin 12. maddesi (self-determinasyon) gundeme gelmis ancak pratikte gerceklestirilmemistir

Mondros'tan sonra halk, isgallere karsi iki farkli tepki gosterdi: Vatani savunma amacli yararli cemiyetler ve ulusal birlige zarar veren zararli cemiyetler.

Yararli Cemiyetlerin Ortak Ozellikleri

• Isimlerinde genellikle il/ilce adi + "Mudafaa-i Hukuk" veya "Muhafaza-i Hukuk" ifadesi bulunur
• Bolgesel olarak kurulmustur; her biri kendi bolgelerindeki isgale karsi orgutlenmistir
• Sivas Kongresi'nde "Anadolu ve Rumeli Mudafaa-i Hukuk Cemiyeti" adi altinda birlesmistir
• Silahli direnisi orgutleyen Kuva-yi Milliye hareketinin temelini olusturmustur
• Batidaki cemiyetler genellikle "Reddi Ilhak" adini tasir (Yunan ilhakina karsi)
• Dogudaki cemiyetler Ermeni ve Rum isgallerine karsi kurulmustur

Yararli Cemiyetler (Milli Cemiyetler)

Zararli Cemiyetler

Mondros Mutarekesi sonrasi Anadolu'nun cesitli bolgerinde halk, isgallere karsi silahli direnis orgutledi. Bu duzenli olmayan halk kuvvetlerine Kuva-yi Milliye (Milli Kuvvetler) adi verildi.

Kuva-yi Milliye'nin Ozellikleri

• Duzenli ordu degil, gonullu halk milisleridir
• Bolgesel olarak orgutlendi; yerel liderler komuta etti
• Guerilla (gerilla/cetecagisi) taktikleri uyguladi
• Ozellikle Bati Anadolu'da Yunan isgaline, Guney'de Fransiz isgaline karsi mucadele etti
• TBMM acildiktan sonra duzenli orduya donusturuldu (1920 sonu)

Onemli Kuva-yi Milliye Liderleri

• Yoruk Ali Efe -- Aydin/Nazilli cevresinde Yunan isgaline karsi savasti
• Demirci Mehmet Efe -- Denizli bolgesinde Yunan ilerleyisini yavaslatti
• Cerkes Ethem -- Bati cephesinde etkili oldu; ancak daha sonra TBMM'ye isyan etti
• Seyh Suleyman -- Adana cevresi Kilikya direniiscileri

Guney Cephesi Direnisleri

Fransiz isgaline karsi Antep, Maras ve Urfa halki kahramanca direndi. Bu sehirler daha sonra "gazi" ve "sanli" unvanlari aldi:

• Maras -- 12 Subat 1920'de kurtarildi (ilk kurtulan sehir); "Kahraman" unvani
• Urfa -- 11 Nisan 1920'de kurtarildi; "Sanli" unvani
• Antep -- 6.317 gun direndi, 25 Aralik 1921'de dustu ancak "Gazi" unvani aldi

Mustafa Kemal, Istanbul hukumeti tarafindan Karadeniz bolgesindeki asayisi saglamak goruntusuyle 9. Ordu Mufettisi olarak Samsun'a gonderildi. Gercek amaci ise milli mucadeleyi orgutlemekti.

Neden Samsun?

• Karadeniz bolgesinde Pontuscu Rumlar karisiklik cikariyordu; Turk koylerine saldirilar duzenliyordu
• Ingilizler, bolgede asayisin saglanmasini Istanbul hukumetinden istiyordu
• Mustafa Kemal, bu gorevi Anadolu'ya gecis firsati olarak kullanmak istedi
• I. Dunya Savasi'nda Yildirim Ordulari Grup Komutanligi yapan Mustafa Kemal, Istanbul'da kalmak yerine Anadolu'da harekete gecmek istiyordu
• Samsun'un deniz yoluyla ulasim imkani sunmasi ve Anadolu'nun ic kesimlerine yakin olmasi stratejik avantaj sagliyordu

Samsun'a Cikis Surecinin Onemi

• 16 Mayis 1919: Bandirma vapuruyla Istanbul'dan hareket etti (Izmir isgalinin 1 gun sonrasi)
• 19 Mayis 1919: Samsun'a cikti -- Milli Mucadele'nin fiilen baslangici
• Samsun'da durum degerlendirmesi yapti; asayisin bozulmasinin Rumlarin provokasyonlarindan kaynaklandigini raporladi
• 25 Mayis'ta Havza'ya gecti; burada halkla bulusmalar yapti

