Sözel Mantık

Sözel mantık, DGS Türkçe testinde adayın anlama hızının değil düzenleme becerisinin ölçüldüğü en kritik bölümlerden biridir. Sınav yılına göre tek bağımsız soru olarak ya da hikâyeye bağlı kısa kümeler şeklinde gelebilir. Adayın yapması gereken şey, paragraf hâlinde verilen önermeleri kâğıdın bir köşesine sıralı bir tabloya veya şemaya çevirmek, böylece soruları görsel olarak çözmektir.

Sözel mantık başlığı altı temel soru tipi etrafında şekillenir:

• Sıralama mantığı: Kişi, ürün, gün, kat, yarış sırası gibi tek boyutlu dizilimler.
• Tablo (gruplandırma) mantığı: Aynı anda iki ya da üç özelliğin (kişi + ürün, kişi + uygulama + cinsiyet) eşlenmesi.
• Akrabalık ilişkileri: Anne, baba, dayı, hala, kuzen, yeğen, kayınbirader gibi soy zincirinin çözümlenmesi.
• Konum ve yön mantığı: Kuzey-güney, sağ-sol, üst-alt, derece dönüşü gibi geometrik akıl yürütmeler.
• Çıkarım soruları: Tüm/bazı/hiç önermeleriyle silogizm, modus ponens ve modus tollens kalıpları.
• Tablo yorumlama: Sayısal verilerden yüzde, oran, kat ve trend okumaları.

Konunun Stratejik Avantajı

Sözel mantık, paragraf veya cümlede anlam soruları gibi okuma yorumu değildir. Bilgi tabanlı bir konu da değildir. Tamamen sistemli düşünme üzerine kuruludur. Bu nedenle yöntem öğrenildiğinde 8 sorunun 7'sini netlemek mümkündür. Adayın paragraf testinde 5 soruda yakaladığı net sayısı, sözel mantıkta tek kümede yakalanabilir.

Konu Akışı

İlk bölümlerde sözel mantığın temel araçları (özet çıkarma, tablo kurma, kesin bilgiyi sabitleme, ihtimal görselleştirme) işlenir. Sonraki bölümlerde altı soru tipi tek tek çözüm yöntemiyle ele alınır: sıralama, çoklu tablo, akrabalık, konum-yön, çıkarım, tablo yorumlama. Ardından mantıksal bağlaçlar (ya-ya da, ne-ne, eğer-ise) ve önerme türleri (tüm, bazı, hiç) anlatılır. Son üç bölümde karıştırılan kalıplar, çözümlü DGS örnekleri ve sınava özgü dikkat noktaları yer alır.

Sözel mantık sorularının hepsinde aday önce uzun bir hikâye paragrafı görür. Bu paragraf okumakla çözülmez; mutlaka kâğıdın boş bir köşesine özete dönüştürülmelidir. Özetin amacı paragrafı kısaltmak değil, kişileri, gruplari ve özellikleri görsel olarak ayırmaktır.

Özet Çıkarma Adımları

1. Hikâyede geçen kişi/şehir/eşya/öğrenci adlarını kısa kodlarla (A, B, C veya isimlerin baş harfleri) yan yana yaz.
2. Toplam kaç birey ve kaç sıra/grup olduğunu say. Bu sayılar tablonun boyutunu belirler.
3. Hikâyede sabit duran kavram nedir? Günler, saatler, katlar, sıralar gibi ardışıklığı kesin olan veriler tabloda sabit eksen olur.
4. Değişken kavramlar (kişiler, ürünler, şehirler) tablonun doldurulacak hücrelerini oluşturur.

Sabit Tutulması Gerekeni Belirleme

Hangi öge sabit, hangisi değişken sorusu çözümün başında verilir. Mantık çok basittir: Pazartesiden sonra cuma gelmez. Birinci kattan sonra dördüncü kat gelmez. Saat 10'dan sonra saat 17 gelmez. Demek ki günler, katlar ve saatler ardışıklığı belli olduğu için sabittir. Kişiler ise hangi güne, hangi kata, hangi saate yerleştirileceği belirsiz olduğu için değişkendir.

Hikâyede Geçen	Tablo Davranışı	Örnek
Günler/Saatler/Aylar	Sabit eksen	Pzt - Salı - Çar - Per - Cuma
Kat / Sıra Numarası	Sabit eksen	5. kat - 4. kat - 3. kat - 2. kat - 1. kat
Yarış sırası	Sabit eksen	1. - 2. - 3. - ... - 11.
Kişi/Eşya/Şehir Adı	Doldurulacak hücre	Ali, Bora, Cankat, Doruk, Erol

Tablonun Yönü

Bina katları yazılırken alttan üste doğru sıralanır. Birinci kat en altta, beşinci kat en üstte yer alır. Bu önemli bir tasarım kuralıdır: gerçek hayata uygun kurulan tablo zihinsel yorumu kolaylaştırır. Günler ise soldan sağa pazartesi-pazar yönünde dizilir. Yarış sırası en önden en sona, küçükten büyüğe doğru yazılır.

Sözel mantık sorularında verilen önermeler iki kategoriye ayrılır. Bu ayrım, önermenin tabloya nasıl yerleştirileceğini belirler. Yöntemin temel taşı budur: kesin önermeler hemen sabitlenir, ihtimalli önermeler görselleştirilir.

Kesin Bilgi Önermeleri

Kesin önermeler, bir bireyin tam yerini söyler. "Cankat ikinci katta oturuyor", "Doruk cuma günü spor yapıyor", "Kırşehir kafilesi altıncı sırada gelmiş" gibi cümleler kesin bilgi içerir. Aday bu cümleleri okuduğu an tablodaki ilgili hücreye bireyi yerleştirir, listesinden çıkarır ve önermeyi tamamlanmış sayar.

İhtimalli (Görece) Önermeler

İhtimalli önermeler, bir bireyin başka bir bireye göre yerini söyler ama kesin pozisyonu vermez. "Bora, Doruk'un bir üst katında oturuyor" önermesi Bora'nın yerini doğrudan vermez; Doruk neredeyse Bora bir kat üstüdür. Doruk'un yerini bilmediğimiz için Bora'nın da yeri belirsizdir.

Bu tip önermelerle karşılaşan aday iki ihtimali aynı anda gösterir. Tabloyu ikiye, gerekirse üçe böler ve her ihtimali ayrı sütunda işler. Bu görselleştirme, sonraki sorularda hangi ihtimalin geçerli olduğunu hızla görmeyi sağlar.

