TYT Kimya — Kovalent Adlandırma ve Metalik Bağ (Akronimler + Hızlı Dizin + ÖSYM Çözümlü)

Kovalent adlandırma ve metalik bağ konusunun belkemiği on kuralda toplanır. Aşağıdaki akronim mnemonikleri, sınav anında "şimdi mono yazılır mıydı?" tereddüdünü on saniyenin altına indirir. Her satır tek bir kuralı sıkıştırır; her akronim, kuralın özünü taşıyan üç-dört kelimenin baş harflerinden oluşur.

Bu dizin, konunun tüm temel bilgilerini sınav öncesi tek bakışta tarayabileceğin biçimde gruplar. Sınava 30 dakika kalmışsa sadece bu listeyi okumak, konunun %80'ini hatırlatmaya yeter.

A. Yunan Sayı Ön Ekleri (1-10)

• 1 → mono, 2 → di, 3 → tri, 4 → tetra, 5 → penta
• 6 → heksa (hegza), 7 → hepta, 8 → okta, 9 → nona, 10 → deka

B. Adlandırma Sırası

• Elektronegatifliği az olan atom önce (genelde sol-aşağıdaki).
• İkinci atom anyon adıyla yazılır: -ür (klorür, florür, hidrür), -oksit (O için), -it (S için bazen).
• İlk atomda sayı 1 ise mono yazılmaz; ikincide sayı 1 olsa bile yazılır.
• Halojenli hidrojen bileşiklerinde (HF, HCl, HBr, HI) ikinci mono da yazılmaz.

C. Karbon-Oksijen Ailesi

• CO → karbon monoksit (zehirli, kömür sobası)
• CO₂ → karbon dioksit (solunum ürünü, yangın söndürücü)
• CCl₄ → karbon tetraklorür (organik çözücü)
• CF₄ → karbon tetraflorür

D. Azot-Oksijen Ailesi (en sık sorulan)

• NO → azot monoksit
• NO₂ → azot dioksit
• N₂O → diazot monoksit (güldürücü gaz)
• N₂O₃ → diazot trioksit
• N₂O₄ → diazot tetraoksit
• N₂O₅ → diazot pentaoksit
• NH₃ → amonyak (azot trihidrür de doğru)

E. Kükürt ve Fosfor Bileşikleri

• SO₂ → kükürt dioksit (asit yağmuru öncüsü)
• SO₃ → kükürt trioksit (sülfürik asit ara ürünü)
• P₂O₅ → difosfor pentaoksit (kurutucu)
• PCl₅ → fosfor pentaklorür

F. Halojenli Hidrojen Bileşikleri

• HF → hidrojen florür (sulu: hidroflorik asit)
• HCl → hidrojen klorür (sulu: hidroklorik asit, tuz ruhu)
• HBr → hidrojen bromür
• HI → hidrojen iyodür

G. Klasik Asit Adları

• H₂SO₄ → sülfürik asit (zaç yağı)
• HNO₃ → nitrik asit (kezzap)
• H₂CO₃ → karbonik asit (soda suyu)
• H₃PO₄ → fosforik asit

H. Metalik Bağ — Çekirdek Bilgiler

• Metalik bağ = pozitif iyon örgüsü + delokalize elektron denizi arasındaki elektrostatik çekim.
• Metalik bağ kolektiftir; iki atom arası lokalize değildir.
• Üç temel özellik: parlaklık, iletkenlik, dövülebilirlik/sünek olma.
• Bağ kuvveti = katyon yükü / katyon yarıçapı.
• Üçüncü periyot: Na < Mg < Al (yük arttı, bağ güçlendi).
• 1A grubu yukarıdan aşağı: Li > Na > K > Rb > Cs (yarıçap büyüdü, bağ zayıfladı).
• Alaşım = iki veya daha fazla metalin (veya metal+metal-olmayan örn. çelikte demir+karbon) homojen karışımı; metalik bağ alaşımda da vardır.
• Önemli alaşımlar: çelik (Fe + C), pirinç (Cu + Zn), bronz (Cu + Sn).