Havza Genelgesi (28 Mayis 1919)

• Halka isgallere karsi protesto mitingleri duzenlemesi cagrisi yapildi
• Ilk kez halka dogrudan seslenerek milli bilinci uyandirmayi amacladi
• Protesto mitingleri buyuk ilgi gordu; Anadolu'nun dort bir yaninda halk toplandı
• Istanbul hukumeti rahatsiz oldu ve Mustafa Kemal'i geri cagirmaya basladi
• Bu genelge, Mustafa Kemal'in milli lider olma surecinin ilk adimlarindandir

Mustafa Kemal'in Askerlikten Istifasi

Istanbul hukumeti Mustafa Kemal'i geri cagirdikca, o Amasya'ya dogru ilerledi. 8-9 Temmuz 1919'da askerlik gorevinden istifa etti. Bu istifa, onu padisahin emrinden cikardi ve sivil bir lider olarak hareket etme olanagi tanidi. Boylece Erzurum Kongresi'ne sivil bir delegasyon baskani olarak katilabildi. Bu karar hem cesaret hem de stratejik bir hamle olarak degerlendirilir: Artik resmi bir gorevli degil, milletin temsilcisiydi.

Milli Mucadele'nin amaci, gerekcesi ve yonteminin ilk kez belirlendigi belgedir. Mustafa Kemal, Rauf Orbay, Ali Fuat (Cebesoy) ve Refet (Bele) biraraya gelerek bu genelgeyi hazirladi. Kazim Karabekir ve Cemal (Mersinli) telegrafla onay verdi.

Amasya Genelgesi'nin Maddeleri

• "Vatanin butunlugu, milletin bagimsizligi tehlikededir" -- Durum tespiti (gerekce)
• "Istanbul hukumeti ustlendigi sorumlulugu yerine getirememektedir" -- Istanbul hukumetine guvenilmediginin ilani
• "Milletin bagimsizsligini yine milletin azim ve karari kurtaracaktir" -- Milli egemenlik vurgusu (amac ve yontem)
• Sivas'ta ulusal bir kongre toplanacak; bunun icin Erzurum Kongresi'ne de delege gonderilecek
• Her ilden halkin guvenini kazanmis uc delege Sivas'a gonderilecek

Amasya Genelgesi'nin Onemi

• Milli Mucadele'nin ilk programi ve gerekce belgesidir
• Ilk kez millete seslenerek milli egemenlik ilkesi vurgulandi
• Istanbul hukumetinin yetersizligi resmen ilan edildi -- bu, padisahlik otoritesinin sorgulanmasinin ilk adimiydi
• Kurtulusu milletin kendi iradesiyle gerceklestirecegi karar altina alindi
• Kongrelerin toplanmasi karari verildi (Erzurum + Sivas)
• Milli Mucadele'nin ihtilal belgesi niteligindedir: merkezi otoriteye karsi milli iradeyi on plana cikararak devrimci bir adim atilmistir

Genelgenin Yayilmasi

Amasya Genelgesi, kolordu komutanliklari ve mulki amirler araciligiyla tum Anadolu'ya telgrafla ulastirildi. Istanbul hukumeti genelgenin dagitimini engellemeye calisti; ancak Anadolu'daki askeri ve sivil yoneticilerin buyuk cogunlugu genelgeyi destekledi. Bu destek, milli mucadelenin sadece bir kisinin degil tum milletin hareketi oldugunu gostermesi bakimindan kritikti.

Mustafa Kemal, Amasya Genelgesi'nden sonra askerlik gorevinden istifa ederek sivil olarak Erzurum'a geldi. Sarki Anadolu Mudafaa-i Hukuk Cemiyeti'nin duzenledigi bu kongrede baskanliga secildi.