Önerme Tipi	Örnek Cümle	Tabloya Yansıması
Kesin Yer	"Cankat 2. katta oturur"	2. kat hücresine Cankat yazılır
Bir-Üst / Bir-Alt	"Bora, Doruk'un bir üst katında"	İki ihtimal: (4-5) ve (3-4)
Üst-Katlardan-Biri	"Ali, Erol'un üst katlarından birinde"	Birden fazla ihtimal sütunu
Olumsuz Konum	"Hiç kimse pazar günü çalışmıyor"	Pazar sütunu komple kapatılır
Komşuluk (peş peşe)	"Malatya ve Samsun art arda gelmiş"	İki birey blok hâlinde dolaşır

Önerme İşleme Sırası

1. Tüm önermeleri okumadan başlama. Önce kesin bilgi içeren önermeleri tara ve onları tabloya yerleştir.
2. Kesin yerleştirme sonrasında ortaya çıkan boşlukları gör. Bu boşluklar ihtimalli önermelerin yerleştirilebileceği alanları daraltır.
3. İhtimalli önermeleri sırayla işle. Her birinde tabloyu ikiye/üçe bölmeye hazırlıklı ol.
4. Bir önerme tabloya konduğunda yanına işaret koy. Tüm önermeler işaretlenince tablonun bütünlüğünü kontrol et.

Sıralama soruları sözel mantık testinin en yaygın kalıbıdır. Bir grup kişi, ürün veya olay belirli bir sıraya konur; aday ise verilen önermelere göre kim kaçıncıda yer alıyor sorusunu çözer. Bu tip sorularda kâğıda kurulacak yapı tek eksenli, dikey veya yatay bir sıra cetvelidir.

Sıralama Sorularının Tipik Cümleleri

• Boy/yaş karşılaştırması: "Ali, Mehmet'ten uzun. Ahmet, Ali'den kısa."
• Yarış bitirme sırası: "Şevket birinci, Gazi beşinci, Yasin son sırada."
• Kuyrukta yer: "Ayşe en önde, Elif en arkada, Zeynep ortada."
• Kat sırası: "Cankat ikinci kat, Bora Doruk'un üstünde."
• Gün sırası: "Doruk cuma günü, Ali Cankat'tan bir gün önce."

Sıralama Çözüm Adımları

1. Toplam kaç birey ve kaç sıra olduğunu say. Sıra sayısı ile birey sayısı eşit mi, fazla mı, eksik mi kontrol et.
2. Sayı eksenini sabitle (1, 2, 3, ...). En küçük numarayı en sola/alta, en büyüğü en sağa/üste yaz.
3. Kesin önermeleri tara. "X 3. sırada" gibi bilgi gördüğünde derhâl yerleştir.
4. Bir-üst / bir-alt önermelerini iki ihtimalli şekilde göster.
5. Eşitsizlik zincirlerini büyüktür (>) işaretiyle yaz: Ceren > Zeynep > Elif. Zincirin uçları en uzun ve en kısayı verir.

Çözümlü Örnek: Üç Kişilik Boy Sıralaması

Önermeler: "Elif, Zeynep'ten kısa. Zeynep, Ceren'den kısa." Bu cümleler iki bağımsız eşitsizlik verir: Elif < Zeynep ve Zeynep < Ceren. Birleştirildiğinde Ceren > Zeynep > Elif zinciri çıkar. En uzun olan Ceren, en kısa olan Eliftir. Üç kişilik sıralamanın temel kuralı: iki uç tek bir karşılaştırma ile bulunamaz; ortadaki kişiyi bulup uçları ona göre yerleştirmek gerekir.

Eksik Karşılaştırma Tuzağı

Sıralama sorularının en kritik tuzağı karşılaştırma yapılmamış bireylerdir. Önermelerde her bireyin diğerleriyle karşılaştırıldığından emin olunmadan sonuca varmak hatalı olur.

Verilen Önermeler	Mantıksal Sonuç
Ahmet > Mehmet, Ali > Mehmet, Ali > Veli	Mehmet ile Veli karşılaştırılmadığı için en düşük belirlenemez.
A > B, D > B, D > C	A ile D karşılaştırılmadığı için en yüksek belirlenemez.
Ali > Mehmet, Ahmet < Ali	Ali en yüksek; Mehmet ile Ahmet karşılaştırılmadığı için aralarındaki sıra belirsiz.

Çoklu Sıralama: Hikâye + Anahtar

Sınavda sıralama soruları genellikle 9-11 bireyli olur. Bu kalabalık sayı gözü korkutsa da yöntem değişmez. Aday sıra cetvelini en geniş hâlde çizer, kesin önermelerle 3-4 sırayı doldurur, geri kalanı ihtimal şemasıyla yerleştirir. Kalabalık sıralama soruları aslında daha kolaydır çünkü daha fazla önerme verilir; verilen önermeler yeterli olmasa adaydan çözüm beklenmez.

Gruplandırma soruları sözel mantığın bir adım üstüdür. Burada tek bir sıra eksen değil, iki ya da üç özelliğin aynı anda eşlenmesi gerekir. Örneğin: hangi kişi hangi yemeği seçti, hangi öğrenci hangi üniversiteye yerleşti, hangi kafile hangi şehirden geldi gibi.

Çoklu Tablo Soru Kalıpları

• Kişi + ürün: "Ali Burak Can pantolon veya gömlek satın aldı."
• Kişi + uygulama: "Sekiz kişi Instagram, Facebook, Twitter, LinkedIn uygulamalarından birini indirmiş."
• Kişi + yemek: "Dokuz kişi pizza, döner ve köfteden birini sipariş etmiş."
• Kişi + şehir + cinsiyet: "Üç farklı şehirden öğrenciler farklı renklerde tişört giymiş."
• Şirket + gün + ülke: "İki havayolu şirketi cumartesi-pazar günleri beş ülkeye sefer düzenlemiş."

Çoklu Tablo Çözüm Adımları

1. Az olan değişkeni sabit tut. Üç yemek seçeneği, on kişiden azdır; o hâlde yemekler sabit eksen, kişiler değişken hücrelerdir.
2. Tablonun başlığına az olan değişkeni yaz; sütun başlıklarına diğer kategoriyi ekle.
3. Her hücreye kaç kişi düşeceğini başta hesapla. "Her uygulamayı iki kişi indirdi" gibi kontenjan bilgisi tablonun şeklini belirler.
4. Kesin atamaları yerleştir; ihtimalli atamaları aynı hücreye birden fazla aday yazarak göster.
5. Çelişkili atamaları (Canan ve Erkan aynı yere) blok hâlinde işle, parçalama.