İyonik bileşiklerin adlandırılmasında kritik olan bilgi iyonların yüküdür; çapraz alt ünü işlemiyle yükler sayıya dönüştürülür ve bileşik formülü ortaya çıkar. Kovalent bileşiklerde ise böyle bir kurallılık yoktur: aynı iki ametal farklı oranlarda birleşerek birden çok bileşik kurabilir. Azot ve oksijen ikilisine bakalım: NO, NO₂, N₂O, N₂O₃, N₂O₄, N₂O₅ — aynı iki element, altı farklı bileşik. Bu bileşikleri birbirinden ayırt etmek için adlandırmada sayının bir şekilde temsil edilmesi şarttır.

Latince Sayı Ön Ekleri

Sistematik adlandırma Yunanca/Latince kökenli on adet sayı ön ekiyle yapılır. İlk dört tanesi çok yoğun kullanılır; ileriki ünitelerde (özellikle organik kimyada AYT'de) alkan isimlendirmesinde pentan, heksan, heptan, oktan gibi türevleriyle tekrar karşınıza çıkarlar.

Bileşikte Hangi Sayı, Hangi Eleme Gider?

Bir kovalent bileşiği okurken atomun formüldeki indisi, onun adının önüne gelen ön eki belirler. Örneğin N₂O₅ için okuma şöyle ilerler: önce azotun indisi (2) → di; sonra element adı → azot; sonra oksijenin indisi (5) → penta; son olarak anyon soneki → oksit. Böylece diazot pentaoksit adı çıkar.

Kovalent adlandırmanın ilk kuralı hangi atomun önce yazılacağıdır. Genel kabul şudur: elektronegatifliği daha az olan atom önce yazılır, elektronegatifliği yüksek olan atom sona gelir. Bu yüzden CO₂'de önce "karbon", sonra "dioksit" yazılır; çünkü oksijen elektronegatiflikçe karbondan yüksektir. Aynı mantıkla N₂O₅'te önce azot (daha az elektronegatif), sonra oksijen yazılır.

Beş Adımlı Adlandırma Rehberi

1. Bileşiğin kovalent olduğunu doğrula. Formüldeki tüm atomlar 4A-7A arası ametaller ise kovalenttir. Metal varsa adlandırma iyonik kurallarına geçer.
2. Birinci atomun sayısını Yunan ön ekiyle söyle. Ancak ilk atomun sayısı 1 ise mono ön eki yazılmaz. Bu en sık hata yapılan noktadır.
3. Birinci atomun kendi adını (element adını) yaz. Örnek: karbon, azot, fosfor, kükürt, hidrojen.
4. İkinci atomun sayısını her durumda Yunan ön ekiyle söyle. Sayı 1 bile olsa "mono" yazılır (halojenlerde özel istisna hariç). Örnek: karbon monooksit, karbon dioksit.
5. İkinci atomun anyon adını yaz. -ür (klorür, florür, nitrür, hidrür), -it, veya element özel sonekleri (oksit) kullanılır.

Uygulamalı Örnekler — Azot-Oksijen Ailesi

Diğer Klasik Örnekler

• CO: Karbon monoksit (zehirli gaz, kömür sobasından sızan gaz).
• CO₂: Karbon dioksit (solunum ürünü, yangın söndürücüde kullanılır).
• SO₂: Kükürt dioksit (kömür yakılmasının yan ürünü, asit yağmurlarının öncülü).
• SO₃: Kükürt trioksit (sülfirik asit üretiminin ara ürünü).
• P₂O₅: Difosfor pentaoksit (kuvvetli bir kurutucu ajan).
• PCl₅: Fosfor pentaklorür (ilk sayı 1, ikinci sayı 5).
• CCl₄: Karbon tetraklorür (endüstriyel çözücü, organik sentezde kullanılır).
• CF₄: Karbon tetraflorür (soğutucu akışkan üretiminde).
• H₂O: Dihidrojen monoksit — ama geleneksel adı sudur.