Kongre Ozellikleri

• Toplanis amaci bolgesel (Dogu Anadolu isgallerine karsi), aldigi kararlar ulusaldir
• Mustafa Kemal'in sivil olarak katildigi ve baskanlik yaptigi ilk kongredir
• 57 delege katilmistir
• Askerlikten istifa etmis olmasi, sivil iradenin temsilcisi olarak kongreye katildigini gosterir

Erzurum Kongresi Kararlari

• Milli sinirlar icinde vatan bir butundur, parcalanamaz
• Manda ve himaye kabul edilemez (ilk kez burada reddedildi)
• Osmanli hukumeti ulkenin butunlugunu koruyamazsa gecici bir hukumet kurulacak
• Kuva-yi Milliye'yi etkin, milli iradeyi hakim kilmak esastir
• Hiristiyanlara siyasi hakimiyet ve sosyal dengemizi bozacak imtiyazlar verilemez
• Sarki Anadolu Mudafaa-i Hukuk Cemiyeti tek cati altinda birlesti
• Bir Temsil Heyeti secildi ve baskanligina Mustafa Kemal getirildi

Kongre'nin Onemi

• Milli egemenlige dayali bir yonetim anlayisi ilk kez karar altina alindi
• "Gecici hukumet kurulacak" karari, rejim degisikliginin (padisahliktan meclise) ilk isaretlerini icerir
• Manda ve himayenin reddi, tam bagimsizlik iradesinin belgelenmesidir
• Temsil Heyeti olusturulmasi, ileride TBMM'nin cekirdegi olacak yapinin temelini atti
• "Kuva-yi Milliye'yi etkin kilmak" karari, daha sonraki silahli direnisin hukuki zeminini olusturdu
• Mustafa Kemal'in hem kongre baskanligi hem Temsil Heyeti baskanligi, onun milli mucadelenin tartismasiz lideri haline gelmesini sagladi

Kongre Sirasinda Yasanan Zorluklar

Erzurum Kongresi kolay bir ortamda toplanmadi. Istanbul hukumeti kongreyi engellemeye calisti. Kazim Karabekir Pasa'nin destegiyle kongre toplanabildi. Karabekir, Mustafa Kemal'e "Emrinizdeyim Pasam" diyerek 15. Kolordu'nun tum imkanlarini seferber etti. Bu destek olmadan kongre fiilen toplanamayabilirdi.

Amasya Genelgesi'nde kararlastirildigi sekilde, tum yurttan gelen delegelerin katilimiyla Sivas'ta toplandi. Erzurum Kongresi'nin bolgesel kararlarini ulusal olcege tasidi.

Kongre Ozellikleri

• Ulusal olcekte toplanan ilk kongredir
• Mustafa Kemal yine baskan secildi
• Damat Ferit hukumeti kongreyi engellemeye calisti; ancak basarisiz oldu
• Ali Galip Olayi: Fransizlarin destekledigi Elazig Valisi Ali Galip, kongreyi basmak istedi; engellendi. Bu olay Damat Ferit hukumetinin milli mucadeleye ne kadar karsi oldugunu gosterdi
• Bazi delegeler manda yanlisi gorusler savundu; ancak Mustafa Kemal'in kararliligi ile bu gorusler reddedildi

Sivas Kongresi Kararlari

• Erzurum Kongresi kararlari aynen kabul edildi ve tum yurdu kapsayacak sekilde genisletildi
• Manda ve himaye kesin olarak reddedildi (Erzurum'da ilk kez, Sivas'ta kesin olarak)
• Tum yararli cemiyetler "Anadolu ve Rumeli Mudafaa-i Hukuk Cemiyeti" adi altinda birlesti
• Temsil Heyeti tum vatani temsil eder hale getirildi; yetkileri genisletildi
• Milli iradeyi temsil eden bir meclisin acilmasi istendi

Kongreler Karsilastirma Tablosu

Sivas Kongresi'nden sonra Damat Ferit Pasa istifa etti ve yerine milli mucadeleye daha yakin duran Ali Riza Pasa hukumeti kuruldu. Bu hukumet, Temsil Heyeti ile gorusmeler yapmayi kabul etti.

Amasya Gorusmeleri (20-22 Ekim 1919)

Istanbul hukumeti adina Salih Pasa (Bahriye Naziri), Temsil Heyeti adina Mustafa Kemal Amasya'da gorustu.