Çözümlü Örnek: Sekiz Kişi Dört Uygulama

Bir grup arkadaş Instagram, Facebook, Twitter ve LinkedIn'den birini indirmiştir. Her uygulamayı iki kişi indirir. Berrin LinkedIn indirmiş, Canan ile Erkan aynı uygulamayı indirmiş, Ahmet ile Halil farklı uygulamalar indirmiş, Facebook'u indirenler kadın. Ek bilgiyle birlikte tablo şu yapıda kurulur:

Uygulama	Kontenjan	Atama Mantığı
Instagram	2 kişi	Cinsiyet kısıtlaması yok
Facebook	2 kişi	Sadece kadın → Dilek + Gizem (kesin)
Twitter	2 kişi	Cinsiyet kısıtlaması yok
LinkedIn	2 kişi	Berrin (kesin) + 1 kişi

Buradaki kritik akıl yürütme şudur: Canan ile Erkan birlikte olmalı; Erkan erkek olduğu için bu çift Facebook olamaz. Geriye kalan iki kadın (Dilek, Gizem) Facebook'a kesin yerleşir. Bu tek mantık adımı dört bireyi tabloya bağlar.

Cinsiyet, Sınıf, Memleket Gibi Ek Özellik Katmanları

Bazı sorularda kişiler iki katmanlı özelliğe sahiptir: hem yemek seçimi hem cinsiyet, hem üniversite hem bölüm gibi. Bu durumda tablonun yan tarafına ek bir sütun eklenir. Aday her bireyin yanına özelliğini (E/K, sayısal/sözel, Antalya/Bursa) küçük harfle yazarak takip eder. Bu küçük not bir sonraki ihtimal eleme adımında belirleyici olur.

Akrabalık soruları, sözel mantığın en kestirme tipidir. Aday bir kuşak şemasını kafasında kurabiliyorsa cevap saniyeler içinde gelir. Soruda "X'in nesi olur" kalıbı geçer ve adayın iki kişi arasındaki soy ilişkisini çözmesi beklenir.

Türkçedeki Akrabalık Şeması

Tanım	Akrabalık Adı	Karşı Taraf
Annenin annesi	Anneanne	Torun
Babanın annesi	Babaanne	Torun
Annenin/babanın babası	Dede	Torun
Annenin erkek kardeşi	Dayı	Yeğen
Annenin kız kardeşi	Teyze	Yeğen
Babanın erkek kardeşi	Amca	Yeğen
Babanın kız kardeşi	Hala	Yeğen
Amca/dayı/hala/teyze çocuğu	Kuzen	Kuzen
Kardeşin çocuğu	Yeğen	Amca/dayı/hala/teyze
Eşin annesi	Kayınvalide	Damat/gelin
Eşin babası	Kayınpeder	Damat/gelin
Eşin erkek kardeşi	Kayınbirader	Enişte/yenge
Eşin kız kardeşi	Baldız	Enişte
Halanın/teyzenin kocası, kız kardeşin kocası	Enişte	Hala/teyze/yenge
Amcanın/dayının karısı, erkek kardeşin karısı	Yenge	Amca/dayı/enişte
Eşleri kız kardeş olan iki erkek	Bacanak	Bacanak

Çözüm Yöntemi: Kuşak Şeması

Akrabalık soruları sıralama soruları gibi kâğıda dikey bir şema kurularak çözülür. En üstte büyükanne-büyükbaba kuşağı, ortada anne-baba ve onların kardeşleri, altta o kuşağın çocukları yazılır.

Çözümlü Örnek 1: Annemin Kardeşinin Kızı

Annemin kardeşi dayı veya teyze olabilir. Sorudaki kişi kadın olduğu için annenin kız kardeşi yani teyzedir. Teyzenin kızı ise kuzendir. Yan soy ilişkilerinde kardeş çocuklarına genel olarak kuzen denir.

Çözümlü Örnek 2: Eşimin Annesinin Oğlu

Eşimin annesi kayınvalide. Kayınvalidenin oğlu eşimin erkek kardeşi olur. Eşin erkek kardeşinin akrabalık adı kayınbiraderdir.

Çözümlü Örnek 3: Babamın Babasının Karısı

Babamın babası dede. Dedemin karısı baba tarafından babaannedir. Anne tarafından olsa anneanne olurdu; soruda baba tarafı geçtiği için cevap babaannedir.

Yön ve konum soruları, sözel mantığın geometriyle iç içe geçen tipidir. Kişiler veya nesneler bir mekânda, şehrin haritasında veya bir pusulada konumlanır; aday verilen ilişkilere göre ya başka bir konumu bulur ya da bir dönüşten sonra hangi yöne bakıldığını söyler.

Pusulada Yön Bilgisi

Sözel mantıkta dört ana yön Kuzey, Doğu, Güney, Batıdır. Saat yönünde bu sıra K → D → G → B şeklinde döner. Saat yönünün tersi ise K → B → G → D'dir. Aday bu sırayı ezbere bilmelidir.

Başlangıç Yönü	Sağa Dönüş (90°)	Sola Dönüş (90°)	180° Geri
Kuzey	Doğu	Batı	Güney
Doğu	Güney	Kuzey	Batı
Güney	Batı	Doğu	Kuzey
Batı	Kuzey	Güney	Doğu

Çoklu Dönüş ve Açı Mantığı

Bazı sorular ardışık dönüşler verir: "Kuzeye bakan biri önce sağa, sonra sağa, sonra sağa dönerse..." Her sağa dönüş 90 derecedir. Üç sağa dönüş 270 derece eder. Saat yönü hesabı: K → D → G → B. Cevap Batıdır. Üç sola dönüş ise saat tersi: K → B → G → D. Cevap Doğudur.

Ara yönler de soruda geçebilir. Kuzeydoğu, kuzeybatı, güneydoğu, güneybatı 45 derecelik açıyla durur. Bir aday Güneybatıdayken saat yönünde 135 derece dönerse: GB → B → KB → K. Cevap Kuzey'dir. Her 45 derece bir ara yöne tekabül eder.

Konum İlişkileri: A, B, C Şehirleri

Konum soruları yön zincirini de içerir. Verilen önermeler: "A şehri B'nin kuzeyinde, C şehri A'nın doğusunda." Burada B'yi merkeze alıp diğerlerini etrafına yerleştirmek doğru başlangıçtır. A, B'nin yukarısı; C, A'nın sağı demektir. Sonuçta C, B'ye göre kuzeydoğudadır.