Sık Sorulan Çeldiriciler

Adlandırma kuralları genel geçer olsa da iki önemli istisna vardır: amonyak (NH₃) ve halojen bileşikleri (HF, HCl, HBr, HI). Bu iki durum TYT'de ayrı ayrı sorulan özel bilgilerdir.

Amonyak Meselesi

NH₃ bileşiğinin formülünde azot (daha az elektronegatif) önce, hidrojen sonra gibi görünür. Bu yüzden yüzeysel bakışla "azot trihidrür" ismi çıkarılabilir. Ancak hidrojen (2.2) ve azot (3.0) karşılaştırıldığında elektronegatifliği yüksek olan azottur; yani kural gereği azot sonra gelmelidir. Bu nedenle IUPAC bakışıyla bileşiğin gerçek sistematik adı şudur:

sınav soruları genellikle bu iki adı beraber kullanarak öğrencinin kafasını karıştırmaz; "Azot trihidrür olan amonyağın formülü aşağıdakilerden hangisidir?" gibi güvenli bir ifadeyle sorar. Bu yüzden öğrencinin hem amonyak hem azot trihidrür adlarının aynı bileşiği belirttiğini bilmesi yeterlidir. Cevap seçeneklerinde yalnız "amonyak" geçerse tereddüt etmeden işaretleyin.

Halojenlerin Özel Durumu

7A grubundaki halojenler (F, Cl, Br, I) hidrojenle yaptığı bileşiklerde özel bir adlandırma kuralıyla anılır. Normalde ikinci atomun sayısı 1 olsa bile "mono" söylenir; ancak halojenli hidrojen bileşiklerinde ikinci atomdaki mono ön eki de yazılmaz. Dolayısıyla:

• HF → Hidrojen florür (monoflorür değil)
• HCl → Hidrojen klorür (monoklorür değil)
• HBr → Hidrojen bromür
• HI → Hidrojen iyodür

Bu bileşikler saf halde gaz halindedir; suda çözündüklerinde ise asit özelliği gösterirler ve adlandırma değişir: HCl'nin sulu çözeltisine hidroklorik asit, HF'nin sulu çözeltisine hidroflorik asit, HBr'nin sulu çözeltisine hidrobromik asit denir.

Asitlerin Adlandırılması — Bilgi Penceresi

Diğer Geleneksel Adlar

Bazı kovalent bileşiklerin sistematik ad yerine geleneksel adları kabul edilir. Bu isimler ezbere bilinmelidir çünkü sınav soruları genellikle geleneksel adı verir ve sistematik karşılığını sorar:

• H₂O: Su (dihidrojen monoksit)
• NH₃: Amonyak (azot trihidrür)
• CH₄: Metan (geleneksel, AYT organik kimyada alkan adı)
• C₂H₆: Etan
• C₂H₂: Asetilen (etin)

Metalik bağ, iyonik ve kovalent bağdan sonra güçlü etkileşimlerin üçüncü ve son türüdür. Metaller yalnızca kendi atomlarıyla veya başka metallerle alaşım oluştururken bu bağı yapar. Yani bir bakır teli, bir alüminyum levhayı, bir demir çubuğu veya prinç (bakır-çinko alaşımı) ile tutan asıl etkileşim metalik bağdır.

Metal Atomlarının Temel Özellikleri

Metal atomlarının iki temel özelliği metalik bağı anlamak için yeterlidir. Birincisi, metaller düşük iyonlaşma enerjisine sahiptir; yani son yörüngelerindeki değerlik elektronlarını kolayca serbest bırakabilirler. İkincisi, metal atomlarının değerlik elektron sayısı, enerji seviyelerinin dolabileceği toplam sayıdan daha azdır; yani boş enerji katmanları vardır ve komşu atomun elektronları bu boş katmanlara kolayca sıçrayabilir.