Alinan Kararlar (Amasya Protokolu)

• Istanbul hukumeti, Temsil Heyeti'nin varligini ve mesuligini tanidi
• Osmanli Mebusan Meclisi toplanacak (Istanbul'da degil, Anadolu'da toplanmasi istendi ama Istanbul'da toplandi)
• Isgallere karsi bariscil yollar denenecek; ancak toprak butunlugunden odun verilmeyecek
• Azinliklara siyasi hakimiyet ve ayricaliik taninnayacak
• Milli iradeye dayali bir meclisin acilmasina karar verildi

Gorusmelerin Onemi

• Istanbul hukumeti, milli mucadeleyi ilk kez resmi olarak tanidi
• Temsil Heyeti'nin hukuki ve siyasi mesuligeti Istanbul tarafindan kabul edildi
• Mebusan Meclisi'nin toplanmasina giden yol acildi
• Mustafa Kemal meclisin Anadolu'da toplanmasini istedi; ancak Salih Pasa bunu Istanbul'a tasiyamadi ve meclis sonunda Istanbul'da toplandi
• Amasya Gorusmeleri, milli mucadelenin artik siyasi arenada da kabul goren bir hareket oldugunu gosterdi

Damat Ferit Pasa'nin Istifasi

Sivas Kongresi'nden sonra Temsil Heyeti, Istanbul hukumetiyle iletisimi kesti ve Damat Ferit hukumetinin devrilmesi icin diplomatik baski yapti. Mustafa Kemal, Anadolu'dan Istanbul'a telgraf cekiyor ve Damat Ferit'in milli iradeye aykiri hareket ettigini bildiriyordu. Sonucta Damat Ferit bes kez sadrazamlik yapan ancak her seferinde milli mucadele karsitligi nedeniyle istifaya zorlanan bir isim olarak tarihe gecti. Yerine gelen Ali Riza Pasa hukumeti, milli mucadeleye daha yakin bir tutum sergiledi.

Temsil Heyeti'nin Ankara'ya Gelisi

27 Aralik 1919'da Mustafa Kemal ve Temsil Heyeti Ankara'ya geldi. Ankara'nin secilme nedenleri:

• Anadolu'nun merkezinde stratejik bir konum
• Demiryolu baglantisi (Istanbul-Ankara hatti)
• Istanbul'dan yeterince uzak, isgal tehdidinin dusuk olmasi
• Halk ve yerel yoneticilerin milli mucadeleye destegi

Amasya Gorusmeleri'nde alinan karar geregi 12 Ocak 1920'de Son Osmanli Mebusan Meclisi Istanbul'da acildi. Mustafa Kemal, meclisin Istanbul'da degil Anadolu'da toplanmasini istedi ancak kabul edilmedi.

Son Osmanli Mebusan Meclisi

• Mustafa Kemal meclise Erzurum milletvekili olarak secildi (ancak Istanbul'a gitmedi)
• Meclis icinde Felah-i Vatan Grubu (Kurtulus Grubu) kuruldu; milli mucadele yanlilarinin grubudur
• Mustafa Kemal, Istanbul'un isgal altinda oldugu icin gitmedi; uzaktan yonlendirdi

Misak-i Milli (28 Ocak 1920)

Milli Ant olarak da bilinen bu belge, Osmanli Mebusan Meclisi tarafindan kabul edildi ve Turk milletinin siyasi sinirlarini belirledi.

Misak-i Milli'nin Temel Maddeleri

• Mondros Mutarekesi imzalandigi sirada Turk cogunlugun yasadigi topraklar birbirinden ayrilamaz bir butundur
• Kars, Ardahan ve Batum icin gerekirse halk oylamasina gidilecek
• Bati Trakya icin de plebisit uygulanacak
• Istanbul ve Marmara guvenlige kavusursa Bogazlar acilabilir (uluslararasi karar gerekli)
• Azinlik haklari, komsulardaki Musluman halka verilen haklarla orantili olacak
• Kapitulasyonlar kesinlikle kabul edilmez
• Siyasi, adli ve mali bagimsizlik esastir

Misak-i Milli'nin Onemi

• Kurtulus Savasi'nin siyasi sinirlarini ve hedeflerini cizdi
• Daha sonra Lozan Antlasmasi'nin temelini olusturdu
• Osmanli Mebusan Meclisi'nin aldigi bu karar, milli iradeyi uluslararasi arenaya tasidi
• Bu karar sonrasi Ingilizler 16 Mart 1920'de Istanbul'u resmen isgal etti ve meclisi dagiltti

Istanbul'un Resmen Isgali (16 Mart 1920)