Çözümlü Örnek: Hareket ve Net Yer Değiştirme

Bir kişi doğuya bakıp 50 m yürüyor, sola dönüp 30 m yürüyor, tekrar sola dönüp 50 m yürüyor. Doğu-batı yürüyüşleri 50 - 50 = 0 olur. Net hareket sadece kuzey yönünde 30 metredir. Bu tip sorularda yatay (doğu-batı) ve dikey (kuzey-güney) hareketler ayrı toplanır; biri sıfırlanırsa sadece diğeri kalır.

Bina Katları ve Sıralama

Konum sorularının bir alt türü de bina kat sıralamasıdır. "Ali 3. katta, Veli 5. katta." Buradaki ilişki Ali'nin Veli'den 2 kat aşağıda olmasıdır. "Aralarında kaç kat var?" sorusunda büyük kat eksi küçük kat eksi 1 yapılır: 5 - 3 - 1 = 1 kat (sadece 4. kat aralarında). "Kaç kat fark var?" sorusunda ise sadece çıkarma yapılır: 5 - 3 = 2 kat fark.

Çıkarım soruları, klasik mantığın silogizm kalıplarını DGS'ye uyarlamış bir alt başlığıdır. Verilen iki ya da üç önermeden zorunlu olarak çıkan sonucu bulmak istenir. Bu sorular doğrudan akıl yürütme testidir; bilgi gerektirmez.

Önerme Türleri: Evrensel ve Tikel

Çıkarım sorularında önermeler dört temel kalıba ayrılır:

• Evrensel olumlu: "Tüm S, P'dir." Örnek: Tüm kediler hayvandır.
• Evrensel olumsuz: "Hiçbir S, P değildir." Örnek: Hiçbir balık karada yaşamaz.
• Tikel olumlu: "Bazı S, P'dir." Örnek: Bazı öğrenciler spor yapar.
• Tikel olumsuz: "Bazı S, P değildir." Örnek: Bazı çiçekler kokmaz.

Tümdengelim Kalıbı

Tümdengelim, genelden özele giden çıkarımdır. Klasik yapı şudur: "Tüm A, B'dir. X bir A'dır. Demek ki X bir B'dir." Örnek: "Tüm kediler hayvandır. Pamuk bir kedidir. → Pamuk hayvandır." Bu çıkarım her zaman geçerlidir; önermeler doğruysa sonuç da doğrudur.

Olumsuz Tümdengelim

"Hiçbir A, B değildir. X bir A'dır. Demek ki X, B değildir." Örnek: "Hiçbir balık karada yaşamaz. Yunus bir balıktır. → Yunus karada yaşamaz." Buradaki kritik nokta: yunus bilimsel olarak memeli ama soruda "Yunus bir balıktır" kabul edilmişse mantık o önermeye dayanır.

"Bazı" İle Çıkarım Yapılamaz

"Bazı" önermesi olumlu olsun olumsuz olsun, kesin sonuç vermez. Örnek: "Bazı öğrenciler spor yapar. Ali bir öğrencidir. → Ali'nin spor yaptığı kesin değildir." Çünkü "bazı" en az birini ifade eder, herkesi değil. Ali o az kişiden olabilir, olmayabilir. Bu sorularda doğru cevap genellikle "belirsiz" seçeneğidir.

Önerme 1	Önerme 2	Geçerli Sonuç
Tüm kuşlar uçar.	Serçe bir kuştur.	Serçe uçar. (Kesin)
Hiçbir balık karada yaşamaz.	Yunus bir balıktır.	Yunus karada yaşamaz. (Kesin)
Bazı öğrenciler spor yapar.	Ali bir öğrencidir.	Belirsiz
Tüm kuşlar uçar.	Penguen bir kuştur.	Penguen uçar. (Önermeye göre kesin)

Ters Çıkarım Hatası

"Tüm kediler hayvandır" cümlesinden "Tüm hayvanlar kedidir" sonucu çıkmaz. Bu çıkarım hatasına ters çıkarım (converse) denir. Aynı şekilde "Tüm meyveler sağlıklıdır"dan "Tüm sağlıklı şeyler meyvedir" çıkmaz. Önerme tek yönlüdür; tersine çevrilemez.

Düz Döndürme Kuralı

Tek bir önerme tipi tersine çevrilebilir: "Hiçbir S, P değildir" eşittir "Hiçbir P, S değildir." Bu eşdeğerliğe düz döndürme denir. Örnek: "Hiçbir balık karada yaşamaz" = "Karada yaşayan hiçbir varlık balık değildir." Diğer önerme tipleri tersine çevrilemez.

Çıkarım sorularının ikinci ana türü koşullu önermelerdir. Soru kalıbı "Eğer A ise B" şeklindedir ve aday A'nın doğru/yanlış olmasından B hakkında ne çıkar sorusunu yanıtlar. Bu kalıbın iki geçerli ve iki geçersiz türevi vardır.

Modus Ponens: Olumlama Yoluyla Çıkarım

Yapı: "Eğer A ise B. A doğru. → Demek ki B doğru."

Örnek: "Eğer çalışırsan başarırsın. Çalıştın. → Başarırsın." Bu çıkarım her zaman geçerlidir. Koşulun ön kısmı (A) gerçekleşmişse arka kısmı (B) zorunlu olur.

Modus Tollens: Karşı Önerme Çıkarımı

Yapı: "Eğer A ise B. B yanlış. → Demek ki A yanlış."

Örnek: "Eğer yağmur yağarsa pikniğe gitmeyiz. Pikniğe gittik. → Yağmur yağmadı." Burada B'nin olumsuzu (pikniğe gittik) gerçekleştiyse A'nın olumsuzu (yağmur yağmadı) çıkar.

Geçersiz Çıkarımlar (Tuzaklar)

Koşullu önermelerde iki tipik tuzak vardır:

• Sonucu olumlama tuzağı: "Eğer A ise B. B doğru. → A doğru." → Geçersiz. Örnek: "Yağmur yağarsa sokaklar ıslanır. Sokaklar ıslak. → Yağmur yağdı." Bu çıkarım yapılamaz; sokaklar başka nedenlerle de ıslanmış olabilir (su borusu patlaması, temizlik vb.).
• Önermeyi yadsıma tuzağı: "Eğer A ise B. A yanlış. → B yanlış." → Geçersiz. Örnek: "Çalışırsan başarırsın. Çalışmadın. → Başarmadın." Bu çıkarım yapılamaz; başka yollarla da başarılmış olabilir.