Elektron Denizi Modelinin Mantığı

Basitçe anlatırsak: metalde atomların çekirdekleri sabit birer düğüm noktasında durur, değerlik elektronları ise herhangi bir belirli çekirdeğe bağlı olmadan hepsinin arasında rahatça dolaşır. Bu dolaşan elektron bulutu, her pozitif çekirdeği kendine doğru çekerek metal örgüsünü tutan "yapıştırıcı" görevi görür. Yani metalik bağ, kovalent bağdaki gibi iki atom arasında lokalize değildir; bir metal parçasının tamamına yayılmış kolektif bir bağdır.

Alaşımlar

İki veya daha fazla metal birlikte eritilip katılaştırıldığında oluşan karışıma alaşım denir. Alaşımlarda da metalik bağ geçerlidir; farklı metal atomları birbirinin elektron denizine katılır ve birleşmiş bir örgü oluştururlar. Önemli alaşım örnekleri: pirinç (bakır + çinko), bronz (bakır + kalay), çelik (demir + karbon — karbon burada metal değil ama atomlar arası boşlukları doldurur), sert çelik (demir + nikel + krom).

Elektron denizi modeli, metallerin gündelik hayatta gözlemlediğimiz kendine has özelliklerini açıklar. TYT'de metalik bağdan gelen soruların çoğu bu özellikleri ve sebeplerini sorgular. Üç temel özelliği ezberleyip "neden?" sorusuna cevap verebilmek, bu başlığın sınavdaki karşılığını kolayca kazanmanızı sağlar.

Özellik 1 — Tel ve Levha Haline Getirilebilme (İşlenebilirlik)

Metaller dövülebilir (levha haline getirilebilir) ve çekilebilir (tel haline getirilebilir). Altın, bu özelliğin en iyi örneğidir: yalnızca 1 gram altın kilometrelerce uzunluğa çekilebilir veya mikron kalınlığında levhalar halinde yayılabilir. Peki neden? Metale bir darbe uygulandığında, pozitif iyonlar birbirinin konumuna kayar; ancak arada hareketli elektron denizi olduğu için kayma sırasında bağ kopmaz. Elektronlar pozisyonları tekrar bağlar. İyonik kristallerde aynı kaydırma artı-artı iyonların yan yana gelmesine ve çatlamasına yol açarken metalde böyle bir problem yaşanmaz.

Özellik 2 — Isı ve Elektriği İyi İletme

Metaller en iyi ısı ve elektrik iletkenleridir. Bu özelliğin sebebi de yine elektron denizidir. Bir metale bir uçtan elektrik uygulandığında, elektron denizi içindeki elektronlar dalga halinde itilir ve hızla diğer uca iletir; bu elektrik iletimidir. Benzer biçimde, metalin bir ucu ısıtıldığında oradaki elektronların titreşim enerjisi hızla tüm elektron denizine yayılır; bu da ısı iletimidir. Bu yüzden gümüş, bakır ve altın gibi metaller elektrik tellerinde, alüminyum ise mutfakta ısıtma araçlarında tercih edilir.

Özellik 3 — Yeni Kesilmiş Yüzeyler Parlaktır

Bir metal parçası kesildiğinde veya zımparalandığında ortaya çıkan yeni yüzey genellikle parlaktır. Bu parlaklık, yüzeye gelen ışığın elektron denizi tarafından yansıtılmasından kaynaklanır. Gelen ışık fotonları elektronları uyarır, uyarılan elektronlar hemen ışığı geri yayar; bu yansıma bize "metal parıltısı" olarak görünür. Zamanla yüzey okside olduğunda (metal oksijenle tepkimeye girip oksit tabakası oluşturduğunda) bu parlaklık kaybolur; bu yüzden eski sikkeler veya paslanmış demir mat görünür.