• Misak-i Milli'ye tepki olarak Ingilizler Istanbul'u resmen isgal etti
• Meclis basi kuvvetlerle baskin duzenlenerek dagildi
• Bazi milletvekilleri tutuklanarak Malta'ya surgun edildi
• Rauf Orbay, Kara Vasif gibi onemli milli mucadele yanlilari Malta'ya gonderildi
• Bu gelisme, Ankara'da yeni bir meclisin acilmasini zorunlu kildi
• 11 Nisan 1920'de Padisah Vahdettin, Mebusan Meclisi'ni resmen feshetti

TBMM'nin Acilisi (23 Nisan 1920)

Istanbul'daki meclis dagilinca, Mustafa Kemal Ankara'da yeni bir meclis toplama kararini hizla hayata gecirdi. 23 Nisan 1920'de TBMM'nin acilisiyla milli egemenlige dayali yeni bir donem resmen basladi. Istanbul'dan kacan milletvekilleri de Ankara'ya gelerek TBMM'ye katildi. Boylece Kurtulus Savasi'nin "hazirlik donemi" sona erdi ve "muharebe donemi" basladi.

En Cok Sorulan Konular

Onemli Tarih Siralari

• Mondros Mutarekesi: 30 Ekim 1918
• Paris Baris Konferansi: 18 Ocak 1919
• Izmir'in isgali: 15 Mayis 1919
• Samsun'a cikis: 19 Mayis 1919
• Havza Genelgesi: 28 Mayis 1919
• Amasya Genelgesi: 22 Haziran 1919
• Erzurum Kongresi: 23 Temmuz 1919
• Sivas Kongresi: 4 Eylul 1919
• Amasya Gorusmeleri: 20-22 Ekim 1919
• Temsil Heyeti Ankara'ya geldi: 27 Aralik 1919
• Mebusan Meclisi acildi: 12 Ocak 1920
• Misak-i Milli: 28 Ocak 1920
• Istanbul'un resmen isgali: 16 Mart 1920
• TBMM'nin acilisi: 23 Nisan 1920

Dikkat Edilecek Karistirma Noktlari

• Mondros (1918) aleyhimize / Mudanya (1922) lehimize
• Havza Genelgesi = protesto cagrisi / Amasya Genelgesi = program belgesi
• Erzurum = manda ilk reddedildi / Sivas = kesin reddedildi
• Erzurum = bolgesel cemiyetler birlesti / Sivas = tum cemiyetler birlesti
• Misak-i Milli = Mebusan Meclisi kabul etti (TBMM degil)
• Amasya Genelgesi = amac-gerekce-yontem / Amasya Gorusmeleri = Istanbul hukumetinin milli mucadeleyi tanımasi
• Reddi Ilhak = yararli (ilhaki reddediyorum) / Ingiliz Muhipleri = zararli (Ingiliz mandasini savunuyor)
• Wilson Prensipleri Cemiyeti = zararli (ABD mandasini istiyor) / Milli Kongre Cemiyeti = yararli (Turklerin hakliligini dunyaya duyuruyor)

Hazirlik Doneminin Genel Degerlendirmesi

Kurtulus Savasi Hazirlik Donemi, Mondros Mutarekesi'nden TBMM'nin acilisina kadar gecen yaklasik 18 aylik bir surectir. Bu surecte Mustafa Kemal, dagınık haldeki milli direnisi tek bir liderlik ve organizasyon altinda birlestirmeyi basarmistir. Amasya Genelgesi ile program belirlendi, Erzurum ve Sivas Kongreleri ile milli irade ortaya kondu, Amasya Gorusmeleri ile Istanbul hukumeti tanima verdi, Misak-i Milli ile siyasi sinirlar cizildi. Istanbul'un isgali ve meclisin dagitilmasi, artik yeni bir devletin kurulmasini zorunlu kilmis ve 23 Nisan 1920'de TBMM'nin acilisiyla yeni bir doneme gecilmistir.

Bu donem, sadece askeri bir hazirlik degil ayni zamanda siyasi, diplomatik ve orgutsel bir hazirlik donemidir. Milli mucadele, halkin bilinclenmesi, congrelerin toplanmasi, Temsil Heyeti'nin kurulmasi ve milli iradenin uluslararasi arenaya tasinmasi gibi adimlarla sistematik olarak insaa edilmistir.