Çıkarım Tipi	Yapı	Geçerli mi?
Modus Ponens	A → B, A doğru, B?	Geçerli (B doğru)
Modus Tollens	A → B, B yanlış, A?	Geçerli (A yanlış)
Sonucu Olumlama	A → B, B doğru, A?	Geçersiz
Önermeyi Yadsıma	A → B, A yanlış, B?	Geçersiz

Zincirleme Koşul: A → B → C

Koşullar zincirlenebilir: "Eğer çalışırsan başarırsın. Eğer başarırsan mutlu olursun." Bu durumda A → B → C zinciri kurulur. A doğruysa zincirin sonundaki C de zorunlu olur. "Çalıştın → Başarırsın → Mutlu olursun." Çıkarım: çalıştıysan kesinlikle mutlu olursun.

Bağlaçlı Önermeler: Ya-Ya Da

"Ya...ya..." bağlacı kesinlikle ikisinden birinin gerçekleşeceğini söyler (alternatif seçenekler). Eğer biri eleniyorsa diğeri zorunlu olur. Örnek: "Ya bugün ya yarın gideceğim. Bugün gitmedim. → Yarın gideceğim."

"Ne...ne..." bağlacı ise ikisinin de gerçekleşmediğini söyler. "Ne bugün ne yarın geleceğim. → Ne bugün geleceğim ne de yarın." Bu cümleden hiçbir gün gelmeyeceği çıkar.

"Hem...hem..." bağlacı ikisinin de gerçekleşeceğini söyler. "Hem matematik hem fizik çalışacağım. → İkisini de yapacağım."

Sözel mantığın çıkarım sorularında küme mantığı sıkça devreye girer. "Tüm öğretmenler kitap okur. Bazı öğretmenler spor yapar." gibi cümlelerde adayın iki kümenin nasıl kesiştiğini görmesi gerekir. Bu noktada Venn diyagramı görsel destek verir.

Venn Diyagramının Üç Temel Şekli

• Kapsama (içerik): A kümesi B kümesinin tamamen içinde. "Tüm A, B'dir." A küçük halka, B büyük halka. Tüm kediler hayvandır → Kediler halkası, hayvanlar halkasının içinde.
• Ayrıklık: A ve B kümeleri hiç kesişmez. "Hiçbir A, B değildir." İki ayrı halka. Hiçbir balık karada yaşamaz → Balıklar ve karada yaşayanlar farklı halkalar.
• Kesişim: A ve B kümeleri kısmen üst üste biner. "Bazı A, B'dir." İki halkanın çakıştığı bölge vardır. Bazı öğretmenler spor yapar → Öğretmenler ve spor yapanlar halkaları kısmen kesişir.

Çözümlü Örnek: İki Önermenin Birleşimi

Önermeler: "Tüm öğretmenler kitap okur. Bazı öğretmenler spor yapar." Diyagram şöyle kurulur:

1. "Öğretmenler" halkası tamamen "kitap okuyanlar" halkasının içinde.
2. "Spor yapanlar" halkası "öğretmenler" halkasıyla kısmen kesişir.
3. Spor yapanların öğretmen olan kısmı, "kitap okuyanlar" halkasının içinde de yer alır.

Bu yapıdan zorunlu çıkarım: Bazı kitap okuyanlar spor yapar. Çünkü en az bir öğretmen hem kitap okur hem spor yapar; o kişi hem kitap okuyanlar hem spor yapanlar kümesindedir.

Geçersiz Çıkarımlar

Aynı önermelerden çıkarılamayacaklar:

• "Tüm öğretmenler spor yapar" → Yalnızca bazısı dendiği için yanlış.
• "Tüm spor yapanlar öğretmendir" → Diyagramda spor yapanların bir kısmı öğretmen halkası dışında olabilir.
• "Hiçbir öğretmen spor yapmaz" → Önermeyle doğrudan çelişir.
• "Spor yapanlar kitap okumaz" → Bazı öğretmenler hem spor yapıyor hem kitap okuduğu için yanlış.

Önerme	Diyagram	Tikel Çıkarım
Tüm S, P'dir.	S, P'nin içinde.	Bazı P, S'dir.
Hiçbir S, P değildir.	Ayrık iki halka.	Hiçbir P, S değildir.
Bazı S, P'dir.	İki halka kesişir.	Bazı P, S'dir.

Çelişki Tespiti

Sözel mantıkta çelişki testi de yapılır. "Tüm A, B'dir" ile "Bazı A, B değildir" birbirinin çelişiğidir; aynı anda doğru olamazlar. Aynı şekilde "Hiçbir A, B değildir" ile "Bazı A, B'dir" çelişir. Bu çift verilirse mutlaka biri yanlıştır.

Sözel mantığın bir alt başlığı da tablo yorumlamadır. Bu sorular grafikte verilen sayısal verilerden çıkarım yapmayı gerektirir. Hesaplamalar basit, soru ise yorum ağırlıklıdır.

Tablo Yorumlama Soru Kalıpları

• Yüzde hesabı: "Toplam 200 kişiden %40'ı X grubu. Kaç kişi?" → 200 × 0.40 = 80.
• Oran kıyaslama: "Sınıfta 10 erkek, 15 kız var. Erkeklerin sınıfa oranı?" → 10/25 = %40.
• Trend okuma: "2020'de 100, 2021'de 150, 2022'de 200. Artış nasıl?" → Düzenli (yılda +50).
• Kat ilişkisi: "A %60, B %25, C %15. A, C'nin kaç katı?" → 60/15 = 4 kat.
• Yıllık ortalama: "500 → 600 → 700. Yıllık ortalama artış?" → 100 birim/yıl.
• Yüzdesel değişim: "1 milyondan 1.2 milyona. Yüzde kaç artış?" → 0.2/1 = %20.

Yüzde Hesabının Üç Kuralı

1. Toplamın yüzdesi: %X = Toplam × X/100. 200 × 0.40 = 80.
2. Yüzdenin parça/bütüne dönüşü: %X = (Parça × 100) / Bütün. Erkek/Toplam = 10/25 = %40.
3. Yüzdesel değişim: %X = (Yeni - Eski) × 100 / Eski. Burada bölme tabanı başlangıç değeridir, yeni değer değil. (1.2 - 1) / 1 = %20.

Trend Okuma

Sayı dizilerinde üç tip trend vardır:

• Sürekli artış: Her adımda değer büyüyor (100, 150, 200).
• Sürekli düşüş: Her adımda değer küçülüyor (200, 150, 100).
• Dalgalı: Değer bazı adımlarda artıyor, bazılarında düşüyor (100, 150, 120, 180).
• Sabit: Değer değişmiyor (100, 100, 100).