Metalik Bağ Kuvveti

Metalik bağın kuvveti her metalde aynı değildir. Bağ kuvvetini belirleyen iki ana etken vardır:

Bu kuralın en klasik uygulaması üçüncü periyotta yer alan üç metalin karşılaştırılmasıdır:

• Na (sodyum): Katyon yükü +1 (değerlik elektronu 1). Zayıf metalik bağ. Erime noktası düşük (97.8°C), bıçakla kesilebilir.
• Mg (magnezyum): Katyon yükü +2 (değerlik elektronu 2). Orta şiddette bağ. Erime noktası daha yüksek (650°C), sert.
• Al (alüminyum): Katyon yükü +3 (değerlik elektronu 3). Güçlü bağ. Erime noktası 660°C, sertlik orta ama sağlam.

Aynı periyottaki metallerin yarıçapları birbirine yakın olduğundan, asıl belirleyici yüktür. Yük +1'den +3'e çıkarken metalik bağ kuvveti de belirgin biçimde artar: Na < Mg < Al.

Aynı Grupta Aşağı İnerken

Aynı grupta yukarıdan aşağıya gidildiğinde yarıçap büyüdüğünden ve yük aynı kaldığından metalik bağ zayıflar. Örneğin 1A grubunda: Li > Na > K > Rb > Cs şeklinde erime noktası düşer; yani bağ zayıflar. Sezyum oda sıcaklığına yakın bir sıcaklıkta erir.

Sık Sorulan Yargılar

Kovalent adlandırma ve metalik bağ, TYT Kimya 2. ünitesindeki "güçlü etkileşimler" bölümünün son konularıdır. Bu noktada iyonik, kovalent ve metalik bağları beraber karşılaştırmak gerekir çünkü sorular çoğu zaman üç bağ tipini bir arada sınar. "Aşağıdaki bileşiklerden hangisinde hem iyonik hem de kovalent bağ bulunur?" gibi sorular bu yüzden karşımıza çıkar.

Üç Bağ Türünün Karşılaştırma Tablosu

Hem İyonik Hem Kovalent Bağ İçeren Bileşikler

ÖSYM'nin klasik bir soru tipi: "Aşağıdaki bileşiklerden hangisi hem iyonik hem de kovalent bağ içerir?" Bu sorunun cevabı genellikle amonyum (NH₄⁺) veya nitrat (NO₃⁻) gibi kök iyonların bulunduğu bileşiklerdir. Çünkü kök iyonun içindeki atomlar (N ve H ya da N ve O) kendi aralarında kovalent bağ yapar; ardından bu kök iyon, başka bir iyonla iyonik bağ yapar.

Amonyum iyonu, iyonik bileşik kurma yeteneğine sahip tek kök katyondur; bu bilgi tek başına pek çok soruyu çözmeye yeter. Amonyum görürseniz (NH₄Cl, (NH₄)₂SO₄, NH₄NO₃) bileşikte hem iyonik hem kovalent bağın bulunduğundan emin olabilirsiniz.

Hem Polar Hem Apolar Kovalent Bağ İçeren Bileşikler

"Aşağıdaki bileşiklerden hangisi hem polar hem de apolar kovalent bağ içerir?" sorusunun klasik cevabı asetilen (C₂H₂) gibi bileşiklerdir:

• H-C bağları polar kovalenttir (farklı ametal: H ve C).
• C≡C bağı ise apolar kovalenttir (aynı ametal: iki karbon).

Benzer şekilde C₂H₆ (etan), C₂H₄ (etilen) gibi organik bileşikler de hem polar hem apolar bağ içerir.

Hidrojenin Davranışı — Hem Metal Hem Ametal

Hidrojen özel bir elementtir: 1A grubunda yer alsa da hem metal gibi davranıp elektron verebilir (H⁺ oluşturur), hem ametal gibi davranıp elektron alabilir (H⁻ oluşturur). Bu yüzden hidrojen:

• Başka bir ametalle (örn. klor) bir araya gelirse kovalent bağ yapar (HCl).
• Bir metalle (örn. sodyum) bir araya gelirse metal hidrür denen iyonik bileşik oluşturur (NaH: Na⁺ H⁻).

Bu ikili davranış, asit-baz konusunda ve organik kimyada tekrar karşımıza çıkar. TYT düzeyinde bu kadar ayrıntı yeterlidir.

Genel Strateji — Sınav Günü Yaklaşımı

Zayıf etkileşimler (hidrojen bağı, dipol-dipol, London kuvvetleri) ise güçlü etkileşimlerin ardından gelecek bir sonraki başlığa bırakılır; ancak zayıf etkileşimlerin kavranması için önce güçlü bağların (özellikle polar kovalent molekül bilinci) sağlam oturmuş olması gerekir. Bu yüzden konuya geçmeden önce polar-apolar ayrımını birkaç kez tekrar etmek, metalik bağın üç özelliğini ezberlemek ve adlandırmanın mono kurallarını tablodan sık sık geçirerek pekiştirmek gerekir.

Aşağıdaki sekiz örnek, ÖSYM'nin kovalent adlandırma ve metalik bağ konularında son on yılda en çok kullandığı soru kalıplarının modellenmiş halidir. Her birinde tuzaklı seçeneği, çözüm adımlarını ve hangi akronimin işe yaradığını birlikte göreceksin.

Örnek 1 — "Mono"nun ilk atomda yazılması

Soru: CO bileşiğinin sistematik adı aşağıdakilerden hangisidir?
A) Monokarbon monoksit  B) Karbon monoksit  C) Karbon oksit  D) Karbon dioksit  E) Monokarbon oksit

Çözüm: Akronim MONO-İLK-YOK: ilk atomun sayısı 1 (yalnız bir karbon var) → "mono" yazılmaz. İkinci atomun sayısı 1 (yalnız bir oksijen) → "mono" yazılır. Doğru ad: karbon monoksit.
Cevap: B. A ve E seçenekleri klasik tuzak; ilk monoyu yazıp puan yakalamayı deneten öğrenciyi düşürür.

Örnek 2 — Azot-oksijen ailesindeki uzun kuyruk

Soru: N₂O₅ bileşiğinin sistematik adı nedir?
A) Azot pentaoksit  B) Diazot pentaoksit  C) Diazot heptaoksit  D) Diazot heksaoksit  E) Azot dioksit

Çözüm: İlk atom sayısı 2 → di. Element adı → azot. İkinci atom sayısı 5 → penta. Anyon adı → oksit. Birleştirildiğinde: diazot pentaoksit.
Cevap: B. C seçeneğindeki "hepta" 7 için, D'deki "heksa" 6 için kullanılır; sayıları karıştırma tuzağı klasiktir. Akronim PEN-HEX-HEP-OKT sırayı net hatırlatır.

Örnek 3 — Halojenli hidrojen istisnası

Soru: HCl bileşiğinin sistematik adı aşağıdakilerden hangisidir?
A) Hidrojen monoklorür  B) Monohidrojen klorür  C) Hidrojen klorür  D) Hidroklorik asit  E) Klorohidrojen

Çözüm: Akronim HAL-MONO-YOK: HF, HCl, HBr, HI bileşiklerinde ikinci atomdaki "mono" da yazılmaz. Sistematik ad: hidrojen klorür. D şıkkı sulu çözeltinin adı (asit), gaz halindeki bileşiğin sistematik adı değildir.
Cevap: C. A şıkkı genel kuralı bilen ama halojen istisnasını unutan öğrenciye atılan tuzaktır.