Hesaplama	Formül	Örnek
Toplamın % X'i	Toplam × X/100	200 × 0.40 = 80
Parçanın bütüne oranı	Parça/Bütün × 100	10/25 × 100 = %40
Yüzdesel artış	(Yeni-Eski)/Eski × 100	(120-100)/100 = %20
Kat hesabı	Büyük / Küçük	60/15 = 4 kat
Yıllık ortalama artış	Toplam artış / Yıl sayısı	200/2 = 100 birim/yıl

Sözel mantıkta cümleleri birleştiren bağlaçlar, çıkarımın yönünü tayin eder. Aday hangi bağlacın hangi mantığa karşılık geldiğini bilmek zorundadır. Yanlış bağlaç yorumu doğrudan yanlış cevaba götürür.

Türkçedeki Mantıksal Bağlaçlar

Bağlaç	Mantıksal Anlam	Örnek
Hem...hem	İkisi de doğru	Hem matematik hem fizik çalışacağım.
Ya...ya (ya da)	En az biri doğru (alternatif)	Ya bugün ya yarın gideceğim.
Ne...ne	Hiçbiri doğru değil	Ne çalıştım ne dinlendim.
Eğer...ise	Koşullu önerme (A → B)	Eğer çalışırsan başarırsın.
Çünkü	Sebep-sonuç (B çünkü A)	Üşüdüm çünkü ceketsizdim.
O hâlde / Demek ki	Sonuç çıkarma (A → demek ki B)	Pikniğe gittik, demek ki yağmur yağmadı.

"Ya...Ya" ve "Ya da" Mantığı

Türkçede "ya" tek başına ya da "ya da" şeklinde geçer. İki seçenekten en az biri gerçekleşir. Birinin elenmesi diğerinin kesinleşmesini sağlar. "Ya bugün ya yarın gideceğim. Bugün gitmedim." sonucunda yarın gideceğim çıkar.

Mantıkta "ya...ya" bağlacının iki yorumu vardır:

• İçleyici (inclusive): En az biri doğru, ikisi de olabilir. Çoğu cümlede bu yorum geçerlidir.
• Dışlayıcı (exclusive): İkisinden tam biri doğru. "Ya kazanırsın ya kaybedersin" gibi çelişen seçeneklerde bu yorum kullanılır.

"Ne...Ne" İle Tikel Olumsuz

"Ne...ne" bağlacı her iki seçeneği de olumsuzlar. "Ne yağmur yağdı ne kar yağdı" = "Yağmur yağmadı ve kar yağmadı." Bu yapı evrensel olumsuza eşdeğerdir.

Çelişki Tespiti: İki Cümlenin Mantıksal İlişkisi

Sözel mantıkta verilen cümlelerden bazıları birbiriyle çelişir. Çelişki demek bir cümlenin diğerini doğrudan yalanlaması demektir. İki çelişen cümle aynı anda doğru olamaz.

Cümle 1	Çelişiği
Tüm S, P'dir.	Bazı S, P değildir.
Hiçbir S, P değildir.	Bazı S, P'dir.
Sokaklar ıslak.	Sokaklar kuru.
Ali geldi.	Ali gelmedi.

Çelişki Olmayan İlişkiler

İki cümle birbirine zıt görünse de mantıksal çelişki olmayabilir. "Tüm S, P'dir" ile "Hiçbir S, P değildir" birbirinin karşıtıdır (contrary), çelişiği değil. İkisi de aynı anda yanlış olabilir (örneğin "bazı S, P'dir, bazı S, P değildir" durumunda). Çelişki dar; karşıtlık geniş bir ilişkidir.

Sözel mantığın en sinsi tarafı, dilin sürüklediği otomatik yanlışlıklardır. Aday günlük hayatta kullandığı düşünme alışkanlıklarıyla soruyu çözmeye kalkarsa tuzağa düşer. Bu bölüm, sınavda en sık karşılaşılan kavram karışıklıklarını ele alır.

"Tüm" - "Bazı" - "Hiç" Karışıklığı

Üç önerme niceliği iç içe geçtiğinde aday sıkça hata yapar:

• "Tüm öğretmenler kitap okur" ile "Bazı öğretmenler kitap okur" aynı anlama gelmez. İkincisi birincisini hem doğrular hem de tersini yalanlamaz; ama birincisi ikincisini ima eder.
• "Hiçbir öğretmen spor yapmaz" ile "Bazı öğretmenler spor yapmaz" aynı değildir. İlki tamamen olumsuz, ikincisi yalnızca bir kısmı olumsuz.

Gerek Şart - Yeter Şart Karışıklığı

Yeter şart: A varsa B kesinlikle vardır. "Yağmur yağarsa sokak ıslanır." Yağmur sokağın ıslanması için yeterlidir.

Gerek şart: B olabilmesi için A şarttır; A yoksa B olmaz. "Sınav için kalem gerekli." Kalem yoksa sınav olmaz.

Bu iki şart karıştırılırsa sonuç olumlama tuzağına düşülür: "Sokak ıslakken yağmurun yağdığı" denemez çünkü yağmur yeter şart, sokak ıslanmasının yegâne sebebi değildir.

Doğrudan / Dolaylı Akrabalık

"Annemin kardeşinin kızı kim olur?" sorusu çoğu adayın kafasını karıştırır. Sorunun adımı: annemin kardeşi → dayım/teyzem; teyzemin/dayımın kızı → kuzenim. "Babamın babasının karısı" da aynı şekilde adım adım çözülür: babamın babası → dedem; dedemin karısı → babaannem.

Sıkça Karıştırılan	Hatalı Cevap	Doğru Cevap
Annemin kardeşinin kızı	Yeğen / Teyze	Kuzen
Babamın kız kardeşinin kocası	Dayı / Amca	Enişte
Eşimin annesinin oğlu	Kayınpeder / Bacanak	Kayınbirader
Kardeşimin annesi	Teyze / Hala	Annem
Babamın babasının karısı	Anneanne / Annem	Babaanne

Yön Karışıklığı: Sağ-Sol Çevirme

Yön sorularında en sık tuzak referans değişimidir. "Ali'nin solunda Veli, sağında Mehmet" denildiğinde sıralama Veli-Ali-Mehmet olur (soldan sağa). "Veli'nin sağındaki kim?" sorulduğunda Veli açısından bakıldığında sağ taraf Ali olur. Aday Ali açısından düşünmemeli; soruda kimin perspektifi varsa o perspektif kullanılmalı.

Sıralama vs. Konum Farkı

İki kişi arasında "kaç kat var" ile "kaç kat fark var" ayrı sorulardır. 5. ve 3. kat arasında 2 kat fark vardır ama 1 kat (sadece 4. kat) aralarında yer alır. Aralarında ifadesi içeren bireyleri saymaz, dışlar.

Bu bölümde yukarıdaki tüm yöntemleri tek bir senaryoya uygulayacağız. Aşağıdaki üç çözümlü örnek, sözel mantığın altı temel tipinin nasıl entegre çalıştığını gösterir.

Örnek 1: Beş Kişilik Apartman (Sıralama)

Hikâye: Ali, Bora, Cankat, Doruk ve Erol beş katlı bir apartmanda oturmaktadır. Her katta bir kişi vardır.

Önermeler:

1. Cankat ikinci katta oturmaktadır.
2. Bora, Doruk'un bir üst katında oturmaktadır.
3. Ali, Erol'un üstünde yer alan katlardan birinde oturmaktadır.

Çözüm Adımları:

1. Katları sabit eksen yap (1, 2, 3, 4, 5). Cankat'ı kesin olarak 2. kata yerleştir.
2. Bora-Doruk çifti iki ihtimalli: (5, 4) veya (4, 3).
3. Geriye Ali ve Erol kalır. Ali, Erol'un üstünde olmalı. Erol mecburen 1. kata düşer (çünkü 2 dolu, Bora-Doruk çifti üst katları kapatabilir).
4. İhtimal 1: Bora 5, Doruk 4 → Ali kalan 3'e gider, Erol 1'e.
5. İhtimal 2: Bora 4, Doruk 3 → Ali kalan 5'e gider, Erol 1'e.

Sonuç: İki ihtimalde de Erol 1. katta. Erol'un yeri kesin; diğer adayların yerinde kararsızlık var.

Örnek 2: Spor Salonu Programı (Çoklu Tablo)

Hikâye: Ali, Bora, Cankat, Doruk, Erol ve Fatih bir spor salonunda haftanın farklı günlerinde spor yapar.

Önermeler:

1. Hiç kimse pazar günü spor yapmıyor.
2. Doruk cuma günü spor yapıyor.
3. Ali, Cankat'tan bir gün önce spor yapıyor.
4. Erol, Bora'dan bir gün sonra spor yapıyor.

Çözüm Adımları:

1. Günleri sabit eksen yap: Pzt, Salı, Çar, Per, Cuma, Cmt. Pazar dışlandı.
2. Doruk → Cuma. Listeden çıkar.
3. Ali-Cankat ikilisi peş peşe. Olası hücreler: (Pzt-Salı), (Salı-Çar), (Çar-Per). Cuma dolu olduğu için (Per-Cuma) olamaz.
4. Bora-Erol ikilisi peş peşe. Bu ikili Ali-Cankat ile çakışmamalı.
5. İhtimaller eleyince Fatih cumartesiye sabitlenir.

Sonuç: Fatih'in günü cumartesi olarak kesinleşir; diğerlerinde üç ihtimalli yapı kalır.

Örnek 3: İki Hava Yolu Şirketi (Çoklu Eksen)

Hikâye: L ve M havayolu şirketleri hafta sonu uçuş programlarında Tayland, Uruguay, Venezuela, Yugoslavya ve Zambiya seferi yapmıştır.

Önermeler (özet):

1. Her şirket beş ülkeye birer kez sefer yapmıştır.
2. L şirketi cumartesi 3, M şirketi cumartesi 2 ülkeye sefer yapmıştır.
3. L şirketi cumartesi 1. sırada Tayland'a, M şirketi Zambiya'ya sefer yapmıştır.
4. L şirketi pazar 2. sırada Zambiya'ya sefer yapmıştır.
5. M şirketi Venezuela ve Yugoslavya'ya aynı gün ve art arda sefer yapmıştır.
6. Venezuela seferini iki şirket de aynı gün ve aynı sırada yapmıştır.
7. Yugoslavya seferini iki şirket farklı sırada yapmıştır.

Çözüm Adımları:

1. İki ayrı tablo kur: L şirketi (cumartesi 3 + pazar 2 sıra), M şirketi (cumartesi 2 + pazar 3 sıra).
2. Kesin atamaları yap: L'nin cumartesi 1. → Tayland; M'nin cumartesi 1. → Zambiya; L'nin pazar 2. → Zambiya.
3. Venezuela-Yugoslavya M'de aynı gün, peş peşe. Cumartesi tek boşluk var, Pazar 3 boşluk var. Demek ki bu çift pazara yerleşir.
4. Venezuela aynı sırada her iki şirkette → L'nin pazar 1.'sine Venezuela.
5. Yugoslavya farklı sırada → M pazar 2., L pazar 3. (mecburen).
6. Geriye Tayland ve Uruguay kalır → L cumartesi 2. veya 3.; M cumartesi 2. ve pazar 3.

Sonuç: L şirketinin tüm sıraları kesinleşir; M'nin tek belirsizliği Tayland-Uruguay arası kalır.

Genel Strateji Özeti

Adım	Yapılacak
1	Hikâyeyi oku, kişi/eşya/sıra sayısını çıkar.
2	Sabit ekseni belirle (gün, kat, sıra). Tabloyu kur.
3	Kesin önermeleri tara, hücrelere yerleştir.
4	İhtimalli önermeleri görselleştir; tabloyu ikiye/üçe böl.
5	Tüm önermeler işlendiğinde tabloyu kontrol et.
6	Soruları sırayla oku; her soruda ihtimalleri tara.
7	Eleme yap: kesinlikle doğru / kesinlikle yanlış / belirsiz.

DGS sözel mantık başlığı yıldan yıla benzer kalıplarla tekrarlanır. Adayın bu tekrarları öğrenmesi, sınavdaki sürpriz oranını minimuma indirir. Aşağıda en sık karşılaşılan örüntüler ve çözüm refleksleri yer alır.

Sık Çıkan Senaryolar

• Bina kat sıralaması: 4-7 kişi, 4-7 kat. "Bir-üst, bir-alt, üstünde yer alan" gibi ihtimalli önermeler. Çözüm: katları sabit tut.
• Hafta günü programı: 5-7 kişi, haftanın günleri. "Pazar yok" gibi negatif önerme her zaman gelir. Çözüm: günleri sabit tut, pazar varsa dışla.
• Yarış sıralaması: 5-11 kişi, sıra numaraları. Birinci, sonuncu ve ortadaki belli edilir. Çözüm: en geniş sıra cetveli çiz.
• Mağaza ödeme kuyruğu: Müşteriler ürün alır (pantolon/gömlek). Çift değişkenli tablo gerekir.
• Üniversite tercihi: Adaylar üniversitelere yerleşir; her üniversitenin kontenjanı farklıdır.
• Şarkı dinleme sırası: Sanatçının albümünden parçalar belirli sırayla dinlenir.
• Şehirden Anıtkabir/Göbeklitepe ziyareti: 5-10 şehir, kafileler, sıralı geliş.
• Spor salonu programı: Kim hangi gün antrenman yapar.
• Akrabalık zinciri: 2-3 adımlık ilişkiler.
• Pusula yön dönüşü: 1-3 dönüşten sonra yön bulma.

Soru Kökü Türleri

Soru Kökü	Anlamı	Yöntem
"Kesinlikle doğrudur"	Tüm ihtimallerde geçerli olan	Her iki sütunda da aynı veriye bak
"Kesinlikle yanlıştır"	Hiçbir ihtimalde geçerli olmayan	Hiçbir sütunda mümkün olmayan seçeneği bul
"Olabilir/olamaz"	En az bir ihtimalde geçerli olan	Tek bir sütunda da mümkün olan kabul edilir
"X biliniyorsa Y nedir"	Şartlı çıkarım	İhtimallerden bir taneyi ele, kalan üzerinden çöz
"Hangi bilgi verilirse tablo netleşir"	Yeterli koşul sorusu	Belirsiz hücrelerin tamamını netleştirenleri ara
"Hangileri olabilir"	Tüm uygun adaylar	İhtimal sütunlarındaki tüm seçenekleri topla

Sınav Stratejisi

DGS Türkçe testinde sözel mantık başlığı genelde testin son 10 sorusudur. Aday önce paragrafta anlam ve sözcükte anlam bölümlerini bitirip kalan süreyle sözel mantığa odaklanır. Ortalama bir aday için bir küme (4 soru) 6-8 dakikada çözülmelidir. Tablo kurma 2-3 dakika, dört soru cevaplama 3-4 dakika sürer. Bu süre tutturulamıyorsa kümenin son sorusu boş bırakılıp diğer kümeye geçilir.

Yapılmaması Gerekenler

• Hikâyeyi sadece okumak: Mutlaka tabloya çevirmeli.
• Önermeleri ezbere düşürmek: Her önerme tabloda görsel olarak işlenmeli.
• "Sezgisel" cevap: Sözel mantık matematik gibidir; cevap kesin türetilir, sezgi yanıltıcıdır.
• Şıkları erken okumak: Önce tablo bitirilmeli, sonra şıklara dönülmeli.
• Aynı kümede tüm soruları çözmeye takılmak: Üçüncüde tıkanılırsa dördüncüye atlamak gerek.

Bu kapanış bölümünde, sözel mantık başlığında en sık yapılan hatalar ve son dakika hatırlatmaları sıralanır. Sınava girerken bu liste zihinde tutulduğunda 8 soruluk kümede 6-7 net almak ulaşılabilir bir hedef olur.

15 Maddelik Hata Önleme Listesi

1. Tablo kurmadan başlama. Hikâye sadece okunarak çözülmez; mutlaka kâğıdın köşesine tablo çiz.
2. Sabit ekseni doğru seç. Günler, katlar, saatler sabittir; kişiler değişkendir.
3. Kesin önermeyi önce işle. "X 3. katta" gibi ifadeler tabloya hemen yerleşir.
4. İhtimalli önermeyi görselleştir. Bir-üst/bir-alt önermelerinde tabloyu ikiye böl.
5. "Bazı" ile evrensel sonuç çıkarma. Bazı en az bir demektir, herkes değil.
6. Ters çıkarım yapma. "Tüm A, B'dir" cümlesinden "Tüm B, A'dır" çıkmaz.
7. Sonuç olumlama tuzağına düşme. "Yağmur → ıslaklık" doğru olsa da "ıslaklık → yağmur" çıkarımı geçersizdir.
8. Akrabalıkta adım atla. "Annemin kardeşinin kızı" → annemin kardeşi → onun kızı şeklinde iki adımla çözülür.
9. Hala-Teyze ve Amca-Dayı karıştırma. Hala/amca babadan; teyze/dayı annedendir.
10. Yön sorularında perspektif değiştirme. Soruda kimin perspektifi varsa o kullanılır.
11. "Aralarında kaç" ve "kaç fark" karıştırma. Aralarında sınırlar dahil değildir; fark çıkarmadır.
12. Yüzde artışta tabanı şaşırma. Yüzdesel artışta payda her zaman başlangıç değeridir.
13. Şartlı soruda tüm ihtimalleri inceleme. Şart verildiğinde uyumsuz ihtimal elenir; yalnız kalan üzerinden çözüm yapılır.
14. Ya...ya bağlacında "ne biri ne öteki" düşünme. "Ya...ya" en az birini söyler; ikisi de olabilir.
15. Sınav süresini aşırı zorlamama. Bir kümeye 8 dakikadan fazla harcanmıyorsa diğer kümeye atla.

Konu Sonu Kontrol Listesi

Beceri	Test
Tablo kurma	Hikâyeyi 30 saniyede şemaya çevirebiliyor musun?
İhtimal görselleştirme	İki sütunlu/üç sütunlu yapı kurabiliyor musun?
Modus ponens / tollens	"A → B" yapısında dört türevi tanıyor musun?
Akrabalık şeması	15 akrabalık adını tanımıyla eşleyebiliyor musun?
Yön çevirme	Sağa/sola/180° dönüşleri saniyede yapabiliyor musun?
Yüzde hesabı	Yüzde, oran, kat ve trend formüllerini biliyor musun?
Çelişki/karşıtlık	Bir cümlenin çelişiğini doğru türetebiliyor musun?
Soru kökü ayırt etme	"Kesinlikle doğru / olabilir / şartlı" ayrımını yapabiliyor musun?

DGS Sözelinde Mantığın Yeri

DGS Türkçe testinde sözel mantık ortalama 4-6 soruyla temsil edilir (sınav yıllarına göre tek soru ya da kısa hikâyeli küme biçiminde gelebilir; ÖSYM güncel sınav kılavuzu yıl başında soru dağılımını açıklar). Paragraf ve sözcük-cümle anlamından sonra en yüksek paya sahip dördüncü konu başlığıdır; doğru çalışıldığında bu pay güvenceye alınır.

Bu konunun anlatımı bittikten sonra sayısal teste geçilir. Bir sonraki konu olan Temel Kavramlar, sayılar bilgisinin ilk durağıdır.