Örnek 4 — Geleneksel ad sistematik karşılığı

Soru: Aşağıdakilerden hangisi azot trihidrür (amonyak) bileşiğinin formülüdür?
A) NH₂  B) N₂H  C) NH₃  D) N₂H₃  E) N₃H

Çözüm: "Tri" ön eki üç hidrojen demektir. Bir azot atomuna üç hidrojen → NH₃. Akronim NH3-AMONYAK-H2O-SU: amonyak ve azot trihidrür aynı bileşiği belirtir; her ikisi de IUPAC tarafından kabul edilir.
Cevap: C.

Örnek 5 — Metalik bağ kuvvet sıralaması

Soru: ₁₁Na, ₁₂Mg ve ₁₃Al elementlerinin metalik bağ kuvvetleri arasındaki ilişki aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
A) Na > Mg > Al  B) Al > Mg > Na  C) Mg > Al > Na  D) Al > Na > Mg  E) Eşittir

Çözüm: Akronim YÜK-ART-YARI-AZ: aynı periyotta yarıçaplar yakın olduğu için belirleyici yüktür. Na⁺¹, Mg⁺², Al⁺³. Yük arttıkça bağ kuvveti artar. Sıralama: Al > Mg > Na.
Cevap: B. Periyodik tabloda soldan sağa metalik bağ güçlenir bilgisi pekiştirme amaçlıdır.

Örnek 6 — Elektron denizi modeli ile açıklanmayan özellik

Soru: Metallerin aşağıdaki özelliklerinden hangisi elektron denizi modeli ile açıklanamaz?
A) Parlaklık  B) Elektrik iletkenliği  C) Dövülebilme  D) Isı iletkenliği  E) Ametallerle tepkimeye girme

Çözüm: Elektron denizi modeli metalik bağı ve onun sonucu olan fiziksel özellikleri açıklar (parlaklık, iletkenlik, dövülebilirlik). Ametallerle tepkime kimyasal bir olay olup elektron transferiyle ilgilidir; metalik bağdan değil, iyonlaşma enerjisi ve elektron alma eğiliminden kaynaklanır.
Cevap: E. Bu, ÖSYM'nin 2021 sınavında benzer biçimde sorduğu klasik bir kalıptır.

Örnek 7 — Hem iyonik hem kovalent bağ

Soru: Aşağıdaki bileşiklerden hangisi yapısında hem iyonik hem de kovalent bağ içerir?
A) HCl  B) NaCl  C) NH₄Cl  D) CO₂  E) MgO

Çözüm: Amonyum (NH₄⁺) iyonu, iyonik bileşik kuran tek kök katyondur. NH₄⁺ içinde N-H bağları kovalenttir; NH₄⁺ ile Cl⁻ arasındaki çekim ise iyoniktir. HCl yalnız kovalent, NaCl/MgO yalnız iyonik, CO₂ yalnız kovalenttir.
Cevap: C. Amonyum tuzları her zaman bu sorunun cevabıdır.

Örnek 8 — Alaşım bilgisi

Soru: Aşağıdakilerden hangisi çelik alaşımının bileşenleri ve içerdiği bağ türü hakkında doğru bir ifadedir?
A) Çelik bakır + kalay alaşımıdır; kovalent bağ vardır.
B) Çelik demir + karbon karışımıdır; metalik bağ vardır.
C) Çelik bakır + çinko alaşımıdır; iyonik bağ vardır.
D) Çelik demir + alüminyum karışımıdır; kovalent bağ vardır.
E) Çelik demir + nikel + çinko alaşımıdır; metalik bağ yoktur.

Çözüm: Akronim ALAŞIM-METAL-METAL ve "çelik = Fe + C" çekirdek bilgisi: çelik demirin küçük oranda karbonla yaptığı alaşımdır; ana etkileşim metalik bağdır (karbon atomları metal örgüsündeki boşlukları doldurur). Pirinç bakır+çinko, bronz bakır+kalaydır; bu seçenekler tuzaktır.
Cevap: